Nhà hoạt động chống tham nhũng điều tra doanh nghiệp gia đình tổng thống Ecuador bị sát hại

Các nhà hoạt động tại Ecuador cho biết Monika Silva Koniuszek, một nhà hoạt động chống tham nhũng người Ba Lan từng điều tra các cáo buộc liên quan đến doanh nghiệp gia đình của tổng thống cánh hữu Daniel Noboa, đã bị sát hại nhằm bịt miệng.

Thi thể của bà Silva Koniuszek, 41 tuổi, được tìm thấy trong nhà riêng tại thị trấn ven biển Montañita, tỉnh Santa Elena, vào ngày 8 tháng 6. Bà là mẹ đơn thân của hai con gái 4 và 9 tuổi. Vào thời điểm được phát hiện, bà nằm trên sàn với một sợi dây thòng lọng quanh cổ.

Một ngày sau khi bà qua đời và trước khi kết quả khám nghiệm tử thi được công bố, Bộ trưởng Nội vụ Ecuador John Reimberg tuyên bố giả thuyết ban đầu cho rằng đó là một vụ tự tử. Ông nói với truyền thông địa phương: 'Các bằng chứng cần thiết để đưa ra kết luận đó đã được tìm thấy tại hiện trường.'

Tuy nhiên, vào thứ Sáu tuần trước, kết quả khám nghiệm tại Guayaquil xác định nguyên nhân tử vong là do đòn đánh vào đầu và siết cổ. Luật sư Lita Martínez, giám đốc Trung tâm Thúc đẩy và Hành động vì Phụ nữ Ecuador, cho biết: 'Dựa trên các báo cáo pháp y, chúng tôi chắc chắn rằng đây là một cái chết bạo lực; do đó, giả định cho rằng đó là tự tử hoàn toàn sụp đổ.'

Bà Silva Koniuszek đã dành một thập kỷ qua để tố cáo các tội phạm môi trường và tham nhũng trên mạng xã hội, đồng thời cộng tác với các nhà báo địa phương. Trên trang cá nhân, bà từng viết: 'Không cần phải sinh ra ở Ecuador mới có thể yêu và bảo vệ điều đúng đắn.'

Beth Pitts, 47 tuổi, một tác giả người Anh và là bạn đồng hành trong các chiến dịch địa phương, mô tả: 'Monika là người dũng cảm nhất tôi từng gặp. Cô ấy thường là tiếng nói đơn độc, công khai và mạnh mẽ tố cáo tham nhũng và tội phạm môi trường khi mọi người khác quá sợ hãi để lên tiếng. Ngoài hoạt động xã hội, cô ấy là một người mẹ đơn thân tận tụy và một người bạn tuyệt vời. Ngay cả khi nhận được các lời đe dọa giết chết, cô ấy vẫn dành thời gian hỏi thăm tôi và hỗ trợ.'

Theo các đồng nghiệp, Silva Koniuszek đã bắt đầu điều tra Noboa Trading, tập đoàn trái cây thuộc gia đình tổng thống cánh hữu Daniel Noboa. Bà theo đuổi các cáo buộc rằng nhiều tấn cocaine đã bị thu giữ trong các container chuối của Noboa Trading, nhưng các quan chức tư pháp cấp cao Ecuador đã cản trở các cuộc điều tra. Ngay trước khi bị sát hại, bà đã nói với bạn bè rằng mình đã nộp một tập hồ sơ cáo buộc cho Đại sứ quán Mỹ tại Quito.

Bà cũng điều tra các cáo buộc cho rằng những nhân vật có quan hệ chính trị tại tỉnh Santa Elena có liên quan đến một đường dây buôn bán đất đai quy mô lớn. Bạn bè cho biết Silva Koniuszek đang phải đối mặt với sự quấy rối từ hệ thống tư pháp và các lời đe dọa giết chết rõ ràng, được cho là liên quan đến cùng mạng lưới tội phạm đã ám sát nhà hoạt động đồng thời là nhà báo địa phương Robinson del Pezo vào tháng 11 năm 2025.

Cái chết của Silva Koniuszek gây chấn động tại Ba Lan, quê hương bà, với sự hoài nghi về các báo cáo ban đầu cho rằng bà tự kết liễu đời mình. Người bạn Joanna Cuper nói với đài TVP Info rằng nhà hoạt động này từng tuyên bố bà bị 'theo dõi và quan sát'. Bà nói thêm: 'Không ai trong chúng tôi tin rằng cô ấy tự sát. Cô ấy nói rằng các băng đảng đã treo thưởng cho đầu cô ấy. Ba năm trước, chồng cũ của cô ấy đã đưa các con đến Brazil vì cô ấy nhận được các lời đe dọa rằng cô ấy và các con sẽ bị sát hại.'

Văn phòng công tố Ba Lan xác nhận tuần trước rằng họ đã yêu cầu hỗ trợ tư pháp từ chính quyền Ecuador trong cuộc điều tra cái chết của bà, đồng thời muốn tham gia chặt chẽ vào quá trình điều tra. Đại sứ quán Ba Lan tại Peru láng giềng bày tỏ hy vọng 'các cơ quan có thẩm quyền sẽ tiến hành một cuộc điều tra nhanh chóng, kỹ lưỡng, độc lập và minh bạch' để 'làm sáng tỏ các tình tiết của vụ việc và đảm bảo trách nhiệm giải trình'. Đại sứ quán nhấn mạnh: 'Tầm quan trọng của việc bảo vệ những người bảo vệ nhân quyền, nhà báo, nhà hoạt động xã hội và tất cả cá nhân tham gia đời sống công dân.'

Cộng đồng tại Montañita đã lập một đài tưởng niệm Silva Koniuszek với ảnh và hoa, thắp nến trong nhiều ngày. Các nghệ sĩ đường phố địa phương vẽ một bức tranh tường, và hàng xóm đã đặt tên một con đường theo tên bà.