Nghị sĩ Mỹ lưỡng đảng phản đối điều khoản thắt chặt hợp tác quân sự với Israel

Hai nghị sĩ Quốc hội Mỹ đang thúc đẩy bãi bỏ một điều khoản trong dự luật ngân sách quốc phòng sắp tới, vốn sẽ thắt chặt hơn nữa sự hợp tác giữa quân đội Mỹ và Israel. Nỗ lực này diễn ra trong bối cảnh dự thảo mới nhất của Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng (NDAA) hằng năm gây ra làn sóng phản đối.

Điều khoản mang tên Mục 224 yêu cầu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ chỉ định một “đại diện điều hành” chịu trách nhiệm giám sát các sáng kiến chung, bao gồm nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm, đánh giá, tích hợp và hợp tác công nghiệp quốc phòng giữa hai nước.

Hôm 8/6, Hạ nghị sĩ Dân chủ Ro Khanna tuyên bố sẽ đưa ra đề xuất sửa đổi nhằm loại bỏ Mục 224 khỏi dự luật ngay tại Ủy ban Vũ trang Hạ viện. Đồng nghiệp Cộng hòa Thomas Massie cũng cảnh báo sẽ phản đối toàn bộ dự luật nếu điều khoản này được giữ nguyên, cho rằng nó đe dọa chủ quyền của Mỹ. “Chúng ta là một quốc gia có chủ quyền”, Massie viết trên mạng xã hội X.

Đáp lại, Khanna cam kết sẽ sát cánh cùng Massie trong cuộc chiến này, đồng thời chỉ trích Tổng thống Donald Trump vì đã tấn công Massie, góp phần khiến ông thất bại trong bầu cử sơ bộ hồi đầu tháng 5. “Trump không thể giết chết liên minh Massie/Khanna dù ông ta có đăng bao nhiêu bài trên Truth Social”, Khanna viết.

Massie, người theo chủ nghĩa tự do, và Khanna, một nghị sĩ cấp tiến, đã hình thành một liên minh bất ngờ để thúc đẩy các biện pháp chống chiến tranh và giám sát chính sách Mỹ-Israel. Trước đó, họ từng dẫn đầu chiến dịch công bố hồ sơ liên quan đến trùm tình dục Jeffrey Epstein.

Việc ngân sách quốc phòng hằng năm của Mỹ thường chứa nhiều điều khoản ủng hộ Israel không phải là điều mới. Tuy nhiên, điều khoản tích hợp công nghệ lần này ra đời trong bối cảnh sự hoài nghi ngày càng gia tăng đối với sự ủng hộ vô điều kiện của Washington dành cho Tel Aviv, đặc biệt sau chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza kể từ năm 2023 khiến hơn 75.000 người thiệt mạng.

Các nhà phê bình lo ngại động thái này có thể khiến viện trợ quân sự của Mỹ cho Israel trở nên kém minh bạch hơn, bị che đậy dưới dạng hợp tác thay vì một khoản chi riêng rẽ. Họ cũng chỉ ra rằng điều khoản này có nguy cơ gắn chặt quân đội Mỹ vào công nghệ của Israel vào đúng thời điểm công chúng Mỹ đang nhanh chóng quay lưng lại với Israel.

Một cuộc thăm dò của New York Times và Siena College hồi tháng 5 cho thấy 57% cử tri Mỹ phản đối việc tiếp tục cung cấp thêm viện trợ kinh tế và quân sự cho Israel. 62% khác cho biết họ không tán thành cách Israel xử lý xung đột Palestine.

Tuy nhiên, một số nghị sĩ Quốc hội Mỹ coi việc chất vấn mối quan hệ với Israel là điều cấm kỵ. Hạ nghị sĩ Cộng hòa Derrick Van Orden cáo buộc Massie chống Do Thái khi lên tiếng phản đối Mục 224, cho rằng thỏa thuận này sẽ cho phép Mỹ tiếp cận các công nghệ tiên tiến của Israel. Massie đáp trả bằng cách nhắc lại vụ Israel kích nổ máy nhắn tin (pager) gài bẫy Hezbollah năm 2024, khiến hàng trăm người thiệt mạng và bị thương, trong đó có trẻ em: “Thỏa thuận này có đủ điều kiện để chúng ta nhận được những chiếc pager tối tân đó không?”.

Dự luật NDAA năm nay trị giá 1.150 tỷ USD có nhiều đề xuất khác nhằm tăng cường hỗ trợ cho Israel, bao gồm một phần riêng có tên “Các vấn đề liên quan đến Israel”, trong đó yêu cầu hợp tác với quân đội Israel về năng lực chống đường hầm và chống máy bay không người lái.