Phiên tòa xét xử Ahmad Badreddin Hassoun, nhân vật tôn giáo Hồi giáo cấp cao dưới thời cựu Tổng thống Syria Bashar al-Assad, dự kiến sẽ được tuyên án vào thứ Hai tại Damascus. Hassoun bị Tòa án Hình sự thứ tư ở Damascus, chuyên xử lý các vụ án công lý chuyển tiếp, đưa ra xét xử từ ngày 25/6. Các công tố viên đã đề nghị án tử hình đối với bị cáo.
Hassoun, giữ chức Đại mufti Syria từ năm 2005 đến 2021, bị bắt giữ tại sân bay Damascus vào tháng 3/2025, sau khi ông xuất hiện trở lại sau một tháng lẩn trốn. Ông được biết đến với ngôn ngữ phi nhân tính nhằm vào những người chống đối chính quyền cũ và được cho là có mối quan hệ sâu rộng với giới chức nhà nước và an ninh dưới thời ông al-Assad.
Hassoun là ai?
Hassoun sinh năm 1949 tại Aleppo, cha ông là một sheikh có tiếng. Ông từng giảng thuyết tại Aleppo và làm nghị sĩ quốc hội từ năm 1990 đến 1998. Năm 2005, ông được Tổng thống Bashar al-Assad bổ nhiệm làm Đại mufti Syria và được biết đến với việc ủng hộ đối thoại liên tôn và sự tách biệt giữa tôn giáo và nhà nước.
Khi cuộc nổi dậy năm 2011 bùng nổ, Hassoun đứng về phía chính quyền al-Assad, đổ lỗi cho các nước ngoài can thiệp vào công việc nội bộ Syria và ủng hộ cái gọi là “chống khủng bố”. Các nhà phê bình gọi ông là “mufti thùng bom” vì sự ủng hộ nhiệt thành của ông đối với chế độ và những phát ngôn bạo lực chống lại phe đối lập.
Sau khi chính phủ al-Assad sụp đổ vào tháng 12/2024, Hassoun lẩn trốn. Có tin đồn ông đã rời Syria, nhưng ông bị bắt tại sân bay quốc tế Damascus vào tháng 3/2025 khi đang chuẩn bị lên máy bay đi Amman, Jordan.
Vì sao ông ta bị đưa ra xét xử?
Hassoun bị buộc tội kích động bạo lực và tạo sự hợp pháp về tôn giáo, chính trị cho chế độ al-Assad cùng các lực lượng đồng minh. Các bằng chứng bao gồm mối quan hệ của ông với giới nội bộ chính quyền cũ, từ ông al-Assad đến cựu lãnh đạo tình báo khét tiếng Ali Mamlouk.
Ông cũng bị cáo buộc có quan hệ với các sĩ quan quân đội cấp cao và chỉ huy dân quân thân chính quyền. Theo cáo trạng, Hassoun đã có những bài giảng ủng hộ chế độ, kêu gọi bạo lực chống lại các khu vực do phe đối lập kiểm soát, đe dọa cư dân Idlib, ca ngợi các nhân vật chính quyền liên quan đến tội ác chiến tranh, ủng hộ sự can thiệp của Nga và Iran trong các vụ thảm sát.
Theo Tổ chức Ân xá Quốc tế, Hassoun từng được al-Assad giao nhiệm vụ phê chuẩn việc hành quyết tù nhân tại nhà tù Sednaya. Từ năm 2012 đến 2017, ông được cho là đã phê duyệt việc hành quyết khoảng 13.000 tù nhân.
Án lệ và phán quyết sắp tới
Trước đó, một số quan chức cấp cao của chế độ cũ đã bị tòa án Syria kết án tử hình, bao gồm anh em nhà al-Assad, anh họ Wassim al-Assad và Atef Najib. Tuy nhiên, anh em nhà al-Assad đã bỏ trốn sang Nga sau khi Damascus thất thủ và bị xét xử vắng mặt.
Phiên tòa của Hassoun là một phần trong nỗ lực của chính quyền mới nhằm xét xử các tội ác dưới thời cũ. Câu hỏi đặt ra là liệu ông ta có nhận mức án tương tự hay không khi phán quyết được đưa ra.
