Sân bay thứ hai của Lebanon tái hoạt động, mở ra hy vọng mới cho vùng nghèo phía Bắc

Sau khi chỉ có một sân bay duy nhất ở phía Nam thủ đô Beirut suốt nhiều thập kỷ, Lebanon vừa chứng kiến dấu mốc quan trọng khi sân bay Rene Mouawad ở thị trấn Qlayaat, phía Bắc đất nước, chính thức đón chuyến bay đầu tiên hôm 6/6. Chuyến bay mang tính nghi thức chở Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam cùng đoàn quan chức, đánh dấu sự tái khởi động của dự án từng bị trì hoãn nhiều lần.

Theo giới chức, ba đường bay quốc tế đầu tiên dự kiến kết nối sân bay mới gồm Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ), Dubai (Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất) và Mersin (Thổ Nhĩ Kỳ). Mazen Sammak, Chủ tịch Hiệp hội Phi công Tư nhân Lebanon, nhận xét với Al Jazeera: “Chuyến bay khai trương là một cột mốc chắc chắn, nhưng thách thức thực sự nằm ở các giai đoạn tiếp theo – biến nghi lễ thành hiện thực thì có nhiều trở ngại.”

Ban đầu sân bay được lên kế hoạch đón hành khách từ giữa năm 2026, nhưng các cuộc tấn công của Israel đã gây chậm trễ, khiến chính quyền Lebanon phải tập trung ứng phó hậu quả chiến tranh. Từ tháng 3/2026 đến nay, Israel đã khiến 3.826 người thiệt mạng và hơn 1,2 triệu người phải di dời tại Lebanon.

Sau thỏa thuận ngừng bắn lần thứ ba giữa Lebanon và Israel được công bố vào giữa tháng 6/2026, nhiều người dân bắt đầu hồi hương và hy vọng về sự phục hồi. Vào tháng 11/2024, Ngân hàng Thế giới ước tính Lebanon cần khoảng 11 tỷ USD để tái thiết và phục hồi. Các tổn thất chiến tranh gần đây cộng thêm ít nhất 3 tỷ USD, nhưng con số thực tế có thể cao hơn nhiều.

Điểm tựa kinh tế cho vùng nghèo

Qlayaat chỉ cách biên giới Syria 6 km, hứa hẹn phục vụ cả khu vực này lẫn các thành phố lớn của Syria như Homs và các địa phương ven biển. Các chuyên gia cho rằng việc thay đổi chế độ ở Syria vào tháng 12/2024 đã tạo động lực mới cho dự án sân bay, bởi chính phủ cũ của ông Bashar al-Assad từng phản đối ý tưởng này vì lo ngại cạnh tranh với các sân bay nội địa Syria.

“Với chính phủ mới ở cả Syria và Lebanon – Thủ tướng Salam lên nắm quyền từ năm 2025 – các kế hoạch cho sân bay đã tiến triển nhanh chóng”, bài báo nhận định. Giới chức kỳ vọng trong vòng 3 tháng tới, sân bay sẽ phục vụ các máy bay nhỏ và hãng hàng không giá rẻ.

Sammak dự báo trong năm đầu tiên, sân bay có thể đón khoảng 115.000 hành khách, và đến năm thứ tư con số này sẽ tăng lên 600.000 hành khách. “Chúng tôi vẫn đang trong giai đoạn phục hồi, kéo dài khoảng 3 tháng nữa”, ông nói, đồng thời tiết lộ kế hoạch lắp đặt nhà ga tạm thời, khu vực xử lý hành lý, kiểm tra an ninh và quầy làm thủ tục. “Hiện tại ở đó thậm chí chưa có cả nhà vệ sinh.”

Lo ngại về an ninh và nạn ‘cát cứ’ chính trị

Một số người dân Lebanon bày tỏ lo sợ việc mở sân bay mới có thể khiến Israel tấn công sân bay Beirut – vốn nằm sát vùng ngoại ô phía Nam Dahiyeh, nơi từng bị Israel oanh kích dữ dội trong các cuộc xung đột năm 2006, 2024 và 2026 nhằm vào các mục tiêu Hezbollah. Tuy nhiên, Sammak bác bỏ quan điểm này: “Israel không cần đợi Lebanon vận hành thêm một sân bay mới để tấn công sân bay quốc tế Beirut. Chúng tôi xem sân bay Rene Mouawad như chất xúc tác kinh tế và một phương án dự phòng.”

Ông nhấn mạnh nếu Israel muốn gây hại, họ có thể tấn công cả hai sân bay cùng lúc, như đã từng phá hủy mọi cây cầu trên khắp Lebanon vào năm 2006. “Nhưng hiện tại, tôi không thấy bất kỳ mối liên hệ nào giữa tiến độ của sân bay và các cuộc tấn công đó.”

Trong lúc chờ hoàn tất nhà ga, tìm kiếm các đường bay mới và chứng nhận an toàn, Sammak cảnh báo về nguy cơ các thế lực chính trị nhồi nhét người của họ vào dự án, như từng xảy ra với nhiều dự án chính phủ khác sau nội chiến (1975–1990). “Cần có chuyên gia thực thụ, không thể giao việc cho những người thiếu năng lực do bổ nhiệm chính trị. Chúng tôi cần những chuyên gia độc lập và có năng lực thực sự”, ông nói.