Ronaldo, Messi và những ngôi sao lớn tuổi viết tiếp lịch sử tại World Cup 2026

Hậu vệ tuyển Mỹ Tim Ream từng nghĩ rằng việc thi đấu ở một kỳ World Cup khác sau Qatar 2022 là điều “khá khó xảy ra” khi anh đã 35 tuổi. Nhưng cuối cùng, anh quyết định sẽ cố gắng ở lại với bóng đá lâu nhất có thể. “Với tôi, đó là việc đẩy lùi ranh giới, thúc đẩy bản thân, vượt qua giới hạn thể chất và tinh thần”, Ream chia sẻ với Al Jazeera.

Tuần trước, Ream được bổ nhiệm làm đội trưởng tuyển Mỹ tham dự World Cup 2026 diễn ra tại Bắc Mỹ. Ở tuổi 38, anh là cầu thủ ngoài thủ môn lớn tuổi nhất từng được gọi vào đội tuyển Mỹ dự World Cup. “Được vinh dự đeo băng đội trưởng tại một kỳ World Cup trên sân nhà là điều không thể tin nổi”, anh nói.

Ream hiện khoác áo Charlotte FC tại MLS, từng chơi cho Bolton Wanderers và Fulham tại Premier League. Anh là một trong số nhiều cầu thủ ngoài thủ môn ở độ tuổi cuối 30 hoặc hơn thế góp mặt tại World Cup 2026, bao gồm siêu sao Bồ Đào Nha Cristiano Ronaldo (41 tuổi), Luka Modric và Edin Dzeko (cùng 40), Yuto Nagatomo (39) và huyền thoại Argentina Lionel Messi (sắp bước sang tuổi 39 vào cuối tháng này).

Khoa học thể thao đóng vai trò quan trọng trong việc kéo dài sự nghiệp cầu thủ. Những ngày mà “hồi phục” chỉ đơn giản là uống vài cốc bia sau trận đấu đã qua từ lâu. Thay vào đó, các cầu thủ hiện nay áp dụng nhiều phương pháp từ dẫn lưu bạch huyết đến liệu pháp áp lạnh. Lượng dữ liệu khổng lồ từ các thiết bị đeo theo dõi nhịp tim, oxy hóa cơ bắp, biến động hormone và viêm nhiễm cũng được khai thác triệt để.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng khoa học thể thao chỉ là một phần trong hệ thống phức tạp gồm nhiều yếu tố đan xen cần thiết để kéo dài tuổi thọ trong bóng đá, bao gồm văn hóa, các mối quan hệ, tư duy học hỏi, sự may mắn, nguồn lực và động lực để tiếp tục thi đấu ở tuổi tứ tuần.

“Câu hỏi này luôn liên quan đến con người”, Vlatko Vucetic, giáo sư vận động học tại Đại học Zagreb, người đã làm việc với siêu sao Croatia và Real Madrid Luka Modric hơn 10 năm, nói với Al Jazeera.

Các cầu thủ bóng đá thường đạt đỉnh cao trước tuổi 30. Nghiên cứu cho thấy sự suy giảm về tốc độ, sức mạnh và bùng nổ thường bắt đầu ở đầu tuổi 30, trong khi sức bền giảm chậm hơn. Khi có tuổi, quá trình hồi phục lâu hơn và nguy cơ chấn thương cao hơn. Bóng đá cũng trở nên nhanh hơn và thể lực hơn nhiều so với vài thập kỷ trước, và số trận đấu ở cấp độ đỉnh cao đã tăng đáng kể.

Thủ môn thường có tuổi thọ sự nghiệp dài nhất. Cầu thủ lớn tuổi nhất từng thi đấu tại World Cup là thủ môn người Ai Cập Essam El Hadary, khi anh ra sân ở World Cup 2018 lúc 45 tuổi. Theo Transfermarkt.com, chỉ có 15 cầu thủ từ 35 tuổi trở lên ra sân ở Premier League mùa giải vừa qua, trong tổng số hơn 500 cầu thủ.

Tuy nhiên, có bằng chứng cho thấy độ tuổi trung bình của cầu thủ bóng đá đang tăng lên. Số lượng cầu thủ ngoài thủ môn ở cuối tuổi 30 và đầu 40 tham dự World Cup 2026 là rất ấn tượng. Trước giải đấu này, huyền thoại người Cameroon Roger Milla – người ghi bàn ở World Cup 1994 ở tuổi 42 – là cầu thủ duy nhất ngoài vị trí thủ môn thi đấu ở World Cup khi đã 40 tuổi.

Ben Rosenblatt, cựu huấn luyện viên thể lực chính của đội tuyển Anh trong 7 năm, cho rằng những tiến bộ trong khoa học thể thao và thu thập dữ liệu, cùng với việc chú trọng hơn vào văn hóa sức khỏe và thể chất trong và ngoài bóng đá, đã giúp kéo dài sự nghiệp cầu thủ. “Có nhiều sự chú ý đến chi tiết hơn trong hai thập kỷ qua về hiểu biết và kiến thức về khoa học tập luyện, đặc biệt là cách lên lịch các buổi tập để tối ưu hóa hiệu suất và giảm nguy cơ chấn thương”, ông nói.

Mặc dù Rosenblatt cho rằng tuổi thọ sự nghiệp phụ thuộc vào “sự kết hợp của tất cả các công cụ, nguồn lực, văn hóa và thay đổi hành vi trong bóng đá”, nhưng những yếu tố cơ bản vẫn rất quan trọng: tập luyện, hồi phục, ngủ nghỉ, lối sống, dinh dưỡng và cung cấp nước. “Đó là làm những thứ nhàm chán và cơ bản 99% thời gian”, ông nói.

Vucetic là người ủng hộ mạnh mẽ các bài tập với dây kháng lực, giúp cơ thể khỏe mạnh và linh hoạt bằng cách tăng cường độ đàn hồi cơ, cũng như tập các bài tập nhỏ trong ngày để luôn sẵn sàng cho các yêu cầu bùng nổ như chạy nước rút, bật nhảy và thay đổi hướng đột ngột, đồng thời ngăn ngừa chấn thương. Ông cũng nhấn mạnh các cầu thủ cần xuất sắc ở tám “thông số”: lối sống lành mạnh, hình thái, kỹ năng vận động, kiến thức vận động, năng lượng, tinh thần, trí thông minh và điều kiện kinh tế xã hội.

Duy trì động lực và tình yêu với bóng đá là yếu tố sống còn để kéo dài sự nghiệp. Các cầu thủ lớn tuổi phải làm việc chăm chỉ hơn trong khi hiệu quả mang lại lại giảm dần. Nhiều người có gia đình, mức lương và cơ hội giảm, cơ thể đau nhức, thấy khó tiếp tục. “Đó là thách thức, và nhiều vận động viên sau 30-35 tuổi không thể tiếp tục”, Vucetic nói. Với Modric, động lực là mong muốn trở thành “phiên bản tốt nhất của chính mình” và tình yêu bóng đá bền bỉ. “Cậu ấy thích chơi như một đứa trẻ trên bãi cát, như người Croatia chúng tôi thường nói”, Vucetic chia sẻ.

Ream, người ra mắt đội tuyển Mỹ từ năm 2010, cho biết việc hồi phục ngày càng khó khăn hơn khi có tuổi. Anh cho rằng Pilates, liệu pháp ánh sáng đỏ và ưu tiên giấc ngủ đã giúp anh trong những năm gần đây. Phần khó khăn nhất khi thi đấu ở tuổi 38 là phải xa gia đình trong thời gian dài. Nhưng anh cũng chơi bóng vì ba đứa con của mình: “Tôi đang làm gương cho chúng về việc đặt mục tiêu, theo đuổi mục tiêu, thúc đẩy bản thân, sự kiên trì và khả năng lãnh đạo”.

Paddy Hogben, huấn luyện viên phục hồi chức năng và thể lực tại Brentford FC, đồng tác giả một nghiên cứu về tuổi thọ trong thể thao chuyên nghiệp, nhấn mạnh tầm quan trọng của các yếu tố “tâm lý xã hội và tổ chức” như môi trường hỗ trợ và phẩm chất lãnh đạo. “Tôi thực sự ngạc nhiên khi nhiều cầu thủ không tập trung vào các vấn đề thể chất hay lối sống mà lại nói nhiều hơn về cơ hội và các mối quan hệ”, ông nói.

Hogben cho rằng các cầu thủ lớn tuổi có trí tuệ cảm xúc, khả năng giao tiếp tốt và dẫn dắt trên sân sẽ luôn có chỗ đứng, ngay cả khi có người trẻ thay thế có khả năng thể hiện tốt hơn. Điều này đòi hỏi tư duy học hỏi từ sớm và khả năng cân bằng giữa tự tin tột độ và khiêm tốn. “Nếu bạn có thể nghĩ mình là giỏi nhất, nhưng một phần là nhờ tư duy cầu tiến, khả năng tiến hóa, không ngừng cải thiện – đó là một dạng tài năng bị đánh giá thấp”.

Các cựu binh thường điều chỉnh lối chơi để bù đắp cho đôi chân chậm lại bằng những phẩm chất như tầm nhìn tốt hơn. “Cải thiện lớn nhất của tôi là khả năng nhìn thấy mọi thứ khi chúng đang phát triển và xảy ra, cũng như hiểu và thích ứng với các huấn luyện viên khác nhau. Đó là khía cạnh giao tiếp cá nhân trong trò chơi này, vì tất cả đều xoay quanh kết nối, giao tiếp và các mối quan hệ trong và ngoài sân cỏ”, Ream nói.

Chiến thuật và vị trí cũng rất quan trọng. Ronaldo ở tuổi trung niên chắc chắn sẽ không thích bị yêu cầu phải chạy cánh nữa. “Các cầu thủ lớn tuổi có thể ở một câu lạc bộ nơi họ có ảnh hưởng, tập luyện theo cách phù hợp với họ và có tiếng nói chiến thuật với huấn luyện viên để được đóng vai trò thích hợp”, Hogben nói.

Nhìn về tương lai, Rosenblatt cho biết việc kết hợp lượng dữ liệu khổng lồ hiện có để tạo ra bức tranh toàn diện hơn về một cầu thủ có thể mang tính “cách mạng” cho tuổi thọ sự nghiệp. “Đó là Chén Thánh, vì nó có thể cung cấp cho huấn luyện viên hoặc chủ sở hữu sự rõ ràng về khả năng của cầu thủ qua từng trận hoặc suốt mùa giải, cũng như những gì cần phát triển”.

Kéo dài tuổi thọ đồng nghĩa với việc thiết lập thói quen, kỷ luật và tìm ra những gì hiệu quả từ sớm. “Tôi biết rất nhiều cầu thủ, về cuối sự nghiệp, cố gắng tìm một thói quen nhưng không thể duy trì vì họ đã không làm điều đó đủ sớm”, Ream nói. “Hãy tìm những thứ này và áp dụng chúng sớm, vì nó sẽ giúp bạn về lâu dài”.