Ông Trump loại trừ khả năng dùng vũ khí hạt nhân nhắm vào Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump lần đầu tiên loại trừ một cách rõ ràng khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân nhắm vào Iran, song không phủ nhận các thông tin truyền thông Mỹ đưa tin rằng chính quyền của ông đang cân nhắc triển khai loại đạn dược phi hạt nhân có sức sát thương mạnh nhất của Mỹ, mang biệt danh "mẹ của mọi loại bom", trong thời gian tới.

Trong cuộc phỏng vấn được trang tin cánh hữu Mỹ Newsmax công bố hôm thứ Năm, ông Trump ngụ ý không có kế hoạch sử dụng vũ khí hạt nhân, đồng thời làm rõ rằng loại vũ khí không kích có sức hủy diệt khủng khiếp GBU-43/B Massive Ordnance Air Blast Bomb, gọi tắt là MOAB hay "mẹ của mọi loại bom", "không phải là vũ khí hạt nhân".

"Tôi sẽ không dùng vũ khí hạt nhân. Chúng ta không cần phải làm vậy. Chúng ta là cường quốc hạt nhân vĩ đại nhất thế giới", ông nói với Newsmax.

Phát biểu này đánh dấu lần đầu ông Trump đưa ra tuyên bố dứt khoát về chủ đề hạt nhân, sau những đồn đoán về khả năng xảy ra xung đột nguyên tử trong giai đoạn đầu cuộc chiến của Mỹ và Israel nhắm vào Iran. Tuyên bố cũng dường như xác nhận suy đoán rằng một giai đoạn mới của cuộc chiến sắp diễn ra, có thể sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ ngày 3/11.

Ông Trump đã nói gì?

Ông Trump nói với Newsmax rằng Mỹ có thể sẽ tiến hành thêm một cuộc không kích nhắm vào các cơ sở hạt nhân của Iran, đặc biệt là tại Pickaxe Mountain, nơi Tehran được cho là đang cất giấu một cơ sở hạt nhân sâu dưới nhiều lớp đá granite.

Ông loại trừ khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân hoặc vũ khí hạt nhân chiến thuật.

"Tôi sẽ không dùng vũ khí hạt nhân. Chúng ta không cần phải làm vậy. Chúng ta là cường quốc hạt nhân vĩ đại nhất thế giới", ông nói.

Ông cũng làm rõ rằng MOAB, loại bom mà CNN đưa tin chính phủ Mỹ đang cân nhắc sử dụng, "không phải là vũ khí hạt nhân".

Khi được hỏi liệu MOAB có phải là "hạt nhân chiến thuật" - tức các loại đạn hạt nhân nhỏ hơn - hay không, ông Trump nhắc lại rằng không phải.

"Mẹ của mọi loại bom không phải là vũ khí hạt nhân. Nó hoàn toàn không phải vũ khí hạt nhân. Đây chỉ là một quả bom cực lớn", ông Trump nói.

Ông Trump từ chối cho biết liệu ông đã cho phép sử dụng loại bom này ở Iran hay chưa.

Ông Trump cũng ngụ ý rằng các cuộc tấn công mới có khả năng diễn ra trong tương lai gần. Ông lập luận Mỹ không thể kết thúc cuộc chiến lúc này vì phải bảo đảm Iran không thể sản xuất vũ khí hạt nhân, nói rằng ông tin "nếu họ có nó, họ sẽ sử dụng ngay lập tức, theo ý tôi".

Ông Trump cũng nhắc lại rằng cuộc chiến sẽ kết thúc "rất sớm" dù bằng vũ lực hay ngoại giao và giá dầu khi đó sẽ giảm.

Khi được hỏi liệu có đưa "quân trên bộ" vào Iran hay không, ông Trump nói: "Không, tôi không thấy điều đó, tôi không thấy". Trước đó trong cuộc chiến, ông Trump từng có phát biểu về việc đưa quân, động thái mà các nhà phân tích cho rằng sẽ gây tổn thất nặng nề cho binh sĩ Mỹ do địa hình đồi núi của Iran.

"Mẹ của mọi loại bom" là gì?

MOAB mang đầu đạn khoảng 8.500kg thuốc nổ cao. Quả bom nặng 9.800kg, tương đương khoảng bốn chiếc ô tô, và dài hơn 9 mét. Máy bay ném bom tàng hình quá nhỏ để mang nó, nên phải được triển khai bằng máy vận tải Lockheed C-130 Hercules lớn hơn.

Theo các chuyên gia nói với Al Jazeera, loại bom này được thiết kế để phát nổ ở độ cao vài mét so với mặt đất, tạo ra các quả cầu lửa dữ dội có thể phá hủy công trình và các kết cấu bề mặt cứng trong bán kính 1km. Không quân Mỹ cho biết bom mạnh đến mức trong các cuộc thử nghiệm, một đám mây hình nấm từ vụ nổ đã được nhìn thấy từ khoảng cách 32km.

"Khối thuốc nổ lớn của nó có thể tạo ra hiệu ứng chấn động tàn phá đối với người, thiết bị và các công trình dễ tổn thương", Elijah Magnier, chuyên gia phân tích quân sự và vũ khí có trụ sở tại Brussels, nói. "Mục đích của nó là tạo ra một vụ nổ cực mạnh trên một diện tích bề mặt".

Tuy nhiên, ông Magnier cho rằng còn nghi ngờ về việc liệu sử dụng loại bom nổ bề mặt khổng lồ này có hiệu quả nhắm vào các cơ sở hạt nhân được chôn sâu ở Iran hay không. Ông nói thêm rằng địa hình ở Iran có thể gây khó khăn cho các máy bay vận tải lớn tiếp cận.

Ông Trump trước đây đã nói gì về vũ khí hạt nhân?

Ông Trump chưa bao giờ đề cập rõ ràng đến việc sử dụng vũ khí hạt nhân, nhưng cũng chưa bao giờ loại trừ điều đó.

Những đồn đoán về việc liệu Washington có thể sử dụng vũ khí hạt nhân hay không đã lan rộng trong những ngày đầu xung đột, phần lớn do tính chất cực đoan trong nhiều lời đe dọa của ông Trump nhắm vào Tehran.

Hồi tháng 4, khi Iran áp đặt phong tỏa tàu thuyền ở eo biển Hormuz, ông Trump đăng trên mạng Truth Social rằng "...cả một nền văn minh sẽ chết trong đêm nay, không bao giờ trở lại", nếu Iran không đồng ý một thỏa thuận hòa bình và mở lại eo biển.

Ông cũng đe dọa phá hủy hạ tầng của Iran, nói rằng một chiến dịch ném bom "sẽ là Ngày Nhà máy điện và Ngày Cầu, gộp lại làm một" ở Iran.

Các chuyên gia phần lớn giải thích những phát biểu của ông là lời đe dọa hủy diệt hạt nhân, nhưng vẫn không buộc được Iran vào bàn đàm phán.

Dù ông Trump phần lớn rời xa giọng điệu khoe vũ lực trong những tuần sau đó, ông nhắc lại tại Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York hồi tháng trước rằng ông có thể "xóa sổ" Iran. Ông cũng nói với đại hội rằng ông tin một thỏa thuận sẽ xuất hiện sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Vũ khí hạt nhân "chiến thuật" là gì?

Vũ khí hạt nhân "chiến thuật" là các loại đạn hạt nhân nhỏ hơn được thiết kế cho chiến trường, khác với vũ khí hạt nhân chiến lược được thiết kế để hủy diệt diện rộng.

Một số người cho rằng vũ khí hạt nhân chiến thuật có tác động nhỏ hơn bom nguyên tử, nhưng các chuyên gia cảnh báo tên gọi này gây hiểu nhầm và chúng vẫn có thể tàn phá khủng khiếp. Đương lượng nổ của chúng, từ 0,3 đến 50 kiloton, có thể ảnh hưởng tới khu vực trong bán kính 500-600km.

Mỹ từng thả một quả bom hạt nhân 15 kiloton xuống Hiroshima, nghĩa là vũ khí đó ngày nay sẽ được coi là vũ khí hạt nhân chiến thuật. Mỹ, Triều Tiên và Nga có vũ khí hạt nhân chiến thuật trong kho vũ khí, dù chưa quốc gia nào từng sử dụng. Vũ khí hạt nhân chiến thuật không thuộc bất kỳ hiệp ước quốc tế nào và phần lớn không được quản lý.

Một cuộc tấn công mới của Mỹ vào Iran có thể diễn ra thế nào?

Khi ông Trump không loại trừ khả năng thả MOAB, các nhà phân tích suy đoán Mỹ có thể mở một chiến dịch ném bom dữ dội khác - có thể là cuối cùng - nhắm vào các cơ sở hạt nhân và quốc phòng của Iran, đặc biệt là Pickaxe Mountain.

Mỹ cũng có thể tiếp tục phong tỏa hải quân các cảng của Iran, đồng thời hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz.

Iran đã tuyên bố sẽ đáp trả các cuộc tấn công leo thang bằng cách nhắm vào hạ tầng dầu mỏ và kỹ thuật số ở các quốc gia vùng Vịnh láng giềng.

Các quan chức quốc phòng cấp cao cũng cảnh báo Iran sẽ xâm lược các nước láng giềng nếu Mỹ phát động chiến dịch trên bộ, dù ông Trump dường như đã loại trừ điều đó.

Trước đó trong cuộc chiến, ông từng ám chỉ khả năng đưa lực lượng trên bộ để thu hồi khoảng 400kg "yellowcake" - uranium được làm giàu cao mà Washington và Israel cáo buộc Tehran cất giấu dưới lòng đất.

Những cuộc điện đàm của ông Trump hồi tháng 3 với các nhóm dân quân người Kurd đang chiến đấu chống Iran làm dấy lên suy đoán Washington có thể phối hợp với họ cho một cuộc xâm lược, dù điều đó đã không xảy ra.