Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 2/6 cho biết lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei có dấu hiệu đóng vai trò tích cực hơn khi các cuộc đàm phán giữa hai nước tiếp diễn sau lệnh ngừng bắn ngày 8/4. Phát biểu trước Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ, ông Rubio nói có dấu hiệu cho thấy ông Mojtaba Khamenei – người không xuất hiện công khai kể từ khi không kích Mỹ giết cha và người tiền nhiệm của ông trong ngày đầu chiến tranh – vẫn còn sống và tham gia sâu hơn vào công việc đất nước.
“Tôi nghĩ có những dấu hiệu cho thấy ông ấy ngày càng tham gia ở một cấp độ nào đó, mặc dù mọi liên lạc của ông đều qua văn bản và qua trung gian”, nhà ngoại giao hàng đầu của Mỹ nói.
Phát biểu của ông Rubio diễn ra khi Tehran đang xem xét phiên bản mới nhất của đề xuất Mỹ nhằm kết thúc chiến tranh, mà Tổng thống Donald Trump được cho là đã thắt chặt các điều khoản trong những ngày gần đây. Hãng tin Mehr bán chính thức của Iran dẫn nguồn tin thân cận với đội đàm phán nước này cho biết Tehran vẫn đang nghiên cứu đề xuất mới nhất và đã không liên lạc với Mỹ trong vài ngày. Quan chức này nhấn mạnh Iran đang có cách tiếp cận “cứng rắn” do cho rằng Mỹ không tuân thủ lệnh ngừng bắn và thiếu lòng tin chung.
Thỏa thuận ‘có thể đạt được hôm nay, có thể tuần sau’
Tổng thống Trump nói ưu tiên của ông cho bất kỳ thỏa thuận nào bao gồm Iran đồng ý không bao giờ phát triển vũ khí hạt nhân và mở lại eo biển Hormuz – nơi trước chiến tranh vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới. Trong loạt bài đăng trên mạng xã hội ngày 1/6, ông Trump nói đàm phán với Iran đang tiến triển “với tốc độ nhanh” và “mọi chuyện rồi sẽ ổn”.
Trả lời các nghị sĩ, ông Rubio cho biết đàm phán Mỹ-Iran giờ có thể bao gồm “các khía cạnh trong chương trình hạt nhân” mà nước này từ chối thảo luận chỉ một tháng trước. Tuy nhiên, “điều đó không đảm bảo cuộc đàm phán cuối cùng sẽ dẫn đến một thỏa thuận có thể chấp nhận được”, ông Rubio cảnh báo. “Có triển vọng trước mắt, có thể xảy ra hôm nay, ngày mai hoặc tuần sau”, ông nói thêm.
Ông Rubio, người đồng thời là cố vấn an ninh quốc gia của ông Trump, nói điều kiện đầu tiên trong đàm phán là Iran mở eo biển Hormuz, và nước này cũng phải cam kết đàm phán về kho urani làm giàu cấp độ cao. Khi được hỏi liệu Mỹ có dỡ bỏ trừng phạt Iran để đổi lấy việc nước này mở lại eo biển Hormuz không, ông Rubio nói điều đó là chưa đủ. “Điều đó chưa được thảo luận. Điều đó chưa được đề nghị”, ông Rubio nói, thêm rằng nới lỏng trừng phạt chỉ đến sau những nhượng bộ đáng kể về chương trình hạt nhân và urani làm giàu.
Iran cảnh báo ‘đối đầu trực tiếp’ nếu Israel tiếp tục ‘xâm lược’ Lebanon
Chiến tranh Mỹ-Israel nhằm vào Iran bắt đầu từ 28/2 đã giết chết hàng nghìn người, chủ yếu ở Iran và Lebanon. Cuộc chiến gây đau đớn toàn cầu khi đẩy giá năng lượng lên cao, sau khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz – nơi trước đây vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu. Nó cũng châm ngòi cho cuộc xung đột mới nhất giữa Israel và nhóm Hezbollah ở Lebanon, với việc Israel xâm lược sâu vào Lebanon và thậm chí tấn công các khu vực thủ đô Beirut.
Ngày 2/6, Israel tiếp tục các cuộc tấn công chết người vào hàng loạt thị trấn ở miền nam Lebanon, bất chấp lệnh ngừng bắn một phần do Mỹ làm trung gian được công bố một ngày trước đó. Các cuộc tấn công liên tục của Israel vào Lebanon đã trở thành điểm gây tranh cãi lớn đối với Iran, nước này nhấn mạnh một lệnh ngừng bắn hoàn toàn ở Lebanon phải là một phần của bất kỳ thỏa thuận nào với Washington.
Chủ tịch Quốc hội kiêm trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nói với Chủ tịch Quốc hội Lebanon Nabih Berri rằng nếu “sự xâm lược của Israel nhằm vào Lebanon tiếp diễn”, Tehran “sẽ không chỉ dừng con đường đàm phán” với Mỹ, “mà chúng tôi còn đối đầu trực tiếp với kẻ thù”.
