Nhật thực toàn phần 2026: Thời điểm, địa điểm và cách quan sát an toàn

Hàng triệu người ở châu Âu sẽ có cơ hội trải nghiệm nhật thực toàn phần đầu tiên sau 27 năm vào thứ Tư (12/8). Hiện tượng bắt đầu lúc 15:34 GMT, khi Mặt Trăng dần che khuất Mặt Trời, biến ban ngày thành màn đêm bất chợt trong khoảng hai phút dọc theo dải toàn phần.

Nhật thực diễn ra theo lịch trình nào?

Thời điểm nhật thực phụ thuộc vào vị trí quan sát vì bóng của Mặt Trăng sẽ di chuyển từ Bắc Cực về phía châu Âu. Cụ thể:

• 15:34 GMT: Nhật thực một phần bắt đầu tại điểm đầu tiên trên Trái Đất.
• 16:58 GMT: Nhật thực toàn phần bắt đầu tại điểm đầu tiên.
• 17:46 GMT: Nhật thực đạt cực đại, với pha toàn phần kéo dài khoảng 2 phút 18 giây gần trung tâm dải đi qua.
• Khoảng 17:48 GMT: Nhật thực đạt cực đại tại Reykjavik, Iceland.
• Khoảng 18:27 GMT: Pha toàn phần đến Tây Ban Nha.
• 18:34 GMT: Pha toàn phần kết thúc trên toàn cầu.
• 19:58 GMT: Nhật thực một phần kết thúc tại điểm cuối cùng trên Trái Đất.

Những quốc gia nào có thể quan sát?

Dải toàn phần — khi Mặt Trăng đi qua trước Mặt Trời và che khuất toàn bộ bề mặt hướng về Trái Đất — sẽ đi qua miền bắc nước Nga, Greenland và Iceland trước khi quét qua Tây Ban Nha và một phần nhỏ Bồ Đào Nha, khiến khoảng 15 triệu người chìm trong bóng tối gần như hoàn toàn.

Nhật thực một phần sẽ xuất hiện ở phần lớn Tây Âu, một phần Tây Bắc châu Phi, hầu hết Canada và một phần miền bắc nước Mỹ. Tổng cộng khoảng 980 triệu người — gần 1/8 dân số thế giới — có thể thấy Mặt Trời bị che phủ ít nhất một phần, tùy điều kiện thời tiết.

Khả năng quan sát tại châu Âu, Mỹ và Canada

Phần lớn châu Âu sẽ thấy nhật thực một phần vào buổi tối, gần lúc hoàng hôn. Tại Paris, khoảng 92% Mặt Trời bị che phủ, London là 91% và Berlin là 85%. Với nhiều thành phố châu Âu xa hơn về phía đông, Mặt Trời sẽ lặn trước khi nhật thực đạt cực đại, nghĩa là phần sâu nhất của hiện tượng sẽ không xuất hiện trên bầu trời.

Ở Bắc Mỹ, nhật thực chỉ xuất hiện dưới dạng một phần. Tại St John's, Newfoundland (Canada), độ che phủ đạt khoảng 53%, giảm xuống 18% ở Montreal và 8% ở Toronto. Tại Mỹ, một phần Alaska sẽ chứng kiến nhật thực sâu nhất với khoảng 37% Mặt Trời bị che ở Fairbanks và 28% ở Anchorage. Độ che phủ thấp hơn nhiều ở các nơi khác: khoảng 24% tại Bangor (Maine), 9% tại New York và chỉ 3% tại Detroit (Michigan).

Pha toàn phần kéo dài bao lâu?

Tại thời điểm cực đại, pha toàn phần kéo dài khoảng 2 phút 18 giây, nhưng thời lượng thay đổi tùy vị trí cụ thể. Ở miền bắc và đông Tây Ban Nha — nơi có điều kiện quan sát tốt nhất — các thành phố Leon, Valladolid, Zaragoza, Teruel và Valencia đều nằm trong dải toàn phần. Pha toàn phần bắt đầu khoảng 18:27 GMT ở miền tây Tây Ban Nha (20:27 giờ địa phương) và kéo dài tối đa 110 giây. Madrid và Barcelona nằm ngay ngoài dải này nhưng người quan sát vẫn thấy hơn 99% Mặt Trời bị che phủ.

Cách quan sát an toàn

Nhìn trực tiếp vào Mặt Trời có thể gây tổn thương mắt nghiêm trọng. Trong phần lớn thời gian nhật thực, cần có kính bảo vệ chuyên dụng.

Nên: Đeo kính nhật thực đạt chuẩn hoặc dùng kính quan sát cầm tay an toàn. Kiểm tra kính trước khi dùng, giám sát trẻ em. Chỉ tháo kính khi Mặt Trăng che hoàn toàn Mặt Trời trong pha toàn phần và đeo lại ngay khi Mặt Trời bắt đầu lộ ra.

Không nên: Dùng kính râm thông thường dù tối đến mấy. Không nhìn Mặt Trời qua máy ảnh, ống nhòm hoặc kính thiên văn nếu không có bộ lọc chuyên dụng. Không dùng kính nhật thực với máy ảnh hoặc ống nhòm không gắn kính lọc vì ánh sáng hội tụ có thể xuyên qua lớp lọc và gây hại mắt.

Ngoại lệ duy nhất là trong khoảnh khắc ngắn của pha toàn phần, khi Mặt Trăng che hoàn toàn bề mặt sáng của Mặt Trời, có thể nhìn trực tiếp mà không cần kính. Ngoài thời điểm đó, bảo vệ mắt là bắt buộc.

Lưu ý khi chụp ảnh và xem trực tuyến

Việc hướng máy ảnh trực tiếp vào Mặt Trời có thể làm hỏng cảm biến. Máy ảnh cần bộ lọc năng lượng mặt trời phù hợp. Trong hai phút khi Mặt Trời bị che 100%, có thể tháo bộ lọc, nhưng phải gắn lại ngay khi tia sáng đầu tiên xuất hiện trở lại.

NASA sẽ phát trực tiếp nhật thực trên mạng từ 17:15 GMT thứ Tư.

Nhật thực toàn phần tiếp theo

Nhật thực toàn phần kế tiếp sẽ diễn ra vào ngày 2/8 năm sau (2027), đi qua miền nam Tây Ban Nha, Bắc Phi, Ả Rập Saudi và Yemen.