Netanyahu kẹt giữa Mỹ, chiến tranh Lebanon và lệnh ngừng bắn với Iran

Lệnh ngừng bắn giữa Mỹ, Israel và Iran bắt đầu từ ngày 8/4 được đánh giá là đang ở thế rất mong manh. Cuối tuần qua, Iran và Israel đã trao đổi hỏa lực, chỉ tạm dừng sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump can thiệp vào thứ Hai (ngày 9/6). Tuy nhiên, các cuộc tấn công của Israel vào miền nam Lebanon - vốn là một trong những điều kiện then chốt của Iran cho bất kỳ thỏa thuận nào - vẫn tiếp diễn. Iran và Mỹ cũng đã trao đổi các cuộc tấn công, với việc Trump đe dọa tái khởi động xung đột toàn diện.

Đối với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, mọi chuyện từng có vẻ đơn giản hơn nhiều khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến chống Iran. Sau nhiều năm nỗ lực, ông cuối cùng đã thuyết phục được một tổng thống Mỹ cùng tham gia tấn công kẻ thù truyền kiếp Iran và phát động các cuộc tấn công dữ dội vào Lebanon lân cận. Cả hai cuộc tấn công đều tạo ra khoảnh khắc hiếm hoi đoàn kết cho cả công chúng Israel và các chính trị gia, những người đã bỏ qua số người chết ngày càng tăng và đoàn kết sau lưng Netanyahu để cổ vũ cho cuộc chiến sinh tồn được cho là tất yếu.

Ba tháng sau, khi cuộc bầu cử Israel đến gần, tình thế hoàn toàn khác. Thay vì chiến thắng nhanh chóng mà Netanyahu hứa hẹn với Trump, tổng thống Mỹ thấy mình bị mắc kẹt trong một cuộc 'chiến tranh vĩnh viễn' tốn kém mà ông từng phản đối. Israel và Netanyahu bị kẹp giữa một cuộc chiến Lebanon mà công chúng trong nước vẫn khao khát, và một đồng minh Mỹ cần phải tạm dừng để đạt được thỏa thuận ngừng bắn với Iran.

“Ông ấy (Netanyahu) đang ở trong một tình thế khó khăn lớn, cả về chính trị và ngoại giao,” Alon Pinkas, cựu đại sứ và tổng lãnh sự Israel tại New York, nói với Al Jazeera, vạch ra cái giá chính trị mà Netanyahu phải trả cho ba cuộc chiến 'thất bại': ở Gaza, nơi Hamas vẫn nắm quyền kiểm soát; ở Lebanon, nơi Hezbollah vẫn chưa bị loại bỏ bất chấp lời hứa của thủ tướng; và ở Iran. “Về ngoại giao, Israel bị cô lập và nhận thức về nước này rất tiêu cực,” Pinkas nói.

Góc nhìn từ Lebanon

Cuộc bùng phát gần đây nhất giữa Iran và Israel được kích hoạt bởi một cuộc tấn công của Israel vào thủ đô Beirut của Lebanon vào tối Chủ nhật. Iran nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận nào với Mỹ để kết thúc xung đột khu vực đều phải bao gồm lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah thân Iran. Đồng thời, Iran tái khẳng định ủng hộ đồng minh Lebanon và kêu gọi Israel rút quân khỏi miền nam Lebanon, làm nổi bật những trở ngại cho thỏa thuận Mỹ-Iran rộng lớn hơn.

“Cuộc chiến này sẽ chỉ kết thúc khi nó kết thúc ở Lebanon,” Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi nói đầu tuần này. Tuy nhiên, điều đó có thể không đơn giản. Trong nhiều năm, các chính trị gia Israel đã coi cả Iran và Hezbollah là mối đe dọa cơ bản đối với an ninh của Israel.

Một cuộc khảo sát của Viện Dân chủ Israel vào tháng 4, ngay sau lệnh ngừng bắn đầu tiên giữa Iran và Mỹ, cho thấy đại đa số người Israel thúc giục nước này tiếp tục chiến tranh Lebanon, bất kể lập trường của Mỹ. Những dấu hiệu trước đây cho thấy Netanyahu có thể ưu tiên mối quan ngại của Mỹ hơn chiến thắng đã hứa với người dân Israel đã cung cấp cho các đối thủ chính trị của ông những vũ khí mới. Cựu Thủ tướng Naftali Bennett chỉ trích Netanyahu hồi cuối tháng 5 khi chuẩn bị tranh cử: “Chính phủ đang đưa chúng ta trở lại chính sách đáng khinh là kiềm chế và bình thường hóa một tình huống không thể chấp nhận được. Dahiyeh (vùng ngoại ô phía nam Beirut) phải run sợ cho đến khi an ninh trở lại phía bắc.” Đồng minh của Bennett, Yair Lapid, nhấn mạnh: “Israel không phải là một lãnh thổ bảo hộ,” ám chỉ ảnh hưởng của Mỹ, “trách nhiệm về an ninh của công dân Israel chỉ thuộc về chính phủ Israel.”

Ít còn lại gì từ lời hứa ban đầu của Netanyahu về 'chiến thắng hoàn toàn' trước kẻ thù của Israel, tất cả đều vẫn còn tồn tại, Ahron Bregman, giảng viên cấp cao tại Khoa Nghiên cứu Chiến tranh, Đại học King's College London, nhận định. “Lebanon lại một lần nữa chứng tỏ mình là một cái bẫy đối với người Israel,” ông nói, đề cập đến các cuộc xâm lược Lebanon trước đây của Israel, tất cả đều kết thúc bằng rút quân và thất bại. “Sẽ rất khó để Netanyahu đưa quân ra khỏi Lebanon ngay bây giờ và càng khó hơn để ném bom Beirut, vì Iran có thể sẽ ném bom Israel,” ông kết luận.

Bầu cử

Các cuộc thăm dò ở miền bắc Israel - khu vực chịu nhiều rủi ro nhất từ Lebanon - cho thấy sự ủng hộ dành cho Netanyahu giảm mạnh. Trên toàn quốc, một số cuộc thăm dò cho thấy khối chính trị rộng lớn tự nhận là 'chống Netanyahu' đang dẫn đầu trước cuộc bầu cử dự kiến vào cuối năm nay. “Về mặt bầu cử, ông ấy chẳng có gì để chạy đua,” Pinkas nói về cơ hội của Netanyahu. “Ông ấy thất bại vào ngày 7/10/2023 (cuộc tấn công do Hamas dẫn đầu vào Israel) bất chấp tự xưng là nhà lãnh đạo chống khủng bố vĩ đại nhất, và thất bại ở Iran bất chấp cơ hội một lần trong đời với Mỹ đứng về phía mình,” Pinkas nói, thêm rằng phiên tòa tham nhũng mà Netanyahu đang vướng vào cũng là mối đe dọa.

“Hầu hết các cuộc chiến đều bắt đầu với làn sóng phổ biến và lời hứa sẽ mang lại an ninh cho nhiều thế hệ, trước khi sa lầy vào vũng lầy và hỗn loạn,” Yossi Mekelberg từ Chatham House nhận xét về tình hình hiện tại của Israel. “Trong lịch sử, Israel duy trì được sự ủng hộ cho các cuộc chiến chỉ khi nó chiến đấu trong các cuộc chiến ngắn. Giờ đây, nó thấy mình đang chiến đấu trên nhiều mặt trận,” Mekelberg nói thêm, chỉ ra những căng thẳng nội bộ do hơn hai năm rưỡi xung đột, trong một xã hội vốn đã bị chia rẽ bởi nhiều cuộc chiến.