Netanyahu lên án bạo lực người định cư: Chiêu bài che đậy kế hoạch thôn tính?

Một làn sóng tấn công phối hợp của người định cư Israel đã quét qua khu Bờ Tây bị chiếm đóng trong cuối tuần qua, khiến hàng chục người Palestine bị thương và nhiều tài sản bị thiêu rụi. Các vụ tấn công này hầu như không nhận được phản ứng nào từ cảnh sát và binh lính Israel.

Tại ngôi làng Qusra, phía nam Nablus, hàng chục người định cư đã tấn công một ngôi nhà của người Palestine bằng hơi cay và đá, khiến 7 người bị thương. Một xe cứu thương của Hội Trăng lưỡi liềm Đỏ Palestine cố gắng tiếp cận các gia đình bị bao vây cũng bị tấn công. Cùng thời điểm, lực lượng Israel bắn hơi cay trong các cuộc đột kích vào trại tị nạn Far'a, el-Bireh và al-Mughayyir. Binh lính cũng tấn công các nhà báo tại khu phố cổ Hebron.

Tại ngôi làng Jalud, một gia đình Palestine và một nhóm phóng viên hãng tin Mỹ NBC đã bị hành hung. Trong khi đó, tại Arrabeh, hai người Palestine bị đánh đập gần khu định cư Mevo Dotan.

Bộ Ngoại giao Palestine đã lên án mạnh mẽ sự leo thang, đặc biệt là cuộc bao vây kéo dài 20 ngày đối với al-Mughayyir, coi đây là chính sách di dời cưỡng bức và bành trướng thuộc địa có hệ thống.

Cô lập để bảo vệ hệ thống

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã ra tuyên bố lên án mạnh mẽ "các hành vi bạo lực tội phạm" tại Qusra và Jalud, đổ lỗi cho một "nhóm nhỏ kẻ gây rối" vi phạm pháp luật, cản trở quân đội và gây tổn hại đến vị thế của Israel trên thế giới. Ông công khai tuyên bố mong muốn cơ quan thực thi pháp luật "bắt giữ những kẻ gây rối và đưa ra công lý".

Tuy nhiên, sự phẫn nộ công khai này trái ngược hoàn toàn với thực tế trên thực địa. Các đoạn phim tài liệu ghi lại cảnh những người định cư đeo mặt nạ tràn vào làng Qusra và Jalud bằng xe bán tải. Bất chấp bằng chứng trực quan và yêu cầu của Thủ tướng Netanyahu, cảnh sát Israel tại khu vực Bờ Tây không thực hiện một vụ bắt giữ nào.

Tổng thống Isaac Herzog cũng lên tiếng gọi các sự kiện này là "đường ranh giới đỏ". Bộ Ngoại giao Israel tuyên bố bạo lực do "những kẻ cực đoan" gây ra hoàn toàn trái ngược với các giá trị của Israel. Lãnh đạo phe đối lập Yair Lapid mô tả cuối tuần bạo lực là "vết nhơ đạo đức" và coi việc chính phủ không giải quyết bạo lực của người Israel ở Bờ Tây là "sự ô nhục quốc gia".

Tuy nhiên, các chuyên gia nói với Al Jazeera rằng sự lên án đồng thanh từ giới chức Israel là một động thái chính trị có tính toán nhằm bảo vệ dự án định cư rộng lớn hơn khỏi sự soi xét của quốc tế. Ehab Jabareen, một nhà phân tích, người Palestine mang quốc tịch Israel, chỉ ra rằng ông Netanyahu đang theo đuổi "quá trình cô lập phẫu thuật chính trị" — tách biệt các hành vi bạo lực công khai khỏi hệ thống định cư hợp pháp hóa.

"Ông ta đưa ra một phương trình chính trị: có 500.000 người định cư hợp pháp, cùng với một số ít kẻ lệch lạc", Jabareen nói. "Ông ta muốn trừng phạt, hoặc tạo ảo giác trừng phạt, những mắt xích lộ liễu nhất để bảo vệ hệ thống lớn hơn".

Lo ngại an ninh

Giới phân tích cho rằng tuyên bố của Thủ tướng Netanyahu chỉ là phản ứng thực dụng trước lo ngại của quân đội rằng các vụ tấn công không được kiểm soát có thể châm ngòi cho một cuộc nổi dậy lớn của người Palestine. Các đánh giá an ninh của Thiếu tướng Avi Bluth, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung ương quân đội Israel, đã cảnh báo "tội phạm dân tộc chủ nghĩa" có thể gây ra phản ứng lớn từ người Palestine.

"Quân đội nói chuyện với Netanyahu bằng ngôn ngữ phân tích chi phí - lợi ích", Jabareen nhận định. "Hàng chục người định cư tạo ra một mặt trận mở, đòi hỏi phải huy động hàng nghìn binh lính. Netanyahu không nói điều này không thể chấp nhận vì nó nhắm vào người Palestine, mà nói nó cản trở quân đội".

Mamoun Abu Amer, một nhà phân tích về chính trị Israel, bác bỏ ý kiến cho rằng nhà nước mất kiểm soát đối với người định cư. Ông nhấn mạnh quân đội luôn bảo vệ người định cư trong các cuộc tấn công, trong khi trừng phạt nặng nề người Palestine tự vệ. "Người định cư quá hèn nhát để thực hiện bất kỳ cuộc tấn công nào mà không có sự bảo trợ và che chở của chính phủ", Abu Amer nói.

Bành trướng có kế hoạch

Trong khi các quan chức Israel công khai tránh xa các vụ tấn công cá nhân, chính phủ vẫn đang tài trợ, hợp pháp hóa và mở rộng sự hiện diện của người định cư một cách có hệ thống. Một báo cáo của tổ chức Peace Now cho thấy chính quyền Israel đã thúc đẩy mở rộng định cư kể từ Hiệp định Oslo 1993. Ba mươi năm trước, có khoảng 110.000 người định cư ở Bờ Tây và 140.000 ở Đông Jerusalem. Ngày nay, con số đã tăng vọt lên 465.000 ở Bờ Tây và 230.000 ở Đông Jerusalem.

Theo báo cáo năm 2025 của Liên minh châu Âu, chính phủ Israel chính thức phê duyệt thành lập 54 khu định cư mới chỉ trong một năm, tăng gấp 10 lần so với 5 khu được phê duyệt năm 2024. Song song đó, 86 tiền đồn mới được dựng lên và 63.311 đơn vị nhà ở được phê duyệt trên khắp các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng.

Bộ trưởng Tài chính Bezalel Smotrich, người nắm quyền hành chính rộng lớn đối với lãnh thổ, tuyên bố "cách mạng trong việc mở rộng định cư", công khai liên kết việc xây dựng với việc ngăn chặn nhà nước Palestine. Chính phủ đã thông qua ngân sách quốc gia kỷ lục 271 tỷ USD, phân bổ 400 triệu shekel (134 triệu USD) cho Bộ Định cư và các Sứ mệnh Quốc gia, nơi chính thức cho phép các tiền đồn bất hợp pháp.

Khoản đầu tư cơ sở hạ tầng khổng lồ này bao gồm việc thúc đẩy dự án định cư E1 chiến lược, có thể chia cắt Bờ Tây thành hai phần và xóa bỏ mọi hy vọng thành lập nhà nước Palestine. Chính phủ vừa đưa ra đấu thầu 1.234 ngôi nhà trong kế hoạch lớn hơn xây 3.401 đơn vị kết nối khu định cư Ma'ale Adumim với Đông Jerusalem bị chiếm đóng.

Đồng lõa quốc tế

Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên Hợp Quốc (OCHA) ghi nhận hơn 1.540 vụ tấn công của người định cư gây thương vong hoặc thiệt hại tài sản cho người Palestine chỉ trong năm nay, với mức trung bình hàng tháng cao hơn bất kỳ năm nào được ghi nhận.

Bất chấp sự gia tăng lịch sử trong các vụ bạo lực và cướp đất, phản ứng của phương Tây chủ yếu chỉ giới hạn ở sự phẫn nộ bằng lời nói. Các nước châu Âu và Tổ chức Hợp tác Hồi giáo (OIC) lên án mạnh mẽ việc phê duyệt định cư, song các nhà phân tích chỉ ra sự thiếu nhất quán rõ ràng.

Abu Amer nhấn mạnh các nước phương Tây đã thất bại trong việc áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế có ý nghĩa đối với Israel, thay vào đó chỉ ban hành lệnh cấm đi lại với một số cá nhân người định cư. "Có những vị thế chính trị lên án việc hồi sinh dự án E1, nhưng những vị thế này chưa chuyển thành biện pháp thực tế", ông nói.

Ông đối chiếu sự do dự này với hành động nhanh chóng của 28 quốc gia phương Tây trong việc cắt tài trợ cho cơ quan Liên Hợp Quốc về người tị nạn Palestine dựa trên cáo buộc chưa được xác minh của Israel. Bằng cách tách rời hành vi bạo lực của các cá nhân người định cư khỏi bộ máy nhà nước vũ trang, tài trợ và bảo vệ họ, Israel tiếp tục thúc đẩy mục tiêu chiến lược: thôn tính vĩnh viễn và không thể đảo ngược đất đai Palestine.