Lương thuyền trưởng tăng vọt khi eo biển Hormuz thành 'tuyến đường tử địa'

Trong tuần này, lưu lượng tàu thuyền qua eo biển Hormuz đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ ngày 23/7, trong khi các báo cáo cho thấy thủy thủ đoàn đang được trả những khoản thưởng lớn để thực hiện hành trình đầy rủi ro qua vùng vịnh này.

Theo tờ Financial Times của Anh, một số thuyền trưởng tàu chở dầu hiện có thể nhận mức lương cơ bản lên tới 100.000 USD – mức cao nhất trong khung lương thông thường vốn rất khác biệt giữa các hãng vận tải – cộng thêm 50.000 USD tiền thưởng cho mỗi chuyến đi qua eo biển.

Dữ liệu từ Kpler cho thấy số tàu có thể phát hiện được qua eo biển đã giảm xuống mức thấp nhất trong hơn hai tháng, khi chỉ có bảy tàu đi qua tuyến hàng hải quan trọng này trong tuần trước. Con số này khó xác định chính xác bởi nhiều tàu con thoi nhỏ đã tắt thiết bị định vị để tránh bị phát hiện trước khi chuyển dầu sang các tàu lớn hơn đợi sẵn bên ngoài eo biển.

Xuất khẩu dầu vẫn đi qua eo biển?

Có. Ít nhất 16,5 triệu thùng dầu đã rời khu vực trong tháng trước, tương đương mức trung bình thời tiền chiến, không tính Iran – quốc gia đang chịu lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ.

Tuy nhiên, khoảng 40% lượng dầu xuất khẩu này đi qua đường ống Đông – Tây của Saudi Arabia hoặc qua các cuộn chuyển tải giữa tàu với tàu bằng những chiếc thuyền nhỏ di chuyển không bị phát hiện.

Nguy hiểm cho thủy thủ đến mức nào?

Rất nguy hiểm. Các vụ tấn công nhắm vào tàu thuyền ở eo biển Hormuz vẫn tiếp diễn trong tuần qua.

Đêm thứ Tư, Cơ quan Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh (UKMTO) báo cáo có thương vong sau khi nhiều quả đạn pháo bắn trúng một tàu đang hành trình ngoài khơi bờ biển phía bắc Qatar.

Sau khi cuộc chiến Mỹ – Israel nhằm vào Iran bắt đầu vào cuối tháng Hai, Tehran gần như đã đóng eo biển, chỉ một số ít tàu được cấp phép đi qua. Iran đã tiến hành các cuộc tấn công nhắm vào những tàu vượt qua mà không có sự cho phép rõ ràng của nước này.

Về phía Mỹ, nước này đã áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran do Tehran đóng eo biển, đồng thời hộ tống một số tàu qua tuyến hàng hải.

Tuần trước, các vụ tấn công nhắm vào tàu chở dầu ở eo biển đã lên mức cao nhất kể từ khi chiến tranh bắt đầu, khi các nhà sản xuất dầu trong khu vực cố gắng tăng xuất khẩu bất chấp rủi ro gia tăng cho thủy thủ đoàn và hàng hóa.

Ông Saul Kavonic, trưởng bộ phận năng lượng tại MST Marquee, nói với Reuters: “Tần suất các cuộc tấn công của Iran nhắm vào tàu thuyền hiện đang ở mức cao nhất kể từ khi chiến tranh bắt đầu, và có khả năng sẽ còn gia tăng.”

Ông nói thêm rằng “dòng sản phẩm bị hạn chế, chi phí logistics cực cao và khả năng leo thang từ phía Iran đang khiến giá dầu duy trì ở mức cao”.

Giá dầu đang biến động ra sao?

Giá dầu tăng vào sáng thứ Năm, với dầu Brent giao sau tăng 2,28 USD, tương đương 2,28%, lên 102,28 USD/thùng vào lúc 04:27 GMT.

Dầu WTI của Mỹ tăng 1,66 USD, tương đương 1,88%, lên 89,94 USD/thùng.

Diễn biến này xảy ra bất chấp xuất khẩu dầu đã phần nào phục hồi nhờ Saudi Arabia sử dụng hạ tầng xuất khẩu thay thế và nhờ hệ thống chuyển tải giữa tàu với tàu phức tạp.

Đường ống Đông – Tây, vận chuyển dầu từ các mỏ ở phía đông Saudi Arabia tới cảng Yanbu trên Biển Đỏ ở phía tây, đóng vai trò then chốt trong quá trình này. Tuy nhiên, tuyến đường ống cũng từng bị đe dọa và buộc phải đóng cửa vào một số thời điểm do các cuộc tấn công từ các nhóm do Iran hậu thuẫn.

Thủy thủ nhận được ưu đãi gì khi vượt eo biển?

Financial Times đưa tin trong tuần này rằng các thuyền trưởng tàu chở dầu hiện có thể nhận mức lương cơ bản 100.000 USD, cộng thêm 50.000 USD tiền thưởng mỗi chuyến, để thực hiện hành trình nguy hiểm qua eo biển.

Nhìn chung, thủy thủ đoàn trên mỗi tàu có thể kiếm được gấp bốn đến sáu lần mức lương thông thường.

Hôm thứ Hai, The Wall Street Journal đưa tin các hãng vận tải biển đang chi từ 30 đến 40 triệu USD cho một chuyến khứ hồi để vận chuyển dầu vào và ra khỏi Hormuz thông qua chuyển tải giữa tàu với tàu.

Theo tờ báo này, các nhà sản xuất dầu hiện phải chấp nhận chi phí cao để đưa dầu ra khỏi eo biển, trong khi chủ tàu và từng thủy thủ cá nhân đạt được mức lợi nhuận tốt nhất mà ngành này từng thấy trong nhiều thập kỷ. Nhiều thủy thủ sẵn sàng liều mình thực hiện chuyến đi đến từ Ấn Độ, Philippines và Trung Quốc.

“Một công ty cung ứng thủy thủ đoàn có trụ sở tại Sơn Đông thậm chí đang trả tới 25.000 USD cho một chuyến khứ hồi như phần thưởng, theo lời các thủy thủ và quảng cáo tuyển dụng mà The Wall Street Journal được xem. Với các thợ dầu và học viên – những thành viên cấp thấp trên tàu thương mại – số tiền 25.000 USD có thể tương đương hơn một năm lương”, tờ này đưa tin.

Tàu thuyền di chuyển qua Hormuz như thế nào?

Giống như những chiếc thuyền con thoi nhỏ di chuyển vào ra eo biển dưới mối đe dọa tấn công, các thuyền trưởng trên tàu lớn và tàu chở dầu phải tắt đèn và thiết bị định vị để thực hiện hành trình.

Theo Bloomberg, tờ này đã trò chuyện với một thuyền trưởng trên tàu thuộc nhóm chạy con thoi. Con tàu của ông thường chở dầu vào ban đêm và nhận được chỉ thị nghiêm ngặt: không đèn, không điện thoại, chỉ bật một radar khi vượt eo biển.

Trả lời phỏng vấn từ Philippines sau ba tháng đưa tàu qua eo biển, ông cho biết mình và thủy thủ đoàn xác định phương hướng dựa vào bờ biển và các ngọn hải đăng, đồng thời nhận xét công việc này “khá thử thách”.

Sau khi nhìn thấy một đám cháy phía trước trong một chuyến đi, thuyền trưởng này cho biết ông đã gọi Hải quân Mỹ – lực lượng đang hỗ trợ các tàu tránh mìn trên tuyến qua eo biển – để cảnh báo về một vụ tấn công.

Ông nói thêm rằng hợp đồng gần nhất của mình qua eo biển ngắn hơn thường lệ vì ông biết chuyến đi “không dễ dàng”, nhưng vẫn nhận được gấp nhiều lần mức lương thông thường.

Một thuyền trưởng tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng khác nói với Bloomberg rằng hành trình của ông bắt đầu bằng việc ngắt cầu dao kết nối thiết bị định vị của tàu để che giấu vị trí khi di chuyển dọc bờ biển Oman.

Các thành viên thủy thủ đoàn cũng dùng bao cát chắn boong chính để phòng trường hợp bị máy bay không người lái hoặc tên lửa tấn công.

Theo báo cáo, các giám đốc điều hành ngành vận tải biển ước tính hiện có khoảng 5% khả năng bị bắn trúng khi vượt eo biển.