Tổng thống Nga Vladimir Putin hôm 12/2 đã có chuyến thăm đầu tiên tới quần đảo Kuril do Nga quản lý ở Thái Bình Dương, khu vực mà Nhật Bản cũng tuyên bố chủ quyền, làm dấy lên làn sóng phản đối từ Tokyo.
Theo truyền thông nhà nước Nga, ông Putin đã tới đảo Iturup, hòn đảo cực nam của chuỗi quần đảo, gặp thống đốc vùng và thăm một nhà máy chế biến cá, bệnh viện và trường học tại đây.
Nhật Bản khẳng định chủ quyền đối với bốn hòn đảo cực nam của chuỗi đảo này, nơi họ gọi là "Vùng lãnh thổ phía Bắc". Các đảo này bị Liên Xô chiếm giữ trong Thế chiến thứ hai và từ đó trở thành điểm gây căng thẳng dai dẳng giữa Moskva và Tokyo.
Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi gọi chuyến thăm của ông Putin là "hoàn toàn không thể chấp nhận được", cho rằng hành động này "xúc phạm tình cảm của người dân Nhật Bản".
"Chuyến thăm này của đương kim tổng thống Nga đi ngược lại lập trường nhất quán của Nhật Bản về Vùng lãnh thổ phía Bắc", bà Takaichi nói với báo giới.
Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Toshimitsu Motegi cũng lên án chuyến thăm, nhấn mạnh các hòn đảo này "là lãnh thổ vốn có của Nhật Bản cả về mặt lịch sử lẫn theo luật pháp quốc tế".
Quan hệ giữa Tokyo và Moskva đã xấu đi kể từ khi xung đột toàn diện tại Ukraine bùng nổ năm 2022, khi Nhật Bản cùng các nước G7 khác áp đặt trừng phạt Nga và viện trợ tài chính cùng trang thiết bị quốc phòng phi sát thương cho Kiev.
Trong một diễn biến trước đó, hôm 11/2, ông Putin đã gọi các lệnh trừng phạt của Nhật Bản là "vô cớ". Ông nói: "Nhật Bản coi Nga là nguồn gốc chính của các mối đe dọa. Tôi muốn chỉ ra rằng chúng tôi không đe dọa Nhật Bản. Ngược lại, chính họ mới là bên có yêu sách lãnh thổ đối với nước chúng tôi".
Bốn hòn đảo tranh chấp nằm trong chuỗi quần đảo núi lửa Kuril, chạy theo hình vòng cung từ bán đảo Kamchatka của Nga xuống đảo Hokkaido, cực bắc của Nhật Bản. Tên các đảo tại hai nước có sự tương đồng: Kunashir, Habomai, Shikotan và Iturup trong tiếng Nga; trong tiếng Nhật là Kunashiri, Habomai, Shikotan và Etorofu.
Khoảng 20.000 công dân Nga sinh sống tại đây trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt. Quần đảo có các mỏ khoáng sản như vàng, bạc và vùng đánh bắt cá giàu có. Sau khi chiếm đóng năm 1945, Moscow đã trục xuất khoảng 17.000 người Nhật sinh sống trên đảo.
Trước đó, ông Putin đã tới đảo Sakhalin gần đó hôm 11/2, nơi Hải quân Nga đang tiến hành tập trận. Theo truyền thông Nga, tại Sakhalin, ông Putin đã chủ trì cuộc họp "về đảm bảo an ninh cho biên giới phía đông của Nga".
