Quốc hội miền Đông Libya bầu Chủ tịch mới, chấm dứt 12 năm cầm quyền của Aguila Saleh

Hạ viện Libya đặt tại miền Đông đã bầu chủ tịch mới, chấm dứt nhiệm kỳ 12 năm của ông Aguila Saleh trong bối cảnh bất mãn gia tăng giữa các nghị sĩ về cách lãnh đạo của ông.

Theo thông báo của người phát ngôn quốc hội trên mạng X, các nghị sĩ thuộc Hạ viện gồm 170 thành viên đã bỏ phiếu hôm thứ Ba để thay thế ông Saleh bằng ông Al-Salhin Abdelnabi al-Obeidi.

Cuộc bỏ phiếu diễn ra một ngày sau khi 98 thành viên của Hạ viện thông qua cơ chế mới giới hạn chủ tịch và các phó chủ tịch chỉ được giữ chức trong một nhiệm kỳ 12 tháng. Thay đổi này chấm dứt cách sắp xếp tồn tại từ khi ban lãnh đạo đầu tiên của cơ quan này được bầu hồi năm 2014.

Nghị sĩ Jebree Oheida nói với hãng tin Reuters: “Đã có sự bất mãn đáng kể giữa các nghị sĩ với ban lãnh đạo cũ vì nhiều sai sót. Chúng tôi đã cố gắng trao đổi với ban lãnh đạo để giải quyết những vấn đề này, nhưng không có kết quả. Trong số các sai sót đó có những quyết định được đưa ra mà không tham khảo ý kiến nghị sĩ”.

Theo tờ Libya Observer, cuộc bỏ phiếu do Phó Chủ tịch thứ hai Misbah Douma giám sát.

Trước đó, ông Saleh đã bác bỏ tiến trình này, cho rằng cuộc bỏ phiếu ban đầu nhằm giới hạn nhiệm kỳ chủ tịch là “không chính thức và không có hiệu lực pháp lý”. Ông cũng tuyên bố đã hủy phiên họp mà ông triệu tập cho ngày thứ Ba.

Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh Libya vẫn chia rẽ về chính trị và quân sự giữa chính phủ được Liên Hợp Quốc công nhận ở Tripoli do Thủ tướng Abdul Hamid Dbeibah lãnh đạo và một chính quyền đối địch ở miền Đông do chỉ huy quân sự Khalifa Haftar hậu thuẫn. Phe của ông Haftar đặc biệt dựa vào quốc hội đặt tại thành phố Benghazi ở miền Đông nằm dưới sự kiểm soát của họ.

Ông Saleh từ lâu được xem là đồng minh trung thành của gia tộc Haftar, nhưng giới phân tích nhận định ông dường như bị suy yếu khi các con trai của ông Haftar, đặc biệt là Saddam Haftar, củng cố vị thế. Emadeddin Badi, nhà phân tích tại Chatham House có trụ sở ở London, nói: “Agila Saleh dường như là nạn nhân mới nhất trong nỗ lực của Saddam Haftar nhằm tập trung hóa việc ra quyết định ở miền Đông Libya và áp đặt vai trò chính trị của mình”.

Ông Al-Obeidi, người cùng bộ tộc với ông Saleh, đại diện cho thành phố Tobruk ở miền Đông và từng chủ trì ủy ban hữu nghị Libya – Thổ Nhĩ Kỳ của quốc hội.

Cũng trong ngày thứ Ba, Hạ viện bầu ông Tarek al-Ashtar và ông Mesbah Douma lần lượt giữ chức phó chủ tịch thứ nhất và thứ hai.

Các cuộc bầu cử này diễn ra sau khi đại diện các phe phái đối địch của Libya tại Tripoli ký một thỏa thuận mang tính bước ngoặt hồi tháng 8, theo đó có thể tổ chức bầu cử tổng thống và lập pháp trong vòng hai năm.

Thỏa thuận của “ủy ban 4+4”, do Phái bộ Hỗ trợ Liên Hợp Quốc tại Libya (UNSMIL) làm trung gian, nhằm giải quyết các tranh chấp pháp lý và thể chế tái diễn đã làm tê liệt quốc gia này kể từ khi Đại tá Muammar Gaddafi bị lật đổ năm 2011.

Mỹ đang theo đuổi một kế hoạch thống nhất riêng cho quốc gia Bắc Phi giàu dầu khí này, do Massad Boulos, cố vấn cấp cao của Tổng thống Donald Trump phụ trách các vấn đề Arab và châu Phi, dẫn dắt.