Ông Trump bất ngờ điều thêm 5.000 quân tới Ba Lan

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 22/5 thông báo Mỹ sẽ gửi thêm 5.000 quân tới Ba Lan, một động thái bất ngờ làm gia tăng sự không chắc chắn về tư thế quân sự của Washington tại châu Âu. Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho biết quyết định này dựa trên quan hệ với Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki, người mà ông từng ủng hộ trong chiến dịch tranh cử.

Tuy nhiên, thông báo được đưa ra chỉ vài ngày sau khi Lầu Năm Góc hủy kế hoạch triển khai khoảng 4.000 lính Mỹ tới Ba Lan như một phần trong đợt cắt giảm quân số tại châu Âu. Sự đảo ngược đột ngột này làm dấy lên câu hỏi về liệu việc điều quân có thực sự dựa trên chiến lược quân sự hay chỉ phản ánh cách tiếp cận giao dịch ngày càng rõ của tổng thống Mỹ với các đồng minh.

Theo báo chí Mỹ, thông báo của ông Trump có thể thực chất là đảo ngược quyết định trước đó của Lầu Năm Góc. Tuần trước, Bộ Quốc phòng Mỹ bất ngờ dừng triển khai Lữ đoàn Thiết giáp số 2 thuộc Sư đoàn Kỵ binh số 1 - đơn vị hơn 4.000 quân đóng tại Texas đang chuẩn bị luân chuyển tới Ba Lan và Đông Âu. Tờ Wall Street Journal đưa tin ông Trump sau đó đã chất vấn Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth về lý do hủy kế hoạch, nói rằng Mỹ không nên "đối xử tệ với Ba Lan" vì mối quan hệ chặt chẽ giữa hai nước.

Hiện chưa rõ 5.000 quân vừa được công bố có phải là những binh sĩ từng bị hủy điều động hay sẽ được tái triển khai từ nơi khác ở châu Âu như Đức. Chính quyền Mỹ chưa công bố thêm chi tiết về đợt triển khai mới này.

Ba Lan hiện đóng quân khoảng 10.000 lính Mỹ, phần lớn theo diện luân phiên. Kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine, Ba Lan trở thành một trong những đối tác quân sự quan trọng nhất của Mỹ ở sườn phía đông NATO và là trung tâm viện trợ quân sự cho Kyiv. Năm 2020, Ba Lan và Mỹ ký Hiệp định Tăng cường Hợp tác Quốc phòng, mở rộng hợp tác quân sự và chính thức hóa sự hiện diện lâu dài của quân đội Mỹ tại nước này.

Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki hoan nghênh thông báo của ông Trump, gọi liên minh Ba Lan-Mỹ là "trụ cột sống còn cho an ninh của mọi gia đình Ba Lan và toàn châu Âu". Ông viết trên mạng xã hội: "Những liên minh tốt đẹp là những liên minh dựa trên hợp tác, tôn trọng lẫn nhau và cam kết vì an ninh chung". Ngoại trưởng Ba Lan Radek Sikorski cũng hoan nghênh, nói việc điều quân sẽ đảm bảo "sự hiện diện của quân đội Mỹ tại Ba Lan duy trì ở mức gần như trước đây". Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul cho rằng động thái này phục vụ an ninh không chỉ cho Ba Lan mà cho toàn bộ liên minh.

Quyết định của ông Trump đánh dấu sự đảo ngược so với các tín hiệu gần đây cho thấy chính quyền Mỹ chuẩn bị thu hẹp sự hiện diện quân sự tại châu Âu. Đầu tháng này, Washington công bố kế hoạch rút 5.000 quân khỏi Đức sau cuộc tranh cãi công khai giữa ông Trump và Thủ tướng Đức Friedrich Merz về cuộc chiến của Mỹ-Israel tại Iran. Ông Trump cũng liên tục chỉ trích các đồng minh NATO châu Âu không chi đủ cho quốc phòng và không ủng hộ chính sách của Mỹ ở Trung Đông.

Các nhà phân tích cho rằng quyết định về Ba Lan phản ánh cách tiếp cận giao dịch ngày càng rõ của ông Trump - trừng phạt các chính phủ mà ông coi là thù địch và khen thưởng những nhà lãnh đạo thân cận với phe cánh hữu. Đức và Tây Ban Nha thời gian gần đây bị chỉ trích về lập trường Iran và chi tiêu quốc phòng, trong khi chính phủ dân tộc chủ nghĩa Ba Lan xây dựng quan hệ chặt chẽ với ông Trump và phong trào MAGA.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói trước cuộc họp với các đồng nghiệp NATO tại Thụy Điển rằng "giống như bất kỳ liên minh nào, nó phải tốt cho tất cả những người tham gia" và "quan điểm, sự thất vọng của tổng thống với một số đồng minh NATO về phản ứng của họ đối với các hoạt động của chúng ta ở Trung Đông là có cơ sở". Trong khi đó, Ba Lan là một trong những nước chi tiêu quốc phòng cao nhất NATO, dành khoảng 4,5% GDP cho quốc phòng, đồng thời là một trong những hậu thuẫn mạnh mẽ nhất của Ukraine và luôn thúc đẩy tăng cường hiện diện quân sự Mỹ trên lãnh thổ.

Việc điều quân dường như vừa mang tính chiến lược vừa chính trị - tăng cường sườn phía đông NATO và khen thưởng một đồng minh thân cận của ông Trump ở châu Âu vào thời điểm ông công khai đặt câu hỏi về mối quan hệ với các đối tác khác. Tuy nhiên, sự nhầm lẫn xung quanh thông báo cũng cho thấy sự bất định bao trùm chính sách châu Âu của Washington, khi các đồng minh vẫn đang cố gắng xác định liệu chính quyền Mỹ đang giảm cam kết với NATO hay chỉ định hình lại nó xung quanh các chính phủ mà ông Trump coi là trung thành hơn.