Ông Ahmet Davutoglu, cựu Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ, tuyên bố rút lui khỏi chính trường
Theo Al Jazeera English
Cựu Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Ahmet Davutoglu tuyên bố giải tán đảng Tương lai do ông sáng lập và rút lui khỏi chính trường, với lý do môi trường chính trị 'ô nhiễm'. Động thái này đánh dấu sự kết thúc hành trình của một nhân vật từng là kiến trúc sư chính sách đối ngoại thân cận với Tổng thống Erdogan trước khi trở thành người chỉ trích mạnh mẽ.
Cựu Thủ tướng Thổ Nhĩ Kỳ Ahmet Davutoglu hôm thứ Tư (26/2) đã tuyên bố giải tán đảng Tương lai (Gelecek Partisi) do ông thành lập và rút lui khỏi chính trường. Quyết định này được ông lý giải là xuất phát từ “môi trường chính trị ô nhiễm” ở Thổ Nhĩ Kỳ.
Trong tuyên bố đăng trên tài khoản X (trước đây là Twitter), ông Davutoglu viết: “Đây không phải là quyết định đầu hàng, mà là quyết định tách mình ra để giữ gìn đạo đức. Chúng tôi không từ bỏ chính trị, mà là lời kêu gọi mọi người suy nghĩ lại về chính trị”.
Ông chỉ trích tình trạng “tham nhũng, thiên vị và thiếu trách nhiệm giải trình đang bào mòn các giá trị đạo đức. Sự suy giảm nhận thức về tham nhũng đã đến mức không thể phủ nhận”. Cựu Thủ tướng cũng lên án việc các chính trị gia thường xuyên đổi đảng, việc bổ nhiệm người quản lý nhà nước thay cho các quan chức dân cử, và cho rằng hệ thống tổng thống được áp dụng từ năm 2018 đã mở đường cho chủ nghĩa độc tài và xóa bỏ cơ chế kiểm soát quyền lực.
Hành trình chính trị của ông Davutoglu
Sinh năm 1959 tại Konya, miền trung Thổ Nhĩ Kỳ, ông Davutoglu tốt nghiệp ngành khoa học chính trị và kinh tế tại Đại học Bogazici (Istanbul) năm 1983, sau đó lấy bằng tiến sĩ khoa học chính trị và quan hệ quốc tế tại chính trường này.
Ông được đánh giá cao trong giới học thuật. Năm 1990, ông trở thành trợ lý giáo sư tại Đại học Hồi giáo Quốc tế Malaysia, nơi ông thành lập và đứng đầu Khoa Khoa học Chính trị. Từ năm 1995 đến năm 1999, ông giảng dạy tại Đại học Marmara ở Istanbul. Sau đó, ông là giảng viên thỉnh giảng tại Học viện Quân sự Thổ Nhĩ Kỳ và Học viện Chiến tranh ở Istanbul (1998-2002), rồi làm giáo sư và trưởng khoa Quan hệ Quốc tế tại Đại học Beykent (1999-2004).
Ông đã xuất bản nhiều cuốn sách về chính sách đối ngoại bằng tiếng Anh và tiếng Thổ Nhĩ Kỳ.
Gia nhập AKP và vai trò kiến trúc sư chính sách
Sau cuộc bầu cử tháng 11/2002 đưa đảng Công lý và Phát triển (AKP) lên nắm quyền, ông Davutoglu gia nhập đảng và trở thành cố vấn trưởng cho Thủ tướng. Ông là cố vấn quan trọng của ông Erdogan trong quá trình vươn lên nắm quyền và định hình chính sách đối ngoại của Thổ Nhĩ Kỳ dưới thời AKP.
Ông đóng vai trò chủ chốt trong học thuyết “không có vấn đề với các nước láng giềng” được áp dụng từ những năm 2000, nhằm tăng cường thương mại và giảm xung đột với các nước láng giềng ở Trung Đông và vùng Balkan. Sau cuộc nổi dậy ở Syria năm 2011, ông là người định hình chính sách của Thổ Nhĩ Kỳ ủng hộ phe nổi dậy chống chính phủ của Tổng thống Bashar al-Assad, cho rằng đó là điều đúng đắn về mặt đạo đức.
Giai đoạn làm Ngoại trưởng và Thủ tướng
Ông Davutoglu giữ chức Ngoại trưởng từ năm 2009 đến năm 2014, sau đó trở thành Thủ tướng sau khi ông Erdogan lên làm Tổng thống năm 2014. Tuy nhiên, mâu thuẫn bắt đầu nảy sinh giữa hai nhà lãnh đạo về nhiều vấn đề quan trọng, bao gồm đàm phán với Liên minh châu Âu và cách thức điều hành đất nước.
Tháng 8/2015, sau khi AKP không giành được đa số ghế trong quốc hội ở cuộc bầu cử tháng 6/2015, ông Davutoglu đã tiến hành đàm phán liên minh với đảng Cộng hòa Nhân dân (CHP) – đảng đứng thứ hai – và đảng Phong trào Dân tộc chủ nghĩa (MHP) – đảng đứng thứ ba, nhưng không đạt được thỏa thuận với bên nào.
Năm 2016, bất đồng giữa ông Davutoglu và ông Erdogan dẫn đến việc ông bị thay thế bởi Binali Yildirim trên cương vị Thủ tướng. Ông Nurettin Canikli, người đứng đầu nhóm nghị sĩ AKP tại quốc hội, khi đó giải thích với Al Jazeera: “Vấn đề là hiến pháp không quy định rõ ràng quyền hạn của Thủ tướng và Tổng thống bắt đầu và kết thúc ở đâu. Dù họ là bạn tốt và có cùng nền tảng chính trị, họ vẫn có thể có quan điểm khác nhau về mọi vấn đề. Khi họ cố gắng sử dụng quyền lực cùng lúc, họ không thể gặp nhau ở điểm chung”.
Thành lập đảng Tương lai
Tháng 9/2019, ông Davutoglu tuyên bố từ chức khỏi AKP và cho biết sẽ thành lập đảng riêng. Khi đó, AKP đã quyết định đưa ông ra hội đồng kỷ luật để khai trừ. Trước đó, ông cáo buộc AKP đi chệch khỏi các nguyên tắc cốt lõi, chỉ trích thành tựu kinh tế của chính phủ và bản thân ông Erdogan.
Tháng 12/2019, ông thành lập đảng Tương lai tại Ankara như một lựa chọn bảo thủ nhưng ủng hộ dân chủ thay thế AKP. Tuy nhiên, đảng này không chứng tỏ được sức cạnh tranh khi chỉ giành được 0,11% số phiếu trong cuộc bầu cử năm 2024.
