Lula tuyên bố tranh cử nhiệm kỳ thứ tư lịch sử, đối mặt con trai Bolsonaro bị tù

Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva đã chính thức phát động chiến dịch tranh cử nhiệm kỳ thứ tư, khẳng định sẽ không bao giờ để "phe cánh hữu vô liêm sỉ" trở lại nắm quyền khi ông còn sống. Phát biểu trước đám đông ủng hộ tại São Bernardo do Campo, thành phố công nghiệp nơi sự nghiệp chính trị của ông bắt đầu gần nửa thế kỷ trước, nhà lãnh đạo 80 tuổi đã nhắc lại những hỗn loạn và bạo lực trong nhiệm kỳ 2018-2022 của người tiền nhiệm cực hữu Jair Bolsonaro.

Lula chỉ ra rằng hàng trăm nghìn người dân đã chết trong đại dịch Covid-19 mà Bolsonaro bị cáo buộc xử lý kém do các chính sách phản khoa học. Việc nới lỏng luật sở hữu súng đã khiến các nhóm tội phạm mở rộng kho vũ khí. "Họ đã phát hơn một triệu khẩu súng", Lula nói, đồng thời hứa sẽ dành nhiệm kỳ thứ tư để cải thiện giáo dục, y tế, và phát triển mỏ đất hiếm của Brazil, lớn thứ hai thế giới sau Trung Quốc.

Ông cũng cam kết tăng cường an ninh bằng cách nhắm vào các trùm tội phạm có tổ chức giàu có, những kẻ sống trong các căn hộ cao cấp. "Giết một tên tội phạm trong khu ổ chuột thì dễ. Nhưng kẻ cầm đầu đang sống trong căn hộ áp mái... và chúng ta cần ngăn chặn điều đó", Lula nói và kêu gọi các đối thủ cực hữu "biết xấu hổ một chút".

Lula phát biểu tại sân vận động Vila Euclides, nơi sự trỗi dậy đáng kinh ngạc của ông bắt đầu năm 1979 khi còn là lãnh đạo công đoàn 33 tuổi. Ông từng lãnh đạo hai cuộc đình công lịch sử giúp chấm dứt chế độ độc tài quân sự. Năm 2002, sau ba lần thất bại, Lula thắng lớn để trở thành tổng thống đầu tiên xuất thân từ tầng lớp lao động.

Trong hai nhiệm kỳ đầu (2002-2010), Lula được ghi nhận đã chống đói nghèo, mở rộng chương trình phúc lợi xã hội và tiếp cận giáo dục đại học, nâng cao vị thế quốc tế của Brazil, dù chính quyền gặp nhiều bê bối tham nhũng. Người kế nhiệm Dilma Rousseff, nữ tổng thống đầu tiên của Brazil, đã đưa đất nước vào suy thoái kinh tế nghiêm trọng trước khi bị luận tội gây tranh cãi năm 2016.

Năm 2018, Lula bị bỏ tù vì cáo buộc tham nhũng, trải qua 580 ngày trong tù trước khi Tòa án Tối cao hủy bản án. Sự vắng mặt của ông đã tạo điều kiện cho Bolsonaro thắng cử, mở ra bốn năm hủy hoại môi trường và cô lập quốc tế. Năm 2022, Lula giành chiến thắng sát sao trước Bolsonaro, cam kết giải cứu đất nước khỏi "một trong những giai đoạn tồi tệ nhất trong lịch sử Brazil".

Cựu tổng thống Bolsonaro đã bị kết án 27 năm tù năm 2025 vì âm mưu đảo chính sau thất bại bầu cử. Con trai ông, thượng nghị sĩ 45 tuổi Flávio Bolsonaro, đã phát động chiến dịch tranh cử của mình với sự kiện tại bãi biển Copacabana, Rio, nơi từng diễn ra các cuộc biểu tình lớn ủng hộ cha ông. Mặc áo vàng Brazil với áo chống đạn bên trong, Flávio tuyên bố trước hàng nghìn người ủng hộ: "Tôi sẽ là tổng thống tiếp theo của Brazil vì tôi sẽ đấu tranh chống lại hệ thống này".

Khảo sát cho thấy Lula đang dẫn trước Flávio Bolsonaro với tỷ lệ 43% so với 40% trong vòng hai. Vòng bỏ phiếu đầu tiên dự kiến diễn ra ngày 4/10 và vòng hai vào 25/10 nếu không ứng viên nào đạt 50% số phiếu.

André Pagliarini, tác giả cuốn sách về Lula mang tên "A People's President and the Fight for Brazil's Future", nhận định cuộc đối đầu này sẽ là "cuộc tranh cử quan trọng nhất thế giới trong năm nay". Ông tin rằng chiến thắng của Flávio Bolsonaro sẽ là động lực lớn cho "khối phản động" thân Trump vừa giành chiến thắng ở khắp Mỹ Latinh, từ Argentina, Chile đến Colombia.

Chính quyền Trump liên tục khẳng định vai trò lãnh đạo khu vực, tiến hành các chiến dịch quân sự chống "khủng bố ma túy" ở Caribe và Thái Bình Dương, đe dọa "lấy lại" kênh đào Panama. Gần đây, Mỹ đã chỉ định hai tổ chức tội phạm lớn nhất Brazil, Red Command và PCC, là tổ chức khủng bố, làm dấy lên lo ngại về can thiệp quân sự của Mỹ vào lãnh thổ Brazil hoặc gây ảnh hưởng bầu cử.

Trong khi đó, tại cuộc phát động chiến dịch của Lula, một số nhà hoạt động phát sticker in dòng chữ "Fuck Trump". Ở Rio, Flávio Bolsonaro ca ngợi quyết định của Trump nhắm vào các băng đảng tội phạm Brazil, tự nhận là chính trị gia duy nhất có thể "ngồi lại với Mỹ".