Những người mẹ Darfur chạy trốn đói khát dưới tán cây ở Chad

Dưới một tán cây đơn độc trong trại tị nạn Iridimi ở miền đông Chad, bà Thuraya Mukhtar, 45 tuổi, ngồi lặng lẽ cố gắng ghép lại những mảnh đời đã mất sau khi chiến tranh cướp đi quê hương của bà. Chỉ một tuần trước, tiếng nổ ầm ầm và tiếng súng liên hồi buộc bà phải rời bỏ nhà cửa tại khu vực Orchi, miền tây Sudan.

"Tôi bỏ đi mà không hề biết rằng mình sẽ không bao giờ quay lại. Tôi ôm con chạy, lửa phía sau và đạn trên đầu," Thuraya kể với hãng tin Al Jazeera, giọng run nhưng cố gắng kìm nén. "Chúng tôi đã không ăn gì suốt hai ngày, các con tôi đói khóc. Tôi không biết ngày mai lấy gì nuôi chúng, hay sẽ ngủ ở đâu."

Cuộc tấn công tàn khốc do lực lượng bán quân sự RSF phát động vào ngày 15/6 tại khu vực Orchi, thuộc địa bàn Um Baru của Bắc Darfur, đã thiêu rụi hoàn toàn 10 ngôi làng, cướp phá chợ, và cuốn trôi gia súc cũng như tài sản của người dân. Một tuần sau thảm họa, hàng nghìn gia đình vẫn phải sống ngoài trời, ngủ trên nền đất khô cằn, trú dưới những tán cây không đủ che chắn khỏi nắng nóng ban ngày hay cái lạnh khắc nghiệt ban đêm.

"Chúng tôi đi bộ rất xa trước khi đến được thị trấn Tine của Chad. Dọc đường, chúng tôi ăn lá cây và uống nước ô nhiễm tìm thấy trong vũng," Hawa Adam, 35 tuổi, một bà mẹ khác từ Orchi, chia sẻ. "Thực phẩm gần như không có. Những gì chúng tôi có, hoặc bị RSF cướp, hoặc bị thiêu rụi trong nhà."

Theo Adam Abakar, một người dân mới phải di tản, các máy bay không người lái (drone) vẫn liên tục tuần tra trên bầu trời khu vực, nhắm vào các nguồn nước, gia súc và nhà dân còn sót lại. "Chúng tôi không thể trở về làng. Máy bay bay lơ lửng trên đầu mỗi ngày và nhắm vào bất cứ chuyển động nào, như thể muốn đuổi chúng tôi khỏi nơi trú ẩn cuối cùng."

Cuộc khủng hoảng người tị nạn đang làm quá tải các mạng lưới nhân đạo khu vực. Ông Mustafa Barah, người đứng đầu Ủy ban Nạn nhân Diệt chủng Darfur, cho biết các trại ở miền đông Chad đang tiếp nhận tới 80 gia đình mỗi ngày. "Họ đến trong tình trạng kiệt sức, không có thức ăn hay nước uống, một số phải cõng trên vai những đứa con ốm yếu."

Ông Mohammed Safi, quan chức truyền thông của Phòng cấp cứu Tine, nói với Al Jazeera rằng nguồn lực gần như cạn kiệt. "Riêng trong hai ngày qua, chúng tôi đã tiếp nhận hơn 7.000 gia đình di dời. Tất cả họ đều đang rất cần lều, chăn, thực phẩm và nước sạch. Tình hình đòi hỏi sự can thiệp khẩn cấp."

Về phía chính quyền, ông Salah Rassas Adam Tour, thành viên Hội đồng có chủ quyền Sudan, tố cáo RSF đang thực hiện một "chính sách có hệ thống" nhằm thay đổi cơ cấu nhân khẩu học của khu vực. "Việc nhắm mục tiêu vào dân thường và buộc họ phải di dời không phải là một sai lầm chiến thuật, đó là một chính sách có hệ thống của RSF," ông nói, kêu gọi cộng đồng quốc tế can thiệp.

Trong bối cảnh đó, một báo cáo chung của Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO) và Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) công bố ngày 17/6 cảnh báo Sudan đang đối mặt với cuộc khủng hoảng đói kém tồi tệ nhất thế giới, với 19,5 triệu người đang trong tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng và nạn đói đe dọa 14 khu vực ở Darfur. Đối với những người mẹ như Thuraya và Hawa, các tuyên bố chính thức là số liệu, còn thực tế là cuộc chiến giành giật từng bữa ăn dưới những tán cây thưa thớt, trong khi chờ đợi sự can thiệp của quốc tế.