Việc Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do người Kurd lãnh đạo tuyên bố giải thể và sáp nhập vào quân đội chính phủ là một thắng lợi lớn cho Damascus, nhưng các nhà phân tích cho rằng vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải về chỉ huy và triển khai lực lượng.
Ngày 25/8, lãnh đạo SDF Mazloum Abdi tuyên bố từ Phủ Tổng thống ở Damascus rằng lực lượng này đã chính thức giải thể, mở ra một "trang mới" trong lịch sử Syria. Ông nhấn mạnh mong muốn chuyển từ thời kỳ chiến trường sang xây dựng và từ kỷ nguyên vũ khí sang kỷ nguyên hòa bình.
SDF thành lập năm 2015, hoạt động chủ yếu ở khu vực đông bắc Syria, nơi sinh sống của cộng đồng người Kurd. Trước đó, lực lượng này từng từ chối từ bỏ vũ khí và đặt dưới quyền chỉ huy của Bộ Quốc phòng Syria, nhưng chiến dịch quân sự của chính phủ hồi tháng 1 và sự thay đổi lập trường của Mỹ - đồng minh chính của SDF - đã làm thay đổi cán cân quyền lực.
Rob Geist Pinfold, giảng viên nghiên cứu an ninh tại Đại học King's College London, nhận định động thái này phản ánh xu hướng SDF mất dần ảnh hưởng khi Mỹ không còn coi SDF là lực lượng được bảo hộ.
Navvar Saban, chuyên gia nghiên cứu an ninh tại Trung tâm Nghiên cứu Syria đương đại Ả Rập, cho rằng việc SDF giải thể giúp chính phủ chấm dứt tình trạng có lực lượng quân sự lớn nhất nằm ngoài quyền kiểm soát của Damascus, qua đó có thể khôi phục một bộ chỉ huy quân sự thống nhất và kiểm soát biên giới, sân bay, tài nguyên chiến lược. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý quá trình hội nhập phức tạp hơn nhiều so với một tuyên bố.
Những rào cản còn lại
Theo Saban, các chiến binh SDF được đưa vào quân đội chính phủ dưới quyền Bộ Quốc phòng, trong khi lực lượng an ninh Asayish trực thuộc Bộ Nội vụ. Các cơ quan dân sự cũng được chuyển giao cho các bộ liên quan. Tuy nhiên, việc tạo dựng một văn hóa quân đội và chuỗi chỉ huy thống nhất sẽ mất nhiều thời gian.
Cộng đồng người Kurd có thể còn e ngại do ký ức về chiến tranh và sự thiếu tin tưởng vào chính phủ hiện nay, vốn do các nhân vật từng thuộc các nhóm nổi dậy, trong đó có Hay'at Tahrir al-Sham (HTS) - tổ chức có tiền thân liên kết với al-Qaeda - lãnh đạo. SDF từng bị cáo buộc hợp tác với chế độ cũ, trong khi nhiều nhóm nổi dậy từng giao tranh với SDF.
Saban cho rằng các cộng đồng Ả Rập có thể hoan nghênh sự trở lại của chính quyền trung ương, trong khi người Kurd thận trọng hơn, muốn có bảo đảm về ngôn ngữ, giáo dục, đại diện chính trị và an ninh địa phương.
Tổng thống Ahmed al-Sharaa đã cam kết bảo vệ quyền ngôn ngữ và chính trị của người Kurd trong hiến pháp, nhưng nhấn mạnh yêu cầu hội nhập vào nhà nước Syria thống nhất. Geist Pinfold cho rằng áp lực ngầm từ Mỹ có thể buộc chính phủ phải nhượng bộ một số yêu cầu của SDF.
Một điểm vướng mắc là Đơn vị Bảo vệ Phụ nữ (YPJ) của SDF. Giới chức Syria từ chối đưa YPJ vào Bộ Quốc phòng vì quân đội hiện không có đơn vị nữ, thay vào đó đề nghị sáp nhập vào Bộ Nội vụ. YPJ đề xuất trở thành đơn vị chống khủng bố chuyên trách của Bộ Nội vụ, nhưng chưa có quyết định cuối cùng.
Alexander McKeever, tác giả bản tin This Week in Northern Syria, nhận định đây là sự thỏa hiệp đáng kể của chính phủ khi trước đây họ từ chối phụ nữ tham gia các vai trò chiến đấu hoặc an ninh nặng nề. Ông cũng chỉ ra câu hỏi về chuỗi chỉ huy - liệu binh sĩ sẽ báo cáo trực tiếp với Damascus hay qua chỉ huy địa phương - vẫn chưa có lời giải đáp.
