Hai cơ quan lập pháp đối địch ở Libya đã đạt thỏa thuận lịch sử vào tháng 4 về ngân sách 190 tỷ dinar (gần 30 tỷ USD), được chia cho cả hai phe. Thỏa thuận do Mỹ hậu thuẫn này được xem là dấu hiệu cho thấy khoảng trống sau khi nhà lãnh đạo Muammar Gaddafi bị lật đổ 15 năm trước đang được thay thế bằng những nỗ lực hợp tác chưa từng có.
Kể từ cuộc nổi dậy năm 2011, Libya rơi vào tình trạng xung đột gần như liên miên, với các thể chế đối lập, bạo lực tái diễn và bầu cử liên tục bị trì hoãn. Cuộc tổng tuyển cử năm 2012, với khoảng 1,76 triệu cử tri đi bỏ phiếu, là lần đầu tiên và duy nhất Libya chứng kiến sự chuyển giao quyền lực hòa bình. Hai năm sau, tướng Khalifa Haftar phát động chiến dịch chống khủng bố, tấn công quốc hội ở Tripoli, dẫn đến việc nghị sĩ mới phải dời về miền đông.
Thỏa thuận hòa bình do Liên hợp quốc bảo trợ năm 2015 duy trì cả hai quốc hội, nhưng xung đột vẫn tiếp diễn, đỉnh điểm là chiến dịch tấn công Tripoli năm 2019. Một thỏa thuận ngừng bắn được thiết lập năm 2020. Năm 2021, Liên hợp quốc bổ nhiệm Abdul Hamid Dbeibah làm thủ tướng Chính phủ đoàn kết dân tộc (GNU), nhưng điều kiện là phải tổ chức bầu cử vào tháng 12 năm đó. Cuộc bầu cử bị hủy vào phút chót, Dbeibah từ chối từ chức, và quốc hội miền đông từ năm 2022 đã ủng hộ một chính quyền đối lập.
Mặc dù các bên đều tuyên bố ủng hộ bầu cử, nhưng vẫn bất đồng về tư cách ứng viên, quy trình bỏ phiếu và quyền hạn của chính phủ mới. Nỗ lực hòa giải của Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump cũng gặp bế tắc.
Điểm sáng là ranh giới tiền tuyến giữa hai phe gần như đứng yên, và bạo lực nội bộ đang có dấu hiệu gia tăng. Tháng 4 vừa qua, binh sĩ hai miền đông-tây đã cùng tham gia cuộc tập trận do Mỹ dẫn đầu tại Sirte, gần ranh giới ngừng bắn. Sự kiện do con trai tướng Haftar là Saddam chủ trì, cùng sự tham gia của Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Tripoli. Tuy nhiên, các vụ ám sát nhắm vào quan chức an ninh ở cả hai phe vẫn xảy ra cho thấy nguy cơ bất ổn.
Về kinh tế, các vụ phong tỏa cảng dầu và mỏ dầu - vũ khí kinh tế từng được sử dụng thường xuyên - đã giảm hẳn. Ngân hàng Trung ương Libya từng tính toán thiệt hại hơn 160 tỷ USD do ba năm phong tỏa hạ tầng dầu mỏ. Năm 2020, lệnh phong tỏa của Haftar gây thiệt hại gần 10 tỷ USD. Lần đầu tiên, một công ty tư nhân đã xuất khẩu dầu thô Libya thông qua thỏa thuận tại Abu Dhabi giữa các quan chức phe phái, nhưng sau đó bị chấm dứt do các câu hỏi về quyền sở hữu và dòng doanh thu.
Libya sở hữu trữ lượng dầu lớn nhất châu Phi nhưng hầu như không lọc dầu, nhà máy lọc dầu lớn nhất ngừng hoạt động từ năm 2013. Nước này xuất khẩu dầu thô với giá quốc tế, nhập khẩu nhiên liệu tinh chế rồi trợ giá bán lẻ, tạo điều kiện cho nạn buôn lậu. Mất điện lan rộng giữa năm nay gây gián đoạn nước, ngân hàng và viễn thông, trong khi đồng dinar mất giá nghiêm trọng từ 1,3 dinar/USD năm 2011 xuống hơn 9 dinar trên thị trường chợ đen.
Các thể chế xây dựng cho quá trình chuyển tiếp đã bị biến thành công cụ của các nhà nước đối địch. Người dân Libya, sau ba cuộc chiến, không còn muốn cuộc chiến thứ tư. Các nhà lãnh đạo đối địch đã học cách thương lượng mà không cần giải pháp chính trị, nhưng câu hỏi lớn nhất vẫn là liệu sự thương lượng về kinh tế này có thể mở rộng sang vấn đề chia sẻ quyền lực hay không.
