Số người phải di dời nội địa vì xung đột năm 2025 cao kỷ lục, vượt cả thiên tai
Olivia Lee
Lần đầu tiên số người phải di dời nội địa vì xung đột và bạo lực năm 2025 vượt qua số di dời do thiên tai, đạt mức kỷ lục 32,3 triệu người. Tổng cộng trên toàn cầu có 82,2 triệu người đang trong tình trạng di dời nội địa, phần lớn đến từ các điểm nóng như Sudan, Colombia và Syria. Các chuyên gia cảnh báo con số này phản ánh sự sụp đổ trong bảo vệ cơ bản người dân và tình trạng leo thang xung đột quốc tế.
Theo báo cáo của Trung tâm Giám sát Di dời Nội địa (IDMC), số người phải di dời trong nước do xung đột và bạo lực năm 2025 đã đạt mức kỷ lục 32,3 triệu người, tăng 60% so với năm trước. Đây là lần đầu tiên kể từ khi IDMC bắt đầu thu thập số liệu vào năm 2008, con số này vượt qua số di dời do thiên tai, vốn ở mức 29,9 triệu người trong cùng năm.
Jan Egeland, Tổng thư ký Hội đồng Người tị nạn Na Uy, nhận định những con số này là dấu hiệu của sự sụp đổ toàn cầu trong việc bảo vệ cơ bản người dân. Ông cho biết vô số gia đình đang trở về nhà đổ nát, dịch vụ biến mất hoặc không thể trở về, với hàng triệu người phải di dời mới tại các khu vực như CHDC Congo, Sudan, Iran và Lebanon.
Di dời nội địa là thuật ngữ chỉ mỗi lần một người buộc phải chạy trốn trong biên giới quốc gia của họ. Cùng một người có thể bị di dời nhiều lần. Tổng cộng trong năm 2025, có 82,2 triệu người đang trong tình trạng di dời nội địa, là mức cao thứ hai sau đỉnh lịch sử 83,5 triệu của năm 2024. Đây cũng là lần đầu tiên số người phải rời bỏ nhà cửa giảm kể từ khi dữ liệu được thu thập 20 năm trước.
Mặc dù số lượng giảm, báo cáo nhấn mạnh không nên nhầm lẫn đây là tiến bộ, vì đằng sau những con số là hàng trăm nghìn trường hợp trở về cưỡng bức, cơ sở hạ tầng bị phá hủy và áp lực xã hội, môi trường gia tăng. Hơn 83% số người di dời năm 2025 phải chạy trốn do xung đột và bạo lực, phần còn lại do thiên tai.
Gần một nửa số người rời bỏ nhà cửa vì xung đột năm ngoái đến từ Sudan, Colombia, Syria, Yemen và Afghanistan. Sudan đứng đầu danh sách số người di dời nội địa trong năm thứ ba liên tiếp. Kỷ lục di dời do xung đột xuất phát từ các cuộc xung đột quốc tế mới và các cuộc xung đột hiện hữu leo thang. Năm 2025, 46% số vụ di dời do bạo lực liên quan đến xung đột vũ trang quốc tế, gần gấp đôi so với năm trước. Iran và CHDC Congo chiếm 2/3 tổng số di dời do xung đột trong năm.
Tracy Lucas, Giám đốc IDMC, nói rằng trong nhiều trường hợp, người dân không chỉ bị di dời một lần mà có thể hai hoặc ba lần, trong khi các hệ thống bảo vệ họ đang bị tháo dỡ.
