Những đội tuyển, cầu thủ và quan chức nào bị Mỹ từ chối visa, cấm nhập cảnh dự World Cup?

Chính phủ Mỹ đang hứng chịu chỉ trích gay gắt từ các chuyên gia nhập cư và nhân quyền vì những rắc rối liên quan đến thị thực và từ chối nhập cảnh đối với các vận động viên, quan chức tham dự World Cup 2026.

Làn sóng phản đối chính quyền Tổng thống Donald Trump gia tăng sau khi trọng tài bóng đá hàng đầu Somalia, Omar Artan, người được chọn điều khiển các trận World Cup, bị từ chối nhập cảnh vào Mỹ trong tuần này.

“Các tổ chức nhân quyền và nhóm vận động đã nhiều lần bày tỏ lo ngại về thực tiễn thực thi nhập cư và cách đối xử với cộng đồng người di cư ở Mỹ,” luật sư thể thao quốc tế Khayran Noor nói với Al Jazeera hồi tháng trước.

Noor cho rằng mặc dù các cuộc tranh luận này “độc lập” với bóng đá, chúng đương nhiên trở nên liên quan khi một quốc gia đăng cai một trong những sự kiện quốc tế lớn nhất thế giới.

“Thách thức là các sự kiện thể thao lớn không chỉ phụ thuộc vào hậu cần và an ninh mà còn vào bầu không khí và nhận thức.”

Cao ủy Liên Hợp Quốc về Nhân quyền Volker Turk kêu gọi “suy nghĩ lại một cách triệt để” về chính sách nhập cư của Mỹ, bày tỏ hy vọng rằng các vấn đề “về phân biệt chủng tộc, về giám sát, về thực thi nhập cư” sẽ không ảnh hưởng đến World Cup lần này như những gì đã xảy ra.

Dù Artan trở về nhà hôm thứ Tư trong vòng tay chào đón như người hùng với thái độ lạc quan, vụ việc đã làm sống lại cuộc thảo luận về địa chính trị và phân biệt chủng tộc ẩn sau các vụ từ chối visa của Mỹ trước thềm giải đấu 48 đội, kéo dài 39 ngày bắt đầu từ thứ Năm.

Người hâm mộ từ nhiều quốc gia, bao gồm Morocco và Scotland, đã chi hàng nghìn USD cho vé máy bay, khách sạn và vé xem World Cup đắt nhất lịch sử, cũng cho biết giấy tờ du lịch của họ bị từ chối hoặc thu hồi chỉ vài ngày trước khi khởi hành.

Dưới đây là danh sách các vận động viên, quan chức và người hâm mộ bị ảnh hưởng bởi các vấn đề visa của Mỹ:

Omar Artan – Somalia

Artan, 34 tuổi, sẽ làm nên lịch sử với tư cách trọng tài Somalia đầu tiên điều khiển tại World Cup, nhưng giấc mơ ra mắt của anh kết thúc tại sân bay Miami, nơi anh bị từ chối nhập cảnh và bị đưa trở lại Istanbul, dù có visa Mỹ hợp lệ và đầy đủ giấy tờ.

Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) xác nhận với Al Jazeera hôm thứ Hai rằng Artan bị “xác định là không đủ điều kiện nhập cảnh” vào Mỹ “do lo ngại về sàng lọc”, mặc dù anh nằm trong danh sách 52 trọng tài World Cup của FIFA.

Trump đã nhắm vào Somalia và cộng đồng người Mỹ gốc Somalia bằng những phát ngôn kích động, từng gọi cộng đồng này là “rác rưởi”, và đưa Somalia vào danh sách cấm đi lại của Mỹ.

Đội tuyển và quan chức Iran

Cho đến tuần trước, vẫn còn bất định liệu đội tuyển bóng đá Iran có được Mỹ cấp visa hay không do cuộc chiến Mỹ-Israel đang diễn ra với Iran, đưa căng thẳng địa chính trị vào lĩnh vực thể thao.

Mỹ đã cấp visa cho tất cả cầu thủ vào thứ Sáu, chỉ 10 ngày trước trận đấu đầu tiên của họ, nhưng nhiều thành viên trong đoàn hỗ trợ bị từ chối visa, bao gồm “các thành viên quản lý và hành chính chủ chốt”, theo Liên đoàn bóng đá Iran.

Đội tuyển Iran, vốn dự kiến đặt căn cứ tại Arizona, sẽ đóng quân tại Tijuana, Mexico láng giềng, trong suốt giải đấu, dù thi đấu toàn bộ vòng bảng ở Bờ Tây nước Mỹ.

Đội sẽ được phép vào Mỹ một ngày trước mỗi trận đấu trong ba trận vòng bảng, DHS cho biết hôm thứ Ba.

Các báo cáo truyền thông cuối tuần qua dẫn lời đại sứ Iran tại Mexico, Abolfazl Pasandideh, nói rằng đội Iran sẽ phải vào và rời Mỹ trong cùng ngày thi đấu, đặt ra câu hỏi về hậu cần và liệu điều này có ảnh hưởng đến phong độ đội bóng.

Aymen Hussein – Iraq

Tiền đạo Iraq Aymen Hussein bị giam giữ gần bảy giờ và điện thoại bị kiểm tra tại sân bay O’Hare Chicago trước khi cuối cùng được phép vào Mỹ.

“Tại sao Mỹ đăng cai World Cup nếu nước này thù địch với người nước ngoài đến vậy?” cầu thủ 30 tuổi nói sau vụ việc.

Trong khi đó, nhiếp ảnh gia đội tuyển Talal Salah bị giữ hơn 10 giờ, trải qua các cuộc kiểm tra điện thoại tương tự, và cuối cùng bị từ chối nhập cảnh vào Mỹ.

Woodensky Pierre – Haiti

Woodensky Pierre, thành viên duy nhất của đội tuyển bóng đá quốc gia Haiti sống ở quốc gia Caribbean này, đã được chính phủ Mỹ cấp visa muộn để thi đấu tại World Cup.

Pierre đã tập luyện cùng các cầu thủ địa phương tại một khu vực cao cấp ở thủ đô Port-au-Prince, Haiti, trong khi chờ visa, một “khoảnh khắc tuyệt vời đối với anh, một khoảnh khắc hạnh phúc”, một quan chức Liên đoàn bóng đá Haiti cho biết.

Tiền vệ đến từ Cite Soleil không thể thi đấu trong trận giao hữu với New Zealand vì visa của anh không được chính quyền Mỹ phê duyệt kịp thời. Anh hạ cánh xuống sân bay Miami vào khoảng giữa hiệp cùng các quan chức bóng đá Haiti và hy vọng xem được phần cuối trận đấu.

Breel Embolo – Thụy Sĩ

Tiền đạo Thụy Sĩ Breel Embolo không thể đi cùng đội do visa bị đánh dấu, nhưng cuối cùng đã bắt kịp đồng đội sau khi được phép nhập cảnh Mỹ.

Sự cố liên quan đến một tiền án trước đó về một vụ xô xát ở Basel năm 2018. Embolo đã bị kết tội đe dọa năm năm sau đó, mà anh chọn không kháng cáo, nhưng điều này khiến số phận của anh phải do cuộc họp tại Đại sứ quán Mỹ ở Bern quyết định, nơi anh trình bày và được thông qua cho phép đi lại.

FIFA có nghĩa vụ đảm bảo visa?

Quy tắc đấu thầu của FIFA năm 2017 dành cho các quốc gia muốn đăng cai World Cup này quy định rằng xử lý visa “phải được áp dụng một cách không phân biệt đối xử”, với điều kiện không “ảnh hưởng xấu đến các tiêu chuẩn nhập cư và an ninh quốc gia”.

Luật sư thể thao Noor giải thích rằng các quốc gia đương nhiên duy trì trách nhiệm chủ quyền liên quan đến kiểm soát biên giới và an ninh quốc gia, nhưng các sự kiện thể thao toàn cầu thường yêu cầu các khuôn khổ đặc biệt.

“Đây không phải là yêu cầu các quốc gia từ bỏ luật nhập cư hoặc từ bỏ chủ quyền. Đúng hơn, đó là đặt câu hỏi liệu việc đăng cai các sự kiện thể thao lớn nhất thế giới có kéo theo trách nhiệm về hòa nhập và tiếp cận có ý nghĩa hay không,” Noor nói.

Chủ tịch FIFA Gianni Infantino đã bác bỏ những lo ngại và chỉ trích, nói rằng các giám đốc điều hành của tổ chức bóng đá toàn cầu không phải là “vua của thế giới” và không thể can thiệp vào các quyết định của chính phủ.

Infantino, đối mặt với câu hỏi từ báo chí vào đêm trước World Cup hôm thứ Tư, nói rằng FIFA tập trung vào việc là một “tổ chức thể thao” và sẽ không can thiệp vào việc giúp Mỹ xác định phê duyệt nhập cảnh vào nước này.

“Chúng tôi luôn cố gắng tìm giải pháp – luôn luôn,” Infantino nói tại một cuộc họp báo ở Thành phố Mexico. “Nhưng sau đó chúng tôi cần tôn trọng rằng chúng tôi không phải là vua của thế giới, người có thể cai trị các chính phủ và lực lượng cảnh sát. Chúng tôi là một tổ chức thể thao; chúng tôi cố gắng làm tốt nhất với những phương tiện chúng tôi có.”