Mỹ và Iran: Gần chiến tranh hơn hay tiến gần thỏa thuận?

Kể từ khi lệnh ngừng bắn tạm thời do Pakistan làm trung gian được công bố vào tháng 4, Mỹ và Iran vẫn tiếp tục trao đổi các đề xuất và phản đề xuất hòa bình. Tuy nhiên, giới lãnh đạo hai nước nhiều lần tuyên bố họ cũng sẵn sàng sử dụng vũ lực nếu cần thiết, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ tái bùng phát chiến tranh.

Ngày 6/6, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo các căn cứ của Mỹ trong khu vực được sử dụng để thực hiện bất kỳ hành động xâm lược nào nhằm vào Iran đều sẽ trở thành mục tiêu hợp pháp. Cảnh báo này được đưa ra sau một loạt vụ tấn công nhằm vào các mục tiêu và cơ sở hạ tầng của Iran và Mỹ tại các nước vùng Vịnh trong vài tuần qua. Hải quân Iran cũng cho biết đã bắn rocket và máy bay không người lái (UAV) cảnh cáo nhằm vào tàu chiến Mỹ ở Vịnh Oman, cáo buộc Hải quân Mỹ quấy rối giao thông hàng hải và tịch thu tàu thương mại, tàu chở dầu trong bối cảnh phong tỏa hải quân các cảng của Iran.

Diễn biến giao tranh gần đây

Theo hãng thông tấn KUNA của Kuwait, ngày 4/6, tên lửa và UAV của Iran đã tấn công sân bay quốc tế Kuwait, gây thương vong, hư hại cơ sở hạ tầng và buộc các chuyến bay phải tạm dừng, chuyển hướng. Bộ Ngoại giao Ấn Độ xác nhận một công dân nước này thiệt mạng và nhiều người khác bị thương. Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho rằng có hai tên lửa nhắm vào Kuwait đã rơi xuống hoặc vỡ thành nhiều mảnh, một số tên lửa đạn đạo không trúng mục tiêu.

Hãng thông tấn Tasnim của Iran đưa tin Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã nhắm mục tiêu vào trực thăng Mỹ tại một 'quốc gia trong khu vực' (ám chỉ Kuwait). Tasnim cũng đưa tin IRGC đã bắn tên lửa và UAV vào một căn cứ không quân và trụ sở Hạm đội 5 của Mỹ tại Bahrain. CENTCOM cho biết các tên lửa nhắm vào Bahrain đã bị đánh chặn, không có binh sĩ hay tài sản nào của Mỹ bị tổn hại.

Các cuộc tấn công trên diễn ra sau khi Mỹ tấn công các radar và trạm UAV của Iran ở Goruk và đảo Qeshm, cũng như phá hủy UAV của Iran đang nhắm vào tàu dân sự. Tehran cho biết lực lượng Mỹ đã làm hư hại một tàu chở dầu của Iran gần eo biển Hormuz. Truyền thông Iran đưa tin hải quân IRGC đã phóng tên lửa đáp trả nhằm vào một tàu có tên 'Panaya'.

Trước đó, ngày 17/5, chính quyền Abu Dhabi cho biết một cuộc tấn công bằng UAV đã gây hỏa hoạn tại máy phát điện bên ngoài vành đai bên trong của nhà máy điện hạt nhân Barakah, không gây thương vong, mức phóng xạ vẫn bình thường. Đầu tháng 5, UAE cũng cáo buộc Iran phóng 'một loạt' tên lửa và UAV nhằm vào cảng Fujairah, khiến ba công dân Ấn Độ bị thương và gây hỏa hoạn tại nhà máy lọc dầu.

Khi nào Mỹ ám chỉ gần đạt thỏa thuận?

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio tuyên bố trước Quốc hội ngày 3/6: 'Chiến tranh đã kết thúc', đồng thời khẳng định Mỹ sẽ đồng ý nới lỏng trừng phạt nếu Iran từ bỏ chương trình hạt nhân. Rubio cho biết Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei vẫn còn sống và đang ngày càng tham gia nhiều hơn vào các cuộc đàm phán với Washington.

Ngày 6/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với các phóng viên tại Phòng Bầu dục: 'Họ muốn đạt thỏa thuận. Chúng tôi đã có các cuộc đàm phán rất tốt trong 24 giờ qua và rất có thể chúng tôi sẽ đạt được thỏa thuận.'

Iran đã ám chỉ gần đạt thỏa thuận?

Ngày 6/6, Bộ trưởng Nội vụ Pakistan và Iran nhấn mạnh sự cần thiết phải tiếp tục các nỗ lực ngoại giao một cách nhất quán vì hòa bình bền vững trong khu vực. Tuy nhiên, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho rằng chuyến thăm của tướng Pakistan tới Tehran hồi tháng 5 không có nghĩa là 'đã đạt đến bước ngoặt hay tình thế quyết định'.

Ngày 28/5, truyền thông đưa tin Mỹ và Iran đã đạt được bản ghi nhớ sơ bộ (MOU) đồng ý gia hạn lệnh ngừng bắn thêm 60 ngày và bắt đầu đàm phán chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn. Tuy nhiên, Washington và Tehran đều không xác nhận và các cuộc giao tranh vẫn tiếp diễn.

Khi nào Mỹ ám chỉ có thể nối lại chiến sự?

Tờ Wall Street Journal dẫn nguồn tin Mỹ cho biết Trump đã nói với các trợ lý rằng ông sẽ cân nhắc chấm dứt lệnh ngừng bắn với Iran nếu có binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong các cuộc tấn công. Phó Tổng thống Mỹ JD Vance ngày 19/5 tuyên bố: 'Chúng tôi sẽ không có thỏa thuận nào cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Tổng thống sẵn sàng và có khả năng hành động nếu cần.' Ngày 17/5, trên mạng xã hội Truth Social, Trump viết: 'Đối với Iran, Đồng hồ đang tích tắc, và họ nên hành động NHANH CHÓNG, nếu không sẽ chẳng còn gì.'

Iran có ám chỉ có thể nối lại chiến sự?

Ngoại trưởng Araghchi nói: 'Đứng lên chống lại cường quốc lớn nhất thế giới, được trang bị vũ khí hạt nhân, trong 40 ngày không phải chuyện đùa. Chúng tôi cảnh báo các nước trong khu vực rằng các căn cứ Mỹ được sử dụng cho bất kỳ hành động xâm lược nào chống lại Iran đều là mục tiêu hợp pháp.' Trưởng đoàn đàm phán Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nói với Chủ tịch Quốc hội Lebanon rằng Tehran có thể từ bỏ đàm phán với Mỹ và chuyển sang đối đầu nếu Israel tiếp tục tấn công Lebanon.