Người dân Gaza thất vọng sau khi Israel bác bỏ kế hoạch hòa bình 15 điểm

Người dân Palestine ở Gaza đã bày tỏ phản ứng trái chiều, từ hoài nghi đến thất vọng, trước việc Israel bác bỏ kế hoạch 15 điểm được đề xuất nhằm chấm dứt chiến tranh và thiết lập khuôn khổ cho tương lai. Kế hoạch do Mỹ hậu thuẫn bao gồm các điều khoản về việc Israel rút quân theo giai đoạn, giải trừ vũ khí dần dần của Hamas, thành lập chính quyền dân sự do người Palestine lãnh đạo, cùng các bước tiến tới viện trợ nhân đạo và tái thiết.

Tuy nhiên, hôm Chủ nhật (9/8), Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố nước này “bác bỏ” kế hoạch, nhấn mạnh lực lượng của họ sẽ không rút quân cho đến khi Hamas “thực sự bị giải trừ vũ khí”.

Nesma Harazin, một nhà văn phải di dời khỏi khu phố Shujayea ở thành phố Gaza, cho biết tuyên bố của ông Netanyahu không gây bất ngờ, khi Israel tiếp tục tiến hành các cuộc tấn công gần như hằng ngày bất chấp “lệnh ngừng bắn” đạt được với Hamas hồi tháng 10/2025. Cô 27 tuổi nói: “Chúng tôi đang đối phó với một đội quân chiếm đóng của Israel có khả năng ngăn chặn các hoạt động này, nhưng không chấp nhận dừng lại và tiếp tục giết hại người dân Palestine”. Theo cô, thay vì là “cơ hội thực sự” để chấm dứt chiến tranh, kế hoạch này từ lâu đã là của Tổng thống Mỹ Donald Trump và ông Netanyahu.

Quan điểm hoài nghi của Harazin được Mehdi Ahmed, một cư dân thành phố Gaza, chia sẻ. Ngôi nhà của gia đình anh là một trong số ít còn đứng vững trong khu vực. Anh 53 tuổi nói: “Chúng tôi đang bị chiếm đóng. Theo quan điểm của chúng tôi, bất kỳ lệnh ngừng bắn nào cũng chỉ là tạm thời”. Kể từ lệnh ngừng bắn hồi tháng 10, các cuộc tấn công của Israel đã giết chết ít nhất 1.258 người, nâng tổng số người thiệt mạng kể từ khi bắt đầu cuộc chiến ở Gaza vào tháng 10/2023 lên ít nhất 73.386 người.

Ahmed cảnh báo rằng ngay cả khi một thỏa thuận mang lại thời kỳ yên bình, nó có thể không kéo dài. Anh nói: “Có thể chúng tôi có thể ngồi đây một năm mà không có chiến tranh, nhưng tôi không nghĩ nó sẽ tiếp tục như vậy”, đồng thời lập luận rằng sự tàn phá và mất mát sẽ định hình các thế hệ tương lai. “Các thế hệ sắp tới sẽ không chấp nhận những giải pháp kiểu này. Những người đã mất con cái, cha mẹ và gia đình… bạn không thể mong họ chỉ đơn giản quên đi”.

Trong một tuyên bố đêm Chủ nhật, Hamas cho biết họ vẫn cam kết thực hiện đầy đủ kế hoạch, đồng thời kêu gọi các nước trung gian và bảo lãnh “chịu trách nhiệm” và ngăn chặn mọi “vi phạm hoặc phá vỡ” có thể cản trở tiến trình. Văn phòng Truyền thông Chính phủ Gaza cũng chỉ trích ông Netanyahu vì đã đảo ngược các cuộc đàm phán và kêu gọi áp lực quốc tế để ngăn chặn leo thang. Trong tuyên bố đưa ra hôm thứ Hai, văn phòng này cho rằng việc Netanyahu bác bỏ tài liệu 15 điểm, cùng với các yêu cầu bao gồm phản đối việc Israel rút quân khỏi Gaza, là “sự đảo ngược rõ ràng và dứt khoát của tiến trình đàm phán”.

“Chúng tôi không có ai”

Ahmed cho biết trải nghiệm sống “cả đời dưới sự chiếm đóng” và “trong gian khổ” khiến anh không tin rằng các cuộc đàm phán kéo dài nhiều năm có thể tạo ra giải pháp lâu dài. Anh đặt câu hỏi: “Họ đã nói về những điểm này suốt ba năm… chúng tôi có phải dành thêm bảy năm nữa để nói về chúng không?”, đồng thời chỉ ra rằng người Palestine không nhận được sự hỗ trợ đầy đủ từ khu vực và quốc tế. “Không có ai đứng sau bảo vệ chúng tôi. Tại sao?”

Với Harazin, một lệnh ngừng bắn có ý nghĩa phải bao gồm việc Israel rút quân, chấm dứt các cuộc tấn công, cũng như lộ trình rõ ràng để tái thiết và cho phép người Palestine di dời trở về. Nhưng sau tuyên bố của ông Netanyahu, cô lo sợ sẽ có thêm di dời và Israel kiểm soát Gaza nhiều hơn. Cô nói: “Nếu kế hoạch ngừng bắn bị bác bỏ, quân đội chiếm đóng Israel sẽ tiến hành các chiến dịch khắc nghiệt hơn những gì chúng ta từng nghe ở Gaza. Có lẽ họ sẽ yêu cầu chúng tôi di dời đến các khu vực phía Nam. Không còn tòa nhà nào đứng vững ở thành phố Gaza”.

Còn với Ahmed, khả năng hòa bình lâu dài gắn chặt với cán cân quyền lực. Anh nói: “Khi bạn yếu, không có cơ hội, không có hy vọng. Hy vọng đến khi bạn mạnh”.

“Hy vọng vào Chúa”

Khác với Harazin và Ahmed, Ramez Haniyeh xem kế hoạch đề xuất là cơ hội thực sự bị bỏ lỡ để “chấm dứt chiến tranh và diệt chủng”. Haniyeh, người phải di dời đến Nuseirat ở trung tâm Gaza sau khi nhà bị phá hủy, cho rằng đề xuất này có thể giúp chấm dứt giao tranh và “ngăn chặn đau khổ” cho người Palestine. Với anh, điều đó không chỉ đơn thuần là chấm dứt các cuộc tấn công của Israel. “Rút quân, sau đó tái thiết và sống với phẩm giá”, anh nói khi được hỏi kỳ vọng gì từ lệnh ngừng bắn. Anh lo ngại việc bác bỏ có thể dẫn đến leo thang mới: “Tôi mong họ sẽ tạo ra một ngân hàng mục tiêu mới, để mọi thứ leo thang và sẽ có thêm đổ máu trong thời gian tới”.

Haniyeh mô tả điều kiện nhân đạo và kinh tế ở Gaza đang xấu đi, với tỷ lệ thất nghiệp cao và nhiều người không đủ khả năng mua nhu yếu phẩm cơ bản. Anh nói: “Tình hình rất tồi tệ và ngày càng tồi tệ hơn. Hiện có một số thực phẩm và đồ uống, nhưng không ai có đủ tiền mua chúng”. Dù bi quan, Haniyeh vẫn đặt hy vọng vào đức tin: “Tôi hy vọng vào Chúa, nhưng không có hy vọng rằng cuộc chiến này sẽ kết thúc. Nó sẽ tiếp tục cho đến khi Chúa giải thoát chúng tôi”. Harazin, dù hoài nghi về đề xuất, cũng nói cô có “hy vọng vào Chúa” và nhấn mạnh: “Chiến tranh thế giới thứ nhất đã kết thúc, chiến tranh thế giới thứ hai cũng đã kết thúc, vì vậy chúng tôi có hy vọng rằng chiến tranh ở Gaza sẽ kết thúc”.