Lễ ký thỏa thuận Mỹ-Iran tại Thụy Sĩ: Những điều đã biết

Đại diện Mỹ và Iran dự kiến gặp nhau tại Thụy Sĩ vào thứ Sáu (27/6) để tổ chức lễ ký kết thỏa thuận chấm dứt chiến tranh Mỹ-Israel nhằm vào Iran, đồng thời khởi động giai đoạn đàm phán tiếp theo.

Bản ghi nhớ 14 điểm làm khuôn khổ cho các cuộc đàm phán kéo dài 60 ngày đã được Mỹ và Iran ký hôm thứ Tư (25/6).

Địa điểm tổ chức

Buổi lễ và các cuộc đàm phán dự kiến diễn ra tại khu nghỉ dưỡng Burgenstock ở Stansstad, gần Lucerne, miền trung Thụy Sĩ. Khu nghỉ dưỡng này thuộc sở hữu của Katara Hospitality - một phần quỹ đầu tư quốc gia của Qatar, quốc gia từng làm trung gian hòa giải xung đột.

Biên tập viên Ngoại giao của Al Jazeera, James Bays, có mặt tại Burgenstock cho biết vị trí trên đỉnh núi giúp dễ kiểm soát an ninh và hạn chế tiếp cận. Ông nhận xét khác với các cuộc đàm phán trước đây tại Geneva, lần này giới truyền thông khó có thể theo sát diễn biến.

Cũng đưa tin từ Burgenstock, phóng viên Osama bin Javaid cho biết trực thăng qua lại liên tục, quân đội và cảnh sát Thụy Sĩ đang tuần tra. Đây là ngoại giao rủi ro cao nên an ninh được thắt chặt tối đa. Ông nhấn mạnh đây không chỉ là lễ ký mang tính nghi thức vì văn bản đã được ký, mà là cú hích chính thức cho 59 ngày còn lại để các bên đi đến kết luận.

Cùng địa điểm này từng tổ chức hội nghị thượng đỉnh hòa bình Ukraine năm 2024 với khoảng 100 phái đoàn, có sự tham dự của Phó Tổng thống Mỹ khi đó là Kamala Harris cùng lãnh đạo Canada, Pháp, Đức, Italy, Nhật, Anh và nhiều quốc gia khác.

Thành phần tham dự

Danh sách cụ thể chưa được công bố. Đến thứ Năm (26/6), vẫn chưa rõ liệu có quan chức cấp cao nào tham dự hay không.

Trước đó, lễ ký chính thức dự kiến có sự tham dự của Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf. Tuy nhiên, do văn bản đã được ký, các cuộc đàm phán giai đoạn tiếp theo sẽ bắt đầu từ thứ Sáu, có thể sau một nghi lễ nhỏ hơn.

Bộ Ngoại giao Thụy Sĩ cho biết kế hoạch hiện tại là Mỹ và Iran, cùng với các bên trung gian Pakistan và Qatar và các nước liên quan, sẽ gặp nhau tại Burgenstock để đàm phán ban đầu về thực thi thỏa thuận.

Tuy nhiên, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif đã hủy chuyến đi Thụy Sĩ vì bản ghi nhớ Islamabad đã được ký điện tử và có hiệu lực. Người phát ngôn Mosharraf Zaidi cho biết Pakistan sẽ hỗ trợ các cuộc đàm phán kỹ thuật trong giai đoạn tiếp theo.

Biên tập viên Bays nhận định nếu Thủ tướng Pakistan không đến, vấn đề ngoại giao đoàn sẽ khiến sự kiện bị giảm cấp độ. JD Vance và ông Ghalibaf nhiều khả năng không tham dự. Một số truyền thông Pakistan cho rằng các bên sẽ chuyển sang đàm phán kỹ thuật.

Trong khi đó, ông Vance cho biết ông dự định tới Thụy Sĩ nhưng chưa rõ thời gian.

Thỏa thuận bao gồm những gì?

Mỹ đã công bố chi tiết bản ghi nhớ 14 điểm đạt được với Iran hôm thứ Tư. Cả hai bên chưa công bố văn bản gốc. Một quan chức Mỹ đã đọc nội dung trong cuộc họp báo, nhưng phía Iran chưa xác nhận văn bản này.

Theo quan chức Mỹ, ngoài việc mở lại eo biển Hormuz và dỡ bỏ phong tỏa hải quân của Mỹ tại các cảng Iran, Washington sẽ ngay lập tức cấp miễn trừ trừng phạt cho lĩnh vực nhiên liệu hóa thạch của Iran.

Cả hai bên nhấn mạnh thỏa thuận ban đầu này chỉ là điểm khởi đầu cho 60 ngày đàm phán về các vấn đề sâu hơn, bao gồm chương trình hạt nhân của Iran, sự hậu thuẫn cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực và cách quản lý eo biển Hormuz trong tương lai.