Tổng thống Mỹ Donald Trump và Ngoại trưởng Marco Rubio vừa đưa ra những lời đe dọa mới về hành động quân sự nhằm vào Cuba. Trong cuộc họp báo ngày 21/5, ông Rubio khẳng định Cuba là mối đe dọa an ninh quốc gia trong nhiều năm qua do quan hệ với các đối thủ của Mỹ là Nga và Trung Quốc. Ông Trump cũng tuyên bố ông có thể là tổng thống cuối cùng hành động về vấn đề này.
Chính quyền Trump, với sự dẫn dắt của Ngoại trưởng Rubio vốn là người Mỹ gốc Cuba, đã gia tăng áp lực lên hòn đảo do Đảng Cộng sản lãnh đạo trong một nỗ lực rõ ràng nhằm thay đổi chế độ. Biện pháp gần đây nhất là phong tỏa nhiên liệu khiến nền kinh tế Cuba suýt sụp đổ. Các động thái đã tăng tốc trong những ngày qua, với việc Mỹ truy tố cựu Chủ tịch Raul Castro và tập trung lực lượng quân sự ở vùng biển Caribe.
Bác bỏ các gợi ý về “xây dựng quốc gia”, ông Rubio nhấn mạnh vấn đề là “an ninh quốc gia”. Ông thừa nhận một thỏa thuận đàm phán là “ưu tiên” của Mỹ, nhưng con đường ngoại giao với Cuba “không cao”. “Hệ thống kinh tế của họ không hoạt động. Nó đã hỏng và không thể sửa chữa với hệ thống chính trị hiện tại”, Rubio nói. Ông cảnh báo Cuba thường quen với việc “câu giờ và chờ chúng ta bỏ cuộc”, nhưng lần này họ “sẽ không thể làm vậy”.
Đáp lại, Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodriguez chỉ trích ông Rubio đã nói dối để kích động một cuộc tấn công quân sự “sẽ gây đổ máu của người Cuba và người Mỹ”.
Căng thẳng leo thang đáng kể kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng. Mỹ áp đặt nhiều lệnh trừng phạt, phong tỏa nhiên liệu và tăng cường quân sự tại khu vực. Ngày 20/5, Mỹ truy tố cựu Chủ tịch Raul Castro liên quan đến vụ bắn hạ máy bay năm 1996. Ngày 21/5, Adys Lastres Morera, em gái một giám đốc cấp cao của tập đoàn GAESA (do quân đội Cuba kiểm soát và chi phối nhiều ngành kinh tế), bị bắt giữ.
Quân đội Mỹ thông báo nhiều tàu hải quân, bao gồm tàu sân bay, đã đến Caribe ngày 20/5 tham gia tập trận chung với các đối tác Mỹ Latinh. Trong khi đó, Cuba từng chấp nhận tạm thời một khoản viện trợ 100 triệu USD đổi lấy cải cách, nhưng ông Rubio cho biết chưa rõ Mỹ có chấp nhận các điều khoản của Cuba hay không, vì Washington nhấn mạnh phải vượt qua GAESA.
Các nhà phân tích cảnh báo ông Trump và ông Rubio đang nhắm đến một kịch bản tương tự như cuộc thay đổi chế độ tại Venezuela, nơi Tổng thống Nicolas Maduro và phu nhân bị bắt cóc trong một chiến dịch quân sự hồi tháng 1 và bị đưa sang Mỹ.
Trung Quốc và Nga đã lên tiếng phản đối. Trung Quốc tuyên bố “kiên quyết ủng hộ” Cuba và yêu cầu Mỹ hạ nhiệt căng thẳng, “ngừng đe dọa vũ lực”. Người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov nhấn mạnh: “Chúng tôi tin rằng trong mọi trường hợp, không nên sử dụng các phương pháp gần với bạo lực đối với các cựu lãnh đạo hoặc đương kim lãnh đạo quốc gia”.
