Hàng nghìn sinh viên Mỹ vừa tốt nghiệp đang bước vào thị trường lao động đầy bất ổn, khi số lượng việc làm mới giảm mạnh, các khoản cắt giảm ngân sách liên bang thu hẹp cơ hội trong lĩnh vực công, và trí tuệ nhân tạo (AI) làm thay đổi bộ mặt tuyển dụng.
Julie Patel, vừa hoàn thành chương trình thạc sĩ y tế công cộng tại Đại học New York, chia sẻ: “Kỳ vọng khi tôi bắt đầu chương trình và khi ra trường tìm việc là hai thứ hoàn toàn khác.” Cô phải đối mặt với tình trạng cắt giảm tài trợ nghiên cứu từ chính phủ, khiến các trường đại học như Duke, Harvard và Đại học Maryland phải đóng băng tuyển dụng.
Báo cáo mới nhất từ Cục Thống kê Lao động Mỹ cho thấy tháng 3 có 6,9 triệu vị trí tuyển dụng, nhưng số người thôi việc để tìm cơ hội mới giảm. Elise Gould từ Viện Chính sách Kinh tế nhận định: “Tỷ lệ tuyển dụng thấp đồng nghĩa người mới vào thị trường khó tìm được chỗ đứng.”
Nền kinh tế Mỹ chỉ tạo thêm 115.000 việc làm trong tháng 4, tập trung ở y tế, vận tải và bán lẻ. Các lĩnh vực văn phòng như tài chính mất 11.000 việc, dịch vụ thông tin mất 13.000. So với cùng kỳ năm ngoái, tốc độ tạo việc làm giảm mạnh.
Aleksandar Tomic, Phó Hiệu trưởng Đại học Boston, mô tả đây là “môi trường không tuyển, không sa thải”, nơi những người có kinh nghiệm cạnh tranh gay gắt với sinh viên mới ra trường.
Sự phát triển của AI càng làm trầm trọng thêm vấn đề. Theo Phòng thí nghiệm Kinh tế Kỹ thuật số Stanford, việc làm cho lao động mới vào nghề giảm 16% ở các ngành chịu tác động của AI, trong khi nhu cầu với người có kinh nghiệm lại tăng. Dario Amodei, CEO của Anthropic, dự báo AI có thể loại bỏ một nửa số việc làm văn phòng cấp thấp trong 5 năm tới.
Khảo sát của Gallup cho thấy chỉ 22% thế hệ Gen Z hào hứng với AI, giảm 14% so với năm ngoái. Stephanie Alston, CEO công ty tuyển dụng BGG Enterprises, cho biết: “Lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ, sinh viên mới tốt nghiệp phải cạnh tranh với cả thế hệ Millennials, Gen X, thậm chí cả Baby boomers đã bị sa thải vì AI.”
Quy trình tuyển dụng cũng thay đổi. Nhiều sinh viên phải phỏng vấn qua AI trước khi gặp người thật. Courtney Gladney, tốt nghiệp Đại học LeMoyne-Owen ở Memphis, kể lại: “Đôi khi tôi cần người phỏng vấn đọc được tôi, chứ không phải một thuật toán.”
Tỷ lệ thất nghiệp ở sinh viên mới ra trường hiện ở mức 5,6%, cao hơn mức trung bình 4,2% của toàn dân số. Tỷ lệ thiếu việc làm phù hợp vẫn ở mức 41%, không thay đổi đáng kể so với 10 hay 20 năm trước.
Christopher Davis, Hiệu trưởng Đại học LeMoyne-Owen, nhấn mạnh: “Tấm bằng có thể giúp bạn có buổi phỏng vấn, nhưng kỹ năng mềm mới giúp bạn có việc và giữ được việc.”
