Ngày 2/6, Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper bắt đầu chuyến thăm ba ngày tới Trung Quốc, trong bối cảnh chính phủ của Thủ tướng Keir Starmer đang nỗ lực tái thiết lập quan hệ song phương sau thời gian dài được mô tả là “kỷ băng hà”. Phát biểu tại Đại lễ đường Nhân dân Bắc Kinh, bà Cooper kêu gọi hai bên hợp tác giải quyết các thách thức toàn cầu như xung đột ở Iran, Ukraine và dịch Ebola tại CHDC Congo.
“Việc duy trì trật tự quốc tế dựa trên luật lệ và giảm căng thẳng địa kinh tế là lợi ích chung của cả hai nước,” bà Cooper nhấn mạnh sau cuộc hội đàm với Phó Chủ tịch Trung Quốc Hàn Chính. Bà thừa nhận tồn tại “những khác biệt” giữa London và Bắc Kinh, nhưng cho rằng cách tiếp cận với “sự thẳng thắn và tôn trọng” sẽ giúp tăng cường hiểu biết lẫn nhau.
Chuyến thăm của bà Cooper diễn ra chưa đầy sáu tháng sau chuyến đi của Thủ tướng Starmer tới Bắc Kinh hồi tháng 1, và là một phần trong chuỗi hoạt động ngoại giao ngày càng dày đặc của phương Tây với Trung Quốc. Trước đó, cựu Ngoại trưởng David Lammy cũng đã có chuyến thăm hai ngày vào tháng 10/2024, mở đường cho những cam kết kinh tế sâu rộng hơn, bao gồm khoản đầu tư 15 tỷ USD của hãng dược AstraZeneca và chính sách miễn thị thực cho công dân Anh.
Theo giới phân tích, động thái này phản ánh một thực tế sâu xa hơn: các quốc gia phương Tây như Anh hiện phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc hơn bao giờ hết, đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất hàng hóa công nghệ cao như chất bán dẫn, thiết bị y tế và linh kiện hàng không vũ trụ, cũng như nguồn tài nguyên đất hiếm. “Sự phụ thuộc này đang tăng lên từng ngày,” John Minnich, Trợ lý Giáo sư tại Khoa Quan hệ Quốc tế của Trường Kinh tế London, nhận định. “Liệu điều này có tốt cho phương Tây và có bền vững về mặt chính trị hay không là một câu hỏi khác.”
Trong khuôn khổ chuyến thăm, bà Cooper dự kiến bay đến Thâm Quyến – trung tâm công nghệ lớn của Trung Quốc – để thảo luận về thương mại và tương lai của trí tuệ nhân tạo (AI). Động thái này diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh đang dẫn đầu thế giới về đổi mới sáng tạo trong các lĩnh vực năng lượng tái tạo. Hồi đầu năm, Anh và Trung Quốc đã ký thỏa thuận hợp tác năng lượng sạch, bao gồm quan hệ đối tác học thuật, quy định, công nghiệp và thương mại.
Tuy nhiên, quan hệ hợp tác kinh tế không thể che lấp những bất đồng dai dẳng. Các vấn đề về an ninh và nhân quyền tiếp tục là điểm nóng. Phái đoàn Anh trong chuyến đi này được cho là đã sử dụng điện thoại “dùng một lần” để tránh bị theo dõi, theo hãng tin PA. Tuyên bố về hoạt động gián điệp của Trung Quốc tại Anh đã dẫn đến việc bắt giữ ba người đàn ông vào tháng 4/2024. Chỉ tháng trước, một nhân viên Biên phòng Anh và một quan chức thương mại Hong Kong đóng tại London lần đầu tiên trong lịch sử bị kết tội làm gián điệp cho Trung Quốc.
Ngoại trưởng Cooper dự kiến cũng sẽ đề cập đến vụ giam giữ ông Jimmy Lai – nhà lãnh đạo ủng hộ dân chủ và ông trùm truyền thông mang quốc tịch Anh – cùng với việc Trung Quốc ủng hộ Nga trong cuộc chiến Ukraine.
“Những khác biệt cơ bản về hệ thống và giá trị vẫn còn và không thể hòa giải,” Steve Tsang, Giám đốc Viện Trung Quốc tại SOAS (London), nhận xét. “Ngoại giao là về việc làm mờ đi những khác biệt và tập trung vào lợi ích chung để tiến lên vì lợi ích quốc gia.”
