Bộ Ngoại giao Mỹ vừa thông báo với Quốc hội kế hoạch đóng cửa 5 cơ quan lãnh sự và phái bộ tại châu Á, châu Phi, Bắc Mỹ và vùng Caribe, với lý do tiết kiệm chi phí sau khi tái đánh giá quan hệ song phương với nhiều nước kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng vào tháng 1/2025.
Theo thông báo gửi tới một số ủy ban Quốc hội, các cơ quan sẽ bị đóng cửa gồm: St George's (Grenada), Nagoya (Nhật Bản), Medan (Indonesia), Douala (Cameroon) và Winnipeg (Canada).
Đây là một phần trong chuỗi cắt giảm hoạt động của Bộ Ngoại giao dưới thời Ngoại trưởng Marco Rubio. Năm ngoái, bộ này đã sa thải hơn 1.300 nhân viên, trong đó có 246 nhân viên phục vụ đối ngoại và 1.107 công chức.
Hiện hơn một nửa trong tổng số 195 vị trí đại sứ của Mỹ trên toàn thế giới vẫn bỏ trống, bao gồm cả tại các nước quan trọng như Đức, Cuba, Ai Cập, Saudi Arabia và Pakistan, theo Hiệp hội Dịch vụ Đối ngoại Mỹ.
Các nghị sĩ đảng Dân chủ chỉ trích kế hoạch này, cho rằng nó có nguy cơ để Trung Quốc lấp đầy khoảng trống ngoại giao. Thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen, thành viên cấp cao của đảng Dân chủ tại Ủy ban Đối ngoại Thượng viện, nhấn mạnh: “Trung Quốc có hiện diện ngoại giao tại 3 trong 5 địa điểm mà Bộ Ngoại giao sắp đóng cửa, và Bắc Kinh sẽ khai thác khoảng trống mới này để làm suy yếu lợi ích của Mỹ.”
“Chi phí vận hành hằng năm của các cơ quan đại diện này chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong ngân sách của Bộ Ngoại giao. Liệu việc rút lui khỏi những nơi có sự hiện diện của Trung Quốc có đáng không?”, bà Shaheen nói thêm.
Quyết định đóng cửa lãnh sự quán tại Winnipeg cũng vấp phải sự chỉ trích ở Canada, quốc gia vừa bị Mỹ áp thuế 50% đối với nhiều loại hàng hóa. Lãnh sự quán này mở từ năm 2001, phục vụ thúc đẩy thương mại và đầu tư chủ yếu cho tỉnh Manitoba.
Ông Brad Kirbyson, cựu chuyên viên chính trị từng làm việc tại đây 20 năm, nói với đài CBC rằng việc đóng cửa có thể gây hại cho lợi ích của Mỹ. “Tôi chắc điều đó sẽ giúp họ tiết kiệm vài đô la, nhưng hậu quả thực tế là mất kết nối với một phần rộng lớn của Canada khi không có sự hiện diện ở đó”, ông nói.
Một người phát ngôn của Đại sứ quán Canada tại Washington cho biết Canada và Mỹ có lịch sử hợp tác lâu dài trong các lĩnh vực cùng quan tâm, thông qua các văn phòng đối ngoại ở cả hai nước.
Trung Quốc hiện không có phái bộ ngoại giao tại Winnipeg, nhưng có hiện diện tại St George's, Nagoya và Medan. Cơ quan đại diện của Mỹ tại thủ đô Grenada có vị thế đại sứ quán đầy đủ, trong khi cơ sở tại Douala được xác định là văn phòng chi nhánh của đại sứ quán.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ nói: “Bộ đang tập trung đảm bảo mạng lưới ngoại giao hiệu quả, có hiệu lực và mang lại kết quả cho người dân Mỹ.”
Trong khi đó, Văn phòng Quản lý và Ngân sách Nhà Trắng đề xuất kế hoạch đóng cửa rộng hơn, lên tới 30 phái bộ ngoại giao. Các nghị sĩ đảng Dân chủ cùng chuyên gia an ninh quốc gia cho rằng điều này sẽ làm thu hẹp nguy hiểm sự hiện diện ngoại giao và ảnh hưởng toàn cầu của Mỹ, đặc biệt khi kết hợp với việc giải thể USAID hồi năm ngoái.
