Lực lượng chính phủ Yemen mở chiến dịch lớn, nhắm vào Sanaa và vùng eo biển Bab al-Mandeb

Lực lượng trung thành với chính phủ Yemen được quốc tế công nhận ngày 5/10 tuyên bố giành được bước tiến dọc eo biển chiến lược Bab al-Mandeb, sau khi Chủ tịch Hội đồng Lãnh đạo Tổng thống Yemen Rashad al-Alimi công bố khởi động chiến dịch quân sự quy mô lớn nhằm giành lại toàn bộ lãnh thổ đã rơi vào tay lực lượng Houthi.

Theo tuyên bố của lực lượng này, các đơn vị đã tiến về phía bắc dọc bờ Biển Đỏ và tuyên bố tái kiểm soát thị trấn Dhubab cùng thành phố cảng Mocha. Trước đó, họ cũng cho biết đã phát động một "chiến dịch tấn công chiến lược" nhắm vào thủ đô Sanaa do Houthi kiểm soát.

Ngoài ra, lực lượng chính phủ đang nỗ lực đảo ngược các bước tiến mà Houthi đạt được trong những ngày gần đây quanh thành phố trọng điểm Taiz, miền tây nam Yemen.

Houthi, phong trào được cho là có liên hệ với Iran, đã chiếm giữ thủ đô Sanaa từ tháng 9/2014, sau đó mở rộng kiểm soát ở miền bắc và miền tây Yemen. Sau bốn năm tương đối yên ắng, giao tranh bùng phát trở lại vào đầu tháng 7, tiếp đó là chiến dịch tấn công của Houthi hồi đầu tháng 9 khiến nhóm này giành được nhiều vùng lãnh thổ dọc bờ Biển Đỏ, trong đó có thành phố cảng Mocha và Bab al-Mandeb.

Chính phủ Yemen, được Ả Rập Xê Út hậu thuẫn, hiện đang cố gắng giành lại vùng lãnh thổ đã mất, nhưng vẫn đối mặt với tình trạng chia rẽ trong nội bộ phe chống Houthi.

"Lực lượng mặt đất của chính phủ [được quốc tế công nhận] trên giấy tờ là lớn và khá hùng hậu, nhưng lại phân tán trên nhiều mặt trận và vận hành bằng trang thiết bị cũ từ trước chiến tranh, nên họ có thể giữ được phòng tuyến nhưng [hiện tại] không thể đẩy Houthi ra khỏi các căn cứ địa trên núi", chuyên gia phân tích Yemen Raiman al-Hamdani, làm việc tại London, nói với Al Jazeera.

Theo ông al-Hamdani, giao tranh mới nhất cho thấy xung đột có thể đang bước vào một giai đoạn leo thang mới.

"Tất cả những diễn biến này dường như đang chuyển sang một giai đoạn nguy hiểm hơn, và dù mong muốn tiến hành một cuộc chiến toàn diện có thể tồn tại trong một số thành phần lãnh đạo ở cả hai phía, thực tế phức tạp hơn nhiều", ông al-Hamdani nhận định.

"Về dài hạn, kết cục khả thi hơn không phải là một bên bị bên kia tiêu diệt về mặt quân sự, mà là một thỏa thuận chính trị được đàm phán, dù chưa hoàn hảo, trong đó Houthi giữ ảnh hưởng đáng kể ở miền bắc Yemen, Ả Rập Xê Út có được các bảo đảm an ninh lớn hơn, và các phe phái chính trị - quân sự đối địch của Yemen buộc phải đi đến một hình thức chia sẻ quyền lực nào đó", ông nói thêm.

"Vấn đề là để đạt tới điểm đó có thể cần thêm một giai đoạn leo thang nghiêm trọng nữa trước khi có bất kỳ thỏa thuận nào."

Chính phủ nắm thế chủ động

Phóng viên Ahmed al-Shalafi của Al Jazeera, chuyên theo dõi Yemen, nhận định các động thái gần đây của chính phủ Yemen cho thấy "sự phối hợp hoàn toàn về cả tác chiến lẫn chính trị".

"Những bước đi này mang lại tính nghiêm túc và quyết đoán cho trận chiến được công bố nhằm giải phóng Sanaa và khôi phục nhà nước", ông nói.

Theo al-Shalafi, chiến dịch của chính phủ nhằm khởi đầu cuộc đối đầu theo cách của họ, thay vì để Houthi chi phối các giai đoạn của cuộc chiến.

Ngay cả trong trường hợp Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột hiện tại, vốn bắt đầu từ cuối tháng 2, điều đó cũng có thể không tác động đáng kể đến giao tranh ở Yemen.

Chuyên gia phân tích độc lập về Yemen Nicholas Brumfield nói với Al Jazeera rằng ông cho rằng cán cân quyền lực vẫn chưa nghiêng về phía bên nào.

"Houthi sẽ tiếp tục gây sức ép ở Taiz và Marib", ông nói. "Lực lượng [chính phủ] phòng thủ tốt hơn ở Taiz... Nhưng Houthi có khả năng tấn công theo mọi hướng cùng lúc theo cách mà lực lượng [chính phủ] không làm được."

Tuy nhiên, ông Saeed Thabet, trưởng văn phòng Al Jazeera tại Yemen, cho rằng các bước tiến của chính phủ, diễn ra không lâu sau khi ông al-Alimi công bố khởi động chiến dịch quy mô lớn mới nhằm vào Houthi, là cách chứng minh chính phủ nghiêm túc trong việc đảo ngược các thành quả của Houthi.

"Việc mở rộng quân sự là thông điệp rằng chính phủ quyết tâm thực hiện những gì đã tuyên bố", ông Thabet nói. "Trước đây, nhiều người Yemen không coi trọng những tuyên bố này."

"Lực lượng chính phủ giờ sẽ cố gắng... kiểm soát vùng bờ Biển Đỏ của Taiz", ông nói thêm. "Họ cũng sẽ cố gắng ngăn chặn Houthi xâm nhập vào một số ngôi làng và khu vực thuộc tỉnh Taiz, đặc biệt ở các huyện al-Shamayatayn và al-Waziya. Các nguồn tin ở đó nói với chúng tôi rằng lực lượng an ninh chính phủ đang càn quét những khu vực này và bắt giữ một số tay súng [Houthi]."