Chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thêm Chủ tịch Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) cùng một luật sư cấp cao của tòa án này vào danh sách các cá nhân bị trừng phạt. Động thái này diễn ra vào ngày thứ Ba, khi Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio giải thích rằng việc mở rộng trừng phạt là một phần trong chiến dịch nhằm “phá bỏ” tòa án quốc tế có trụ sở tại The Hague.
“Chính quyền Trump đang trừng phạt Chủ tịch ICC Tomoko Akane và Luật sư xét xử cấp cao Abdoulaye Seye trong sứ mệnh không lay chuyển của chúng tôi để bảo vệ người Mỹ khỏi tòa án giả tạo này,” Rubio viết trên mạng xã hội. Ông cũng nhấn mạnh rằng người Mỹ sẽ không bao giờ bị đưa ra nước ngoài để xét xử vì những tội danh bịa đặt.
Akane, một thẩm phán người Nhật Bản, giữ chức Chủ tịch ICC kể từ khi được bầu vào tháng 3 năm 2024. Seye, người Senegal, là luật sư xét xử cấp cao tại tòa án này.
Các biện pháp trừng phạt đóng băng mọi tài sản của hai cá nhân này tại Mỹ và hạn chế các tổ chức có trụ sở tại Mỹ giao dịch với họ, bắt đầu từ ngày 17 tháng 9. Trước đó, Mỹ đã trừng phạt hơn một chục thẩm phán và công tố viên của ICC, khiến các tổ chức tài chính cắt đứt quan hệ với họ, làm họ bị cô lập khỏi phần lớn hệ thống ngân hàng quốc tế.
Chính quyền Mỹ cũng áp đặt các hạn chế tài chính đối với các nhóm nhân quyền và các nhân vật như Báo cáo viên đặc biệt của Liên Hợp Quốc Francesca Albanese, với lý do họ hợp tác với ICC.
Trước đó, vào tháng 6, ba thẩm phán của ICC đã kiện chính quyền Trump về các biện pháp trừng phạt, gọi chúng là phương tiện “độc đoán và thất thường” nhằm hạn chế sự độc lập tư pháp của tòa án. Bản thân ICC cũng lên án các nỗ lực của chính quyền Trump là cách làm xói mòn pháp quyền.
“Khi các nhân vật tư pháp bị đe dọa vì áp dụng luật pháp, chính trật tự pháp lý quốc tế bị đặt vào rủi ro,” tòa án tuyên bố.
Chính quyền Trump lập luận rằng ICC đã vượt quá thẩm quyền khi mở các cuộc điều tra về các hành động do Mỹ và đồng minh thân cận là Israel thực hiện. Cả hai nước đều không phải là thành viên của tòa án có trụ sở tại The Hague. Tuy nhiên, những người ủng hộ ICC cho rằng tòa án có thẩm quyền điều tra và truy tố các hành động xảy ra trên lãnh thổ của 125 quốc gia thành viên, ngay cả khi thủ phạm không thuộc các quốc gia này.
Nhiệm vụ của ICC là điều tra các tội phạm quốc tế nghiêm trọng, bao gồm diệt chủng, tội ác chiến tranh và tội ác chống loài người. Năm 2020, ICC đã mở cuộc điều tra về cáo buộc tội ác chiến tranh của Mỹ tại Afghanistan, nơi Mỹ đã tiến hành cuộc chiến kéo dài nhiều thập kỷ cho đến năm 2021. Gần đây hơn, vào năm 2024, ICC đã phát lệnh bắt giữ Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant vì cáo buộc tội ác chiến tranh trong cuộc chiến diệt chủng của Israel tại Gaza.
Chính quyền Trump đã phản đối các cuộc điều tra về cả hành động của Mỹ và Israel. Vào tháng 7, Rubio đã ra tuyên bố gọi tòa án là “mối đe dọa không thể dung thứ” đối với chủ quyền của các quốc gia và cam kết phá bỏ nó. Một số quốc gia, bao gồm Chad và Venezuela, kể từ đó đã tuyên bố kế hoạch rút khỏi ICC, với các nhà phê bình cho rằng ảnh hưởng của Mỹ là một yếu tố thúc đẩy.
Trong tuyên bố ngày thứ Ba, Rubio nhấn mạnh thêm chỉ trích, ám chỉ các biện pháp trừng phạt mạnh hơn có thể được áp dụng trong tương lai. Ông tuyên bố: “Chính quyền Trump đã nói rõ: Tòa án Hình sự Quốc tế là một tòa án siêu quốc gia tham nhũng và chính trị hóa đến chết người, đã lạm dụng thẩm quyền và vượt quá nhiệm vụ của mình. Chúng tôi sẽ không dung thứ cho cuộc tấn công của nó vào chủ quyền nhà nước.”
