Mỹ chuẩn bị thu hẹp mạng lưới xử lý thị thực tại châu Phi

Mỹ đang lên kế hoạch tập trung hóa quy trình xử lý thị thực tại châu Phi, giảm số lượng đại sứ quán và lãnh sự quán tiếp nhận hồ sơ từ khoảng 50 địa điểm xuống còn khoảng 20, theo một bản ghi nhớ nội bộ của Bộ Ngoại giao Mỹ được truyền thông nước này trích dẫn.

Theo đề xuất, các cuộc phỏng vấn thị thực thông thường sẽ được chuyển khỏi nhiều cơ quan đại diện và tập trung vào các trung tâm khu vực nhỏ hơn. Các đại sứ quán dự kiến vẫn hoạt động và tiếp tục công tác ngoại giao.

Kế hoạch này không thay đổi đối tượng được cấp thị thực Mỹ, mà chỉ thay đổi địa điểm nộp đơn – và đối với một số người, khoảng cách di chuyển có thể xa hơn.

Những thay đổi cụ thể

Các cuộc phỏng vấn thị thực sẽ không còn được thực hiện tại nhiều đại sứ quán và lãnh sự quán riêng lẻ, mà thay vào đó tập trung tại các trung tâm xử lý khu vực trên khắp châu lục. Hầu hết đại sứ quán sẽ ngừng xử lý phỏng vấn thị thực thông thường, dù vẫn duy trì các chức năng lãnh sự và ngoại giao khác.

Người nộp đơn tại các quốc gia bị ảnh hưởng sẽ cần di chuyển đến một quốc gia khác để hoàn tất phỏng vấn thị thực. Các thành phố như Nairobi, Johannesburg, Addis Ababa, Accra và Dakar dự kiến sẽ đảm nhận vai trò lớn hơn, mặc dù cấu trúc cuối cùng chưa được xác nhận công khai.

Thời điểm triển khai đề xuất chưa được làm rõ, nhưng theo các quan chức được truyền thông Mỹ trích dẫn, các thay đổi có thể có hiệu lực trong vài tuần tới.

Lý do Mỹ xem xét thay đổi

Bộ Ngoại giao chưa công bố giải thích chi tiết về đề xuất này. Tuy nhiên, các chuyên gia chính sách thị thực và cựu quan chức lãnh sự cho rằng những cải cách như vậy thường gắn với nỗ lực chuẩn hóa việc ra quyết định, tăng cường giám sát và phát hiện gian lận, cũng như giải quyết áp lực nhân sự tại các đại sứ quán quá tải.

Nhiều bộ phận lãnh sự đã phải đối mặt với khối lượng công việc lớn trong những năm gần đây, và việc hợp nhất hồ sơ có thể cho phép triển khai nguồn lực hiệu quả hơn.

“Sự hợp nhất này hoàn toàn phù hợp với lập trường chính sách đối ngoại nhiệm kỳ hai của chính quyền Trump – một lập trường đã hệ thống giảm ưu tiên cam kết đa phương để chuyển sang các mối quan hệ giao dịch, ưu tiên an ninh,” Aaliyah Vayez, nhà phân tích quan hệ quốc tế tại Nam Phi, nói với Al Jazeera.

Tỷ lệ chấp thuận có thay đổi?

Theo dữ liệu của Bộ Ngoại giao Mỹ, hơn 540.000 thị thực phi di dân đã được cấp cho người nộp đơn tại châu Phi trong năm tài khóa 2024, phản ánh nhu cầu bền vững đối với du lịch, học tập và cơ hội kinh doanh trên khắp châu lục.

Hiện chưa có dấu hiệu cho thấy đề xuất này sẽ thay đổi tiêu chí pháp lý để phê duyệt hoặc từ chối đơn xin thị thực. Người nộp đơn sẽ tiếp tục được đánh giá theo luật và quy định nhập cư hiện hành của Mỹ.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng chi phí đi lại, lệ phí thị thực và rào cản hậu cần cao hơn có thể khiến một số người nản lòng, đặc biệt là sinh viên, gia đình và chủ doanh nghiệp nhỏ.

“Mặc dù diễn biến mới nhất nằm trong bối cảnh thắt chặt chính sách nhập cư nói chung của chính quyền Trump, nó cũng báo hiệu sự suy giảm vai trò lãnh đạo của Mỹ tại châu Phi. Chắc chắn việc xin thị thực sẽ khó khăn hơn đối với người châu Phi, vì chi phí tăng thêm liên quan đến việc di chuyển đến lãnh sự quán sẽ là yếu tố ngăn cản,” Mubarak Aliyu, nhà phân tích chính trị và an ninh tại Nigeria, nói với Al Jazeera.

Do đó, dù tỷ lệ chấp thuận có thể không đổi, tổng số đơn nộp từ một số quốc gia có thể giảm.

Ý nghĩa đối với người nộp đơn

Đối với hầu hết người nộp đơn, tác động mang tính thực tế hơn là thủ tục. Nếu dịch vụ thị thực không còn tại địa phương, người nộp đơn sẽ cần đi ra nước ngoài để phỏng vấn, làm tăng thêm chi phí, thời gian và thách thức hậu cần. Một số người cũng có thể đối mặt với thời gian chờ đợi lâu hơn hoặc khó dự đoán hơn khi nhu cầu tập trung vào ít trung tâm xử lý hơn.

Tác động dự kiến khác nhau đáng kể trên khắp châu lục. Các quốc gia duy trì cơ sở xử lý thị thực có thể ít bị gián đoạn, trong khi những nước khác có thể mất hoàn toàn quyền truy cập địa phương vào quy trình.

Phù hợp với chính sách châu Phi của Trump

Đề xuất này được đưa ra khi chính quyền Trump tiến hành đánh giá rộng rãi hơn về hoạt động của chính phủ Mỹ ở nước ngoài, với trọng tâm lớn hơn về kiểm soát di cư, lo ngại an ninh và giảm chi phí hành chính. Kể từ khi trở lại nắm quyền, chính quyền cũng đã đề xuất thay đổi các khía cạnh của viện trợ nước ngoài và cam kết ngoại giao, lập luận rằng các chương trình của chính phủ nên phù hợp hơn với lợi ích chiến lược của Mỹ.

Các nhà phân tích cho rằng những thay đổi trong xử lý thị thực phản ánh cách tiếp cận rộng hơn đó, đặt hiệu quả, giám sát và cân nhắc an ninh vào trung tâm của các quyết định chính sách.

Việc này có làm giảm sự hiện diện của Mỹ tại châu Phi? Không đáng kể. Các đại sứ quán và lãnh sự quán Mỹ vẫn mở cửa và tiếp tục công tác ngoại giao, bao gồm cam kết chính trị, hợp tác an ninh và quan hệ kinh tế.

Phản ứng từ châu Phi

Một số nhà phân tích cho rằng đề xuất này có thể được nhìn nhận ở một số khu vực châu Phi như một phần của mô hình thắt chặt các quy tắc di chuyển và gia tăng rào cản tiếp cận. “Từ những gì đại sứ quán Mỹ đưa ra, họ không giảm mà tạm dừng cấp thị thực di dân cho người nộp đơn từ các quốc gia được nêu vì họ không muốn những người nộp đơn này trở thành gánh nặng tài chính công khi vào Mỹ,” Dennis Amchree, cựu giám đốc Cơ quan An ninh Nhà nước Nigeria, nói với Al Jazeera.

Tuy nhiên, những người khác nhìn nhận động thái này trong các điều kiện cấu trúc rộng lớn hơn. “Châu lục này đang bị yêu cầu hấp thụ một hạn chế đáng kể khác với ít công cụ hơn bao giờ hết để phản đối,” Aaliyah Vayez nói.