Loạt CEO Mỹ tháp tùng ông Trump sang Trung Quốc: Ai và vì sao?

Hơn một chục lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu Hoa Kỳ đã tháp tùng Tổng thống Donald Trump trong chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc, nơi ông thảo luận các vấn đề thương mại, công nghệ và trí tuệ nhân tạo với Chủ tịch Tập Cận Bình.

Khi tới Bắc Kinh hôm thứ Tư, ông Trump giới thiệu nhóm doanh nhân với Chủ tịch Tập, gọi họ là 'những đại diện xuất sắc từ cộng đồng doanh nghiệp Mỹ', những người 'tôn trọng và coi trọng Trung Quốc'. Nhóm CEO nói với ông Tập rằng họ 'đánh giá cao thị trường Trung Quốc' và hy vọng làm ăn nhiều hơn tại đây. Chủ tịch Trung Quốc đáp lại bằng lời chào đón 'hợp tác cùng có lợi' và cam kết các công ty Mỹ 'sẽ có triển vọng rộng mở hơn tại Trung Quốc'.

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh chiến tranh thương mại kéo dài giữa hai nước, sau khi các mức thuế quan rộng khắp của ông Trump năm ngoái kích hoạt thuế đối ứng vượt quá 100%. Hai nhà lãnh đạo dự kiến thảo luận gia hạn thỏa thuận ngừng bắn thuế quan kéo dài một năm và xuất khẩu đất hiếm của Trung Quốc, những thỏa thuận đạt được tại cuộc gặp tháng 10 năm ngoái ở Hàn Quốc.

Khi tổng thống Mỹ được chào đón bằng hoa và cờ trên thảm đỏ, các CEO bước phía sau như lời nhắc nhở mạnh mẽ về các thỏa thuận kinh doanh ông hy vọng ký kết giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Ai có mặt trong phái đoàn của ông Trump?

Phái đoàn phần lớn gồm các giám đốc điều hành Mỹ muốn giải quyết vấn đề với Bắc Kinh. Elon Musk của SpaceX và Tesla, Tim Cook của Apple và David Solomon của Goldman Sachs nằm trong số những lãnh đạo doanh nghiệp hàng đầu tháp tùng ông Trump.

Musk, người cũng sở hữu nền tảng mạng xã hội X, đã tới Trung Quốc trên Không lực Một cùng ông Trump dù từng có mâu thuẫn với tổng thống vào năm ngoái. Tỷ phú này từng lãnh đạo Bộ Hiệu quả Chính phủ dưới thời Trump cho đến khi rời đi đầu năm 2025 trước khi cơ quan tạm thời này bị đóng cửa vào tháng 11.

Các tên tuổi lớn khác gồm Chủ tịch kiêm CEO BlackRock Larry Fink, Chủ tịch kiêm CEO Citi Jane Fraser, CEO và đồng sáng lập Blackstone Stephen Schwarzman, Chủ tịch kiêm CEO Boeing Kelly Ortberg. Jensen Huang của Nvidia là sự bổ sung bất ngờ vào phút chót, lên máy bay tại điểm dừng chân ở Alaska. Các doanh nghiệp khác trong chuyến thăm gồm Meta, Cargill, Visa, Cisco, Qualcomm, Coherent, Micron, GE Aerospace, Illumina và Mastercard.

Tại sao các CEO tham gia chuyến thăm Trung Quốc của ông Trump?

Các CEO phát biểu ngắn với báo giới sau lễ đón chính thức của tổng thống Mỹ tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh. Musk nói muốn đạt được 'nhiều điều tốt đẹp' tại Trung Quốc, trong khi Huang của Nvidia cho biết cuộc gặp với quan chức Trung Quốc diễn ra 'xuất sắc'.

Nhiều CEO có lợi ích mạnh mẽ từ quan hệ tốt hơn với Trung Quốc. Các công ty công nghệ lớn của Mỹ phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc về xuất nhập khẩu và cơ sở sản xuất. Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, cũng kiểm soát phần lớn khai thác và chế biến đất hiếm toàn cầu, nguyên liệu quan trọng cho sản xuất từ điện thoại thông minh đến máy bay chiến đấu.

Tháng 4 năm ngoái, Trung Quốc hạn chế xuất khẩu 7 trong số 12 loại đất hiếm cụ thể và cuối năm tuyên bố sẽ hạn chế thêm 5 loại nữa. Các hạn chế ở đợt hai đã tạm dừng trong khuôn khổ thỏa thuận ngừng bắn với ông Trump tháng 10.

Musk tới Trung Quốc với hy vọng mua thiết bị trị giá 2,9 tỷ USD để sản xuất tấm pin mặt trời từ nhà cung cấp Trung Quốc. Việc này sẽ trở nên khó khăn nếu Trung Quốc hạn chế xuất khẩu công nghệ tiên tiến nhất sang Mỹ. Trung Quốc cũng là thị trường quan trọng cho nhóm xe điện Tesla, và ông đang tìm kiếm sự chấp thuận từ cơ quan quản lý để mở rộng hệ thống hỗ trợ lái tự động Tesla. Năm 2018, Tesla trở thành hãng xe ngoại đầu tiên được phép lắp ráp ô tô tại Trung Quốc mà không cần đối tác địa phương.

Tesla sản xuất số lượng lớn xe mỗi năm từ nhà máy Thượng Hải, trung tâm xuất khẩu toàn cầu lớn nhất. Bốn tháng đầu năm 2026, nhà máy Thượng Hải báo cáo tổng doanh số 292.876 xe, tăng 26,7% so với cùng kỳ năm trước.

Apple, do CEO sắp mãn nhiệm Tim Cook lãnh đạo, phụ thuộc nhiều vào sản xuất nước ngoài cho iPhone. Apple bán hơn 60 triệu iPhone tại Mỹ mỗi năm, với khoảng 80% được sản xuất tại Trung Quốc. Năm ngoái, ông Trump áp thuế với thiết bị này và gây áp lực buộc Apple chuyển sản xuất sang Mỹ, nhưng Cook giảm thiểu phí bằng cách chuyển sản xuất iPhone cho thị trường Mỹ sang Ấn Độ và hứa đầu tư 100 tỷ USD khác tại Mỹ.

Huang của Nvidia tới Bắc Kinh hy vọng tháo gỡ nỗ lực bán chip H200 tại Trung Quốc. Trước khi Mỹ áp hạn chế xuất khẩu vì lý do an ninh đầu năm nay, Nvidia kiểm soát khoảng 95% thị trường chip tiên tiến Trung Quốc. Huang ước tính thị trường AI của nước này trị giá 50 tỷ USD trong năm nay. Tháng 1, chính quyền Trump cho phép xuất khẩu chip AI H200 sang Trung Quốc nhưng đặt yêu cầu an ninh mới, buộc Nvidia đảm bảo nguồn cung đủ tại Mỹ và trải qua đánh giá bên thứ ba trước khi xuất khẩu.

Nhà sản xuất máy bay Boeing cũng tìm kiếm cơ hội làm ăn với Trung Quốc trong bối cảnh đàm phán về thương vụ máy bay lớn. Bloomberg đưa tin Trung Quốc xem xét mua khoảng 500 máy bay 737 Max cùng khoảng 100 máy bay thân rộng 787 Dreamliner và 777X. CEO Ortberg bày tỏ tin tưởng thỏa thuận giữa ông Trump và ông Tập sẽ 'bao gồm một số đơn đặt hàng máy bay'.

Ông Trump hy vọng đạt được gì khi đưa CEO sang Trung Quốc?

Tổng thống Mỹ thúc đẩy cam kết từ Trung Quốc mở cửa nền kinh tế cho các công ty Mỹ, khi ông muốn ghi điểm với Thung lũng Silicon giữa chỉ trích rộng rãi về cuộc chiến Mỹ-Israel tại Iran, vốn làm tồi tệ thêm điều kiện kinh tế và đẩy giá cả tăng tại Mỹ. Ông cũng hy vọng củng cố sự ủng hộ trước cuộc bầu cử giữa kỳ quan trọng vào tháng 11.

Chuyên gia chiến lược Trung Quốc độc lập Andrew Leung cho biết sự hiện diện của các CEO hàng đầu Mỹ 'báo hiệu những gì ông Trump cần mang về: cam kết tiếp cận thị trường và đầu tư để trình bày với cử tri, khi bầu cử giữa kỳ tới gần và sự ủng hộ của ông chịu áp lực'. 'Đổi lại, Trung Quốc sẽ thúc ép nới lỏng hoặc dỡ bỏ thuế quan, dỡ lệnh trừng phạt với thực thể Trung Quốc, tiếp cận nhiều hơn với chất bán dẫn tiên tiến và mở cửa thị trường cho đầu tư Trung Quốc tại Mỹ. Nếu điều này bao gồm di chuyển một số sản xuất xe điện sang đất Mỹ, nó có thể tạo việc làm và hoạt động kinh tế tại đó', Leung nói.