Đúng 5 năm sau khi Taliban trở lại nắm quyền tại Afghanistan, Liên Hợp Quốc (LHQ) đã lên tiếng cảnh báo rằng hơn một nửa số tổ chức hoạt động vì phụ nữ tại quốc gia này có thể phải ngừng hoạt động trong vòng một năm tới do thiếu kinh phí.
Bà Susan Ferguson, Đại diện đặc biệt của Cơ quan LHQ về Bình đẳng giới và trao quyền cho phụ nữ (UN Women) tại Afghanistan, đã kêu gọi các nước tài trợ không cắt giảm viện trợ cho các chương trình dành cho phụ nữ. Bà cảnh báo việc cắt giảm sẽ chỉ khiến tình cảnh của phụ nữ Afghanistan thêm tồi tệ.
Theo bà Ferguson, trong số 74 tổ chức phụ nữ được khảo sát vào tháng 4 vừa qua, hơn một nửa có khả năng phải tạm dừng hoặc đóng cửa trong năm tới vì vấn đề tài chính. Khoản kêu gọi nhân đạo trị giá 1,7 tỷ USD của LHQ cho Afghanistan hiện chỉ mới được đáp ứng 25%. Gần ba phần tư số tổ chức này đã bị cắt giảm ngân sách trong năm 2025, và khoảng hai phần ba cho biết họ chỉ còn đủ kinh phí hoạt động cho sáu tháng hoặc ít hơn.
Lời kêu gọi của LHQ được đưa ra trong bối cảnh Taliban tổ chức lễ kỷ niệm 5 năm ngày lực lượng Mỹ rút khỏi Afghanistan, trao lại quyền lực cho nhóm này vào tháng 8/2021 sau 20 năm chiến tranh. Tuần này, cờ trắng của Tiểu vương quốc Hồi giáo Afghanistan đã được treo khắp thủ đô Kabul, cùng với các bức tranh tường mới với dòng chữ “Độc lập là dấu hiệu của phẩm giá, niềm tự hào và bản sắc”. Taliban cũng tổ chức một trận đấu cricket trong khuôn khổ lễ kỷ niệm, nhưng phụ nữ và trẻ em gái vẫn bị cấm tham dự, giống như nhiều hoạt động công cộng khác.
Theo bà Ferguson, kể từ khi trở lại nắm quyền, Taliban đã ban hành hơn 100 sắc lệnh hạn chế quyền của phụ nữ, ảnh hưởng đến gần như mọi khía cạnh trong cuộc sống hàng ngày của họ, từ giáo dục, việc làm đến tự do đi lại, chăm sóc sức khỏe và tiếp cận công lý. Dù nhiều lần hứa hẹn tìm cách để trẻ em gái được đi học phù hợp với quy định tôn giáo, Taliban vẫn cấm trẻ em gái học trung học và phụ nữ học đại học.
Khảo sát của UN Women với hơn 3.200 phụ nữ cho thấy hơn một nửa trong số họ hiện chỉ ra khỏi nhà một hoặc hai lần mỗi tháng. Bảy trên mười phụ nữ mô tả sức khỏe tinh thần của họ ở mức tệ hoặc rất tệ. Hôm thứ Sáu, một nhóm 56 quốc gia, gồm Anh, Pháp, Đức, Nhật Bản, Lebanon, Mỹ và UAE, đã ra tuyên bố chung tại LHQ kêu gọi Taliban đảo ngược các hạn chế đối với phụ nữ và trẻ em gái, gọi “sự đàn áp có hệ thống” này là “đặc điểm nổi bật của chế độ hiện tại”.
Ngoài vấn đề phụ nữ, xã hội Afghanistan cũng đang đối mặt với nhiều thách thức lớn khác sau 5 năm Taliban cầm quyền. Theo Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) của LHQ, hơn một nửa số trẻ em trong độ tuổi tiểu học không được đến trường, và tình trạng suy dinh dưỡng ở trẻ em đã đạt mức nghiêm trọng tại một phần ba số tỉnh của Afghanistan. Cơ sở hạ tầng của đất nước cũng bị ảnh hưởng nặng nề bởi hàng loạt trận động đất và lũ lụt chết người.
Mặc dù số người chết do khủng bố đã giảm mạnh kể từ khi Taliban lên nắm quyền, theo dữ liệu của Cổng thông tin Chống khủng bố Nam Á, Afghanistan vẫn vướng vào các vụ đụng độ biên giới chết người với các nước láng giềng như Iran và Pakistan. Quốc gia này cũng bị cô lập về mặt ngoại giao, với Nga là quốc gia duy nhất trên thế giới chính thức công nhận chế độ Taliban.
