Mỹ – Nga nối lại tiếp xúc: Dấu hiệu hòa dịu hay chiêu bài?

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang có những động thái tăng cường tiếp xúc với các quan chức cấp cao Nga, bất chấp chiến sự tại Ukraine vẫn tiếp diễn và các nỗ lực hòa giải do Mỹ hậu thuẫn chưa đạt kết quả.

Dấu hiệu mới nhất là chuyến thăm Moscow hồi tuần trước của Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) John Ratcliffe, cùng với việc Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov bất ngờ tham dự cuộc họp Bộ trưởng Tài chính Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi (G20) do Mỹ đăng cai, diễn ra tại bang North Carolina hôm thứ Hai (1/9 - giờ Mỹ).

Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, những tiếp xúc này chưa chắc đồng nghĩa với việc quan hệ Nga - Mỹ sẽ được khôi phục hoàn toàn. Washington vẫn duy trì các biện pháp trừng phạt Moscow liên quan đến chiến dịch quân sự tại Ukraine, trong khi những bất đồng lớn về vấn đề lãnh thổ vẫn chưa được giải quyết.

Những tiếp xúc ngoại giao gần đây giữa Mỹ và Nga

Chuyến thăm của Giám đốc CIA Ratcliffe tới Moscow được coi là sự kiện đáng chú ý nhất. Tại đây, ông đã có các cuộc hội đàm với giới chức tình báo Nga. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov cho biết Tổng thống Vladimir Putin đã được thông báo về nội dung thảo luận nhưng không trực tiếp gặp ông Ratcliffe.

Tổng thống Trump mô tả chuyến đi này là “bán thường lệ” và liên quan đến các nỗ lực chấm dứt chiến tranh tại Ukraine. Truyền thông Mỹ đưa tin ông Ratcliffe cũng nêu quan ngại về khả năng Nga tấn công các nước thành viên NATO và mối quan hệ giữa Moscow với Tehran.

Phát biểu sau chuyến thăm, Tổng thống Trump cho rằng Giám đốc CIA đã có “cuộc nói chuyện tốt” với Tổng thống Putin, đồng thời khẳng định “Nga sẽ không tấn công lãnh thổ NATO”. Trước đó, ông Trump từng tuyên bố sẽ chấm dứt xung đột Ukraine trong vòng 24 giờ sau khi nhậm chức nhiệm kỳ hai vào tháng 1/2025, nhưng đến nay vẫn chưa đạt được thỏa thuận nào.

Trong diễn biến liên quan, Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov đã xuất hiện bất ngờ tại hội nghị G20 ở North Carolina - lần đầu tiên kể từ khi Nga phát động chiến dịch quân sự toàn diện tại Ukraine vào năm 2022. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã có cuộc gặp với ông Siluanov bên lề hội nghị. Theo hãng tin Reuters, ông Bessent nhấn mạnh sẽ không có thỏa thuận tài chính hay nới lỏng trừng phạt nào cho Nga cho đến khi chiến tranh kết thúc.

Tình hình đàm phán Nga - Ukraine

Triển vọng đột phá ngoại giao vẫn rất mong manh khi cả hai bên đều không sẵn sàng nhượng bộ lãnh thổ. Các cuộc đàm phán do Mỹ làm trung gian hồi đầu năm nay đã đổ vỡ chủ yếu do yêu sách lãnh thổ của Moscow. Nga yêu cầu Ukraine từ bỏ vùng lãnh thổ ở miền Đông, trong khi Kiev từ chối nhượng lại bất kỳ vùng đất nào họ đang kiểm soát.

Tuần trước, Cố vấn cấp cao của Tổng thống Ukraine Kyrylo Budanov cho biết các cuộc đàm phán liên quan đến Ukraine, Nga và Mỹ có thể diễn ra “rất sớm”. Hôm thứ Hai (1/9), Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy thông báo đã có cuộc thảo luận “chi tiết và mang tính xây dựng” với các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner về khả năng họ tới thăm Ukraine cũng như thúc đẩy tiến trình hòa bình.

Trong khi đó, giao tranh vẫn tiếp diễn ác liệt. Nga và Ukraine liên tục tập kích cơ sở hạ tầng năng lượng của nhau, diễn ra các trận chiến khốc liệt ở khu vực Donbas, miền Đông Ukraine. Hôm thứ Ba (2/9), các cuộc không kích của Nga đã khiến 12 người thiệt mạng và nhiều người bị thương tại Kiev và vùng phụ cận, đánh dấu ngày thứ sáu liên tiếp thủ đô Ukraine hứng chịu các đòn tấn công dữ dội.

Quan hệ Mỹ - Nga: Cải thiện hay đáng báo động?

Việc khôi phục các kênh tiếp xúc cấp cao giữa Mỹ và Nga đã bắt đầu từ giai đoạn đầu nhiệm kỳ hai của Tổng thống Trump. Hồi tháng 2, Washington và Moscow nhất trí nối lại đối thoại quân sự cấp cao vốn bị đình chỉ trước khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine.

Theo chuyên gia Keir Giles thuộc Chương trình Nga và Á-Âu của tổ chức tư vấn Chatham House, bằng chứng cho thấy “quan hệ giữa Washington và Moscow đang được bình thường hóa sẽ làm gia tăng cảm giác báo động”. Ông Giles nói với Al Jazeera: “Việc Mỹ coi Nga là đối tác thay vì đối thủ là vấn đề cơ bản đối với tất cả các nước đang bị Moscow đe dọa trực tiếp - không chỉ Ukraine mà còn cả các đồng minh châu Âu của Mỹ”.

Một số nhà phân tích cũng cảnh báo việc xích lại gần nhau với Tổng thống Trump có thể khiến Nga thêm táo bạo trong hành động chống lại NATO. Hồi tháng 8, sau khi Moscow cảnh báo Anh về “hậu quả” liên quan đến việc cung cấp linh kiện tên lửa tầm xa cho Ukraine, cựu Thứ trưởng Ngoại giao Nga Andrei Fedorov nhận định với BBC rằng những “hậu quả” này có thể bao gồm khả năng bị tấn công. Ông Fedorov cho rằng nhiều chuyên gia quân sự cố vấn cho Điện Kremlin tin rằng NATO sẽ không đáp trả mạnh nếu Nga tấn công Anh, vì “Trump sẽ không cho phép NATO phản ứng”.

Quan điểm không đồng thuận cũng được thể hiện rõ tại hội nghị G20. Bộ trưởng Tài chính Ba Lan Andrzej Domanski bày tỏ không hài lòng khi thấy Moscow có mặt tại cuộc họp hôm thứ Hai, nói với Reuters: “Chúng tôi không tin tưởng Nga. Họ liên tục nói dối, và bạn cần phải thực sự, thực sự thận trọng khi thảo luận với họ”.

Trong khi đó, Ủy viên phụ trách kinh tế của Liên minh châu Âu Valdis Dombrovskis cho rằng đây không phải thời điểm thích hợp để “bình thường hóa” sự tham gia của Nga tại các cuộc họp của G20. Ông nói: “Tôi nghĩ lập trường của châu Âu đã rõ ràng”.