Nga chuyển lô dầu diesel đầu tiên sang Mỹ trước thềm bầu cử giữa kỳ

Ngày 21/10, Nga thông báo sẽ đưa tàu chở dầu diesel đầu tiên sang Mỹ trong tuần này, theo một thỏa thuận với Washington nhằm giảm bớt tình trạng thiếu hụt nhiên liệu đã đẩy giá dầu diesel tại Mỹ tăng cao trước thềm bầu cử giữa kỳ vào tháng tới.

Theo thông báo từ Moskva, tàu sẽ hướng tới một cảng chưa được tiết lộ của Mỹ và dự kiến khởi hành vào thứ Năm. Đây được xem là bước đầu trong nỗ lực gia tăng nguồn cung nhiên liệu cho Mỹ, trong bối cảnh Nga vẫn đang đối mặt với những hạn chế nguồn cung của chính mình và người tiêu dùng Mỹ chịu giá xăng dầu cao.

Thông báo được đưa ra khi Nhà Trắng tìm cách kiềm chế chi phí năng lượng leo thang, trong lúc lo ngại về chi phí sinh hoạt đang tác động tới cử tri Mỹ trước cuộc bầu cử giữa kỳ gay cấn.

Theo một khảo sát gần đây của Washington Post-ABC News-Ipsos, cử tri ngày càng tin tưởng đảng Dân chủ hơn đảng Cộng hòa về các vấn đề kinh tế, với 37% cho rằng Dân chủ đáng tin cậy hơn, so với 28% dành niềm tin cho Cộng hòa. Tỷ lệ ủng hộ cách Tổng thống Donald Trump xử lý kinh tế cũng giảm, chỉ còn 28%.

Lô hàng đầu tiên được công bố trong chuyến thăm St Petersburg của đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff, người đã hội đàm với các quan chức Nga.

Một lô hay nhiều lô?

Tàu chở dầu đầu tiên nằm trong cam kết rộng hơn về việc tăng nguồn cung nhiên liệu của Nga cho Mỹ, chứ không phải một lần giao hàng duy nhất.

Trước đó, ông Trump từng nói Nga sẽ xuất khẩu 300.000 tấn dầu diesel, tiếp theo là 500.000 tấn vào tháng 11 và 1 triệu tấn "ngay sau đó". Các quan chức Nga ngày 21/10 cũng xác nhận lô hàng đầu tiên sẽ là lô đầu trong nhiều lô.

Tuy nhiên, quy mô và thời điểm của các lô hàng còn chưa chắc chắn. Nga đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhiên liệu trong nước liên quan tới các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu, làm gián đoạn công suất lọc hóa dầu và buộc Moskva phải áp đặt hạn chế xuất khẩu nhiên liệu. Khả năng thực hiện các cam kết sẽ phụ thuộc vào tốc độ khôi phục sản xuất của Nga trong khi vẫn đáp ứng nhu cầu nội địa.

Thỏa thuận này cũng được đưa ra sau khi ông Trump hủy kế hoạch áp thêm một vòng trừng phạt nhằm vào Nga. Trong số các biện pháp từng được đề xuất có mức thuế 100% đối với hàng hóa từ các nước mua dầu thô lớn của Nga, gồm Trung Quốc và Ấn Độ.

Lô hàng có hạ giá trước bầu cử?

Giới phân tích nhận định lô hàng đầu tiên khó mang lại giảm giá đáng kể cho người tiêu dùng Mỹ trước bầu cử giữa kỳ. Giá dầu diesel bán lẻ tại Mỹ đã vượt 6 USD/gallon (1,59 USD/lít) trong tháng 9 và duy trì ở mức cao. Theo Hiệp hội Ô tô Mỹ (AAA), giá trung bình toàn quốc ngày 21/10 ở mức 6,31 USD/gallon (1,67 USD/lít), giảm so với 6,51 USD (1,72 USD/lít) một tháng trước đó, tức giảm 3,1% nhưng vẫn cao hơn nhiều so với mức 3,62 USD/gallon (0,96 USD/lít) cùng kỳ năm ngoái.

"Khối lượng Nga có thể cung cấp là nhỏ so với tình trạng thiếu hụt toàn cầu và sản lượng của chính Mỹ. Lô hàng khó tác động đáng kể tới nguồn cung hoặc hạ giá một cách ý nghĩa", bà Rachel Ziemba, chuyên gia cấp cao tại Trung tâm An ninh Mỹ mới, nói với Al Jazeera.

"Lô hàng được báo cáo tương đương khoảng hai giờ tiêu thụ sản phẩm chưng cất của Mỹ. Kể cả nếu đến đúng kế hoạch, nó cũng rất ít tạo khác biệt cho nguồn cung quốc gia", bà Aarathi Krishnan, Giám đốc điều hành Raksha Intelligence, nhận định.

Theo bà Ziemba, tàu đầu tiên thậm chí có thể chưa tới Mỹ trước khi cử tri đi bỏ phiếu. Khởi hành vào thứ Năm chỉ đánh dấu điểm bắt đầu hành trình, không phải ngày nhiên liệu đến tay người tiêu dùng. Bất kỳ mức giảm giá bền vững nào cũng sẽ phụ thuộc vào cải thiện nguồn cung toàn cầu, chứ không phải một lần giao hàng.

"Khả năng cung cấp thêm dầu diesel của Nga phụ thuộc một phần vào tình trạng các nhà máy lọc dầu. Các cuộc tấn công của Ukraine ảnh hưởng tới những cơ sở này. Và mong muốn hạ giá nhiên liệu của Washington tạo ra động lực giảm bớt gián đoạn đó", bà Krishnan bổ sung.

Ngừng bắn có tác động dài hạn tới giá nhiên liệu?

Một lệnh ngừng bắn dài hạn giữa Nga và Ukraine có thể giúp giảm áp lực lên thị trường năng lượng bằng cách tạo điều kiện xây dựng lại các nhà máy lọc dầu bị hư hại của Nga và tăng sản lượng.

"Thỏa thuận hiện tại thiên về diễn biến chính trị nhằm khiến Mỹ gia tăng sức ép lên Ukraine và xích lại gần Nga hơn", bà Ziemba nói, đồng thời cho rằng giảm nhẹ ý nghĩa cho thị trường dầu toàn cầu sẽ phụ thuộc phần lớn vào diễn biến tại Trung Đông, đặc biệt là eo biển Hormuz - tuyến vận tải quan trọng mà khoảng một phần năm nguồn cung dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới từng đi qua trước khi xảy ra cuộc tấn công của Mỹ-Israel nhằm vào Iran.

Lô hàng của Nga được triển khai trong bối cảnh xung đột liên quan tới Iran và gián đoạn vận tải năng lượng đang gia tăng áp lực lên thị trường nhiên liệu toàn cầu. Theo nền tảng phân tích dữ liệu Kpler, đã có ít nhất 18 vụ tấn công nhằm vào tàu trong hai tuần trước đó. Ngày 21/10, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi nói với Financial Times rằng Iran hoàn toàn sẵn sàng tự vệ.

Theo giới phân tích, thỏa thuận với Nga khó tự giải quyết vấn đề nguồn cung gốc nếu không có cơ hội xây dựng lại các nhà máy lọc dầu.

"Thỏa thuận có thể giúp một số người mua riêng lẻ hoặc mang lại chút an tâm tức thời cho giới giao dịch. Nhưng giảm giá bền vững sẽ phụ thuộc vào việc nguồn cung dầu diesel thực tế có tăng hay không, điều Nga chưa chứng minh được", bà Krishnan nói.