Nữ bộ trưởng gốc Palestine đeo sao David gây tranh cãi ở Thụy Điển
Priyanka Shankar
Nữ Bộ trưởng Giáo dục và Hội nhập Thụy Điển gốc Palestine, Simona Mohamsson, đeo vòng cổ hình sao David trong cuộc tranh luận truyền hình để lên tiếng về nạn bài Do Thái đang gia tăng tại châu Âu. Hành động này nhận được sự ủng hộ từ cộng đồng Do Thái ở Thụy Điển nhưng vấp phải chỉ trích gay gắt từ giới bình luận, làm dấy lên cuộc tranh cãi về cách thể hiện lập trường chính trị trong bối cảnh xung đột Gaza.
Simona Mohamsson, Bộ trưởng Giáo dục và Hội nhập Thụy Điển, xuất hiện với chiếc vòng cổ hình sao David trong một cuộc tranh luận chính trị truyền hình hôm thứ Hai, trong bối cảnh các vụ việc bài Do Thái gia tăng tại châu Âu kể từ khi Israel phát động chiến dịch quân sự ở Gaza.
Bà Mohamsson, người có cha là người Palestine gốc Haifa (Israel) và mẹ là người Lebanon, cho biết bà đeo biểu tượng của đức tin Do Thái và nhà nước Israel trong cuộc tranh luận bầu cử “vì những đứa trẻ không dám làm điều đó ở Thụy Điển ngày nay”. Bà cũng chỉ trích các chính trị gia của Đảng Cánh tả về việc lan truyền chủ nghĩa bài Do Thái.
Hành động gây tranh cãi
Trong khi cộng đồng Do Thái tại Thụy Điển coi hành động của bà Mohamsson là “mạnh mẽ”, chiếc vòng cổ sao David lại vấp phải phản ứng dữ dội từ giới bình luận nước này.
Valley Ghanem, cố vấn chính thức của thành phố Malmo về chống bài Hồi giáo và phân biệt chủng tộc chống người Hồi giáo, viết trên Instagram: “Tôi không nghĩ mình có thể cảm thấy ghê tởm hơn với kiểu người này: thể xác yếu đuối, ý chí xấu xa, đáng thương trong sự phản bội; một sinh vật tự ghét bản thân đã biến sự căm ghét của mình thành sự căm ghét chính dân tộc mình”.
Ghanem sau đó cũng đăng dòng trạng thái “Cầu cho cô ấy bị thiêu cháy” trên mạng xã hội trước khi rút lại, giải thích rằng đó là phản ứng cảm xúc trước cảnh trẻ em Gaza bị thiêu sống. Bà nói: “Tất nhiên ý tôi không phải là ai đó bị thiêu theo nghĩa trần tục, nhưng điều quan trọng là chúng ta không được chuyển hướng khỏi vấn đề thực sự: một cuộc diệt chủng đang diễn ra mà Israel phải chịu trách nhiệm”.
Về nữ bộ trưởng gốc Palestine
Mohamsson sinh năm 1994 tại Đức, gia đình chuyển đến Thụy Điển khi bà 8 tuổi và đổi họ từ Mohammad thành Mohamsson. Bà theo chủ nghĩa vô thần, không theo Hồi giáo. Bà tham gia chính trị từ sớm, gia nhập Đảng Tự do (trung hữu, theo chủ nghĩa tự do bảo thủ) năm 2021, làm phó chủ tịch tổ chức thanh niên của đảng, đại diện Thụy Điển tại Nghị viện châu Âu năm 2024, và được bổ nhiệm làm lãnh đạo đảng năm 2025.
Bà là tác giả cuốn sách “Hongkong” (2021) viết về cuộc đấu tranh dân chủ và nhân quyền của Hong Kong. Bà ủng hộ Liên minh châu Âu và thúc đẩy Thụy Điển hỗ trợ quân sự cho Ukraine trong cuộc chiến với Nga.
Lý do đeo sao David
“Tôi đeo sao David vì những đứa trẻ không dám làm điều đó ở Thụy Điển ngày nay”, Mohamsson nói. Trả lời báo Aftonbladet, bà nhấn mạnh: “Tôi nghĩ điều đó đặc biệt quan trọng nếu bạn có xuất thân như tôi, với cha mẹ đến từ Trung Đông. Với tôi, Thụy Điển nên là nơi trú ẩn an toàn cho người Do Thái. Cũng cần thể hiện khoảng cách với các thế lực cố gieo rắc nỗi sợ và lợi dụng xung đột để lan truyền chủ nghĩa bài Do Thái”.
Bà cũng cáo buộc các thành viên Đảng Cánh tả tiếp tay cho chủ nghĩa bài Do Thái phát triển bằng cách gửi “thư tình cho Hamas”, ám chỉ nữ chính trị gia Ilona Szatmari Waldau từng gửi thư cho một lãnh đạo cấp cao Hamas đang bị giam giữ. Waldau sau đó đã xin lỗi, nói rằng bức thư nhằm thể hiện tình đoàn kết với tù nhân Palestine, không phải với kẻ kích động bạo lực.
Vấn đề chính trị nhạy cảm
Sao David là biểu tượng của cả đức tin Do Thái và nhà nước Israel. Các nhà phê bình cho rằng việc sử dụng biểu tượng này dẫn đến sự gộp chung giữa chỉ trích Israel với chủ nghĩa bài Do Thái. Theo Liên minh Tưởng niệm Holocaust Quốc tế, chủ nghĩa bài Do Thái là “một nhận thức nhất định về người Do Thái, có thể được thể hiện như sự căm ghét đối với người Do Thái”.
Mohamsson hầu như tránh bình luận về cuộc chiến của Israel ở Gaza ngoài việc kêu gọi các giải pháp nhân đạo và thả con tin bị giam giữ từ tháng 9/2023. Khi được hỏi về việc có nên chuyển đại sứ quán Thụy Điển từ Tel Aviv đến Jerusalem, bà nói: “Vai trò của chúng tôi nên là tập trung giảm bớt đau khổ nhân đạo và đưa con tin trở về nhà. Sẽ khá tệ nếu Thụy Điển, thay vì hợp tác với các nước châu Âu khác để có đề xuất thực tế, lại tập trung vào các vấn đề khác”.
Về vấn đề bài Do Thái, bà từng cảnh báo: “Chủ nghĩa bài Do Thái đang lan rộng ngay cả trong trường học. Giáo viên báo cáo khó nói thẳng về Holocaust và chủ nghĩa bài Do Thái đương đại, những chủ đề này đôi khi bị tương đối hóa hoặc gặp sự im lặng. Đây là sự phát triển chúng ta không bao giờ có thể chấp nhận”.
Một số chính trị gia Thụy Điển gốc Palestine khác, như Jamal El-Haj (Đảng Dân chủ Xã hội), cáo buộc đảng của bà “im lặng trước các sự kiện ở Gaza”. El-Haj viết: “Cha của anh và tôi từng sống trong trại tị nạn Nahr al-Bared”.
Chủ nghĩa bài Do Thái gia tăng tại châu Âu
Theo Ủy ban châu Âu, các vụ tấn công bài Do Thái trở nên thường xuyên hơn từ khi Israel phát động chiến dịch quân sự ở Gaza vào tháng 10/2023. Năm 2024, Thụy Điển ghi nhận hơn 200 vụ bạo lực bài Do Thái, tăng đáng kể so với 111 vụ năm 2022.
Khảo sát của Cơ quan Quyền cơ bản EU (FRA) năm 2024 với gần 8.000 người Do Thái ở 13 quốc gia (Áo, Bỉ, Cộng hòa Séc, Đan Mạch, Pháp, Đức, Hungary, Italy, Hà Lan, Ba Lan, Romania, Tây Ban Nha và Thụy Điển) cho thấy gần như tất cả người Do Thái được khảo sát cho biết từng trải qua chủ nghĩa bài Do Thái trong năm trước đó, với các vụ việc tăng vọt kể từ ngày 7/10/2023. Đa số cho biết họ thực sự lo lắng cho sự an toàn của bản thân và gia đình.
