Làn sóng bài Hồi giáo mới ở Catalonia: Đảng cực hữu Catalan Alliance trỗi dậy trước thềm bầu cử Tây Ban Nha

Barcelona, Tây Ban Nha – Gần một thập kỷ sau thất bại của phong trào đòi độc lập Catalonia, tâm lý chống nhập cư và bài Hồi giáo đã thay thế khát vọng ly khai để trở thành động lực chính trị chủ đạo tại vùng giàu có này của Tây Ban Nha. Sự trỗi dậy của đảng cực hữu mới Aliança Catalana (Liên minh Catalonia – AC) đang làm dấy lên lo ngại trong cộng đồng người Hồi giáo, những người lo sợ một làn sóng phản ứng ngược tại quốc gia vốn được coi là thân thiện với người nhập cư.

Theo các cuộc thăm dò, AC – đảng muốn siết chặt nhập cư và coi Hồi giáo là mối đe dọa đối với xã hội – đang trên đà trở thành lực lượng chính trị lớn thứ hai tại Catalonia sau đảng Xã hội trong cuộc bầu cử khu vực tiếp theo vào năm 2028. Đảng này đã tận dụng làn sóng chống nhập cư đang lan rộng khắp châu Âu, nơi các đảng cực hữu đã giành chiến thắng ở Đức, Ý và Pháp.

"Điều này khiến tất cả chúng tôi bất ngờ", Soukayna El Abdi, chủ tịch tổ chức Thanh niên Maroc ở Ripoll, nói về sự phát triển của đảng. "Hầu hết mọi người đến đây để hòa nhập, làm việc và sống cùng những người khác. Sự trỗi dậy của Liên minh Catalonia là về lòng thù hận vô căn cứ. Họ lan truyền nhiều điều về cộng đồng chúng tôi không đúng sự thật."

Tây Ban Nha sẽ tổ chức bầu cử quốc hội sớm vào tháng 11. Các cuộc thăm dò cho thấy đảng Nhân dân bảo thủ và đảng cực hữu Vox đang gia tăng ủng hộ. Sự trỗi dậy của Liên minh Catalonia phản ánh xu hướng chuyển sang cánh hữu tại nền kinh tế lớn thứ tư khu vực đồng euro.

Đảng này ủng hộ độc lập và đã thu hút sự ủng hộ từ các đảng ly khai khác như Together for Catalonia và Catalan Republican Left, những đảng từng đứng sau nỗ lực ly khai bất thành khỏi Tây Ban Nha năm 2017.

"Tất cả bạn bè tôi đều ủng hộ Liên minh Catalonia. Hiện nay có quá nhiều người nhập cư và Hồi giáo là một mối đe dọa", Eduard Lopez, một doanh nhân từ Molins de Rei gần Barcelona, nói với Al Jazeera. "Các đảng độc lập khác là chuyện của quá khứ. Họ đã thất bại trong việc thực hiện những gì họ nói."

Theo Viện Thống kê Quốc gia Tây Ban Nha (INE), một phần năm dân số gần 50 triệu người của nước này sinh ra ở nước ngoài. Người Colombia, Venezuela và Maroc là ba nhóm lớn nhất theo quốc tịch.

Liên minh Catalonia khởi nguồn từ Ripoll, một thị trấn nhỏ gần biên giới Pháp. Đây từng là nơi các thành viên một nhóm khủng bố lên kế hoạch tấn công Barcelona năm 2017 khiến 16 người thiệt mạng và được ISIL nhận trách nhiệm.

“Không có thay đổi đáng kể”

Silvia Orriols, lãnh đạo Liên minh Catalonia, đồng thời là thị trưởng thị trấn này. Sau vụ tấn công năm 2017, bà trở nên gay gắt chống Hồi giáo.

"Nếu không có thay đổi đáng kể, triển vọng của Catalonia sẽ ảm đạm", Orriols nói với Al Jazeera. "Sự suy giảm trong việc sử dụng ngôn ngữ của chúng tôi, sự tha hóa của các khu phố, sự gia tăng bất an và tội phạm, việc sử dụng gian lận các dịch vụ công, tình trạng nhập cư ồ ạt và xâm lấn, sự gia tăng dân số của những người ủng hộ luật Hồi giáo, sự bóc lột tài chính mà chúng tôi phải chịu từ Tây Ban Nha, đe dọa nhà nước phúc lợi và các quyền tự do mà chúng tôi đã đạt được cho đến nay."

Bà nói đảng của mình dành cho "những người chưa đầu hàng toàn cầu hóa và man rợ".

Theo Liên đoàn các Tổ chức Hồi giáo Tây Ban Nha, có 2,4 triệu người Hồi giáo sống tại Tây Ban Nha, với cộng đồng lớn nhất ở Catalonia.

El Abdi, thuộc tổ chức Thanh niên Maroc ở Ripoll, cho biết: "Tôi rất sợ hãi. Tôi lo cho cha mẹ và hai anh trai tôi vẫn sống ở đó. Nạn phân biệt chủng tộc này ảnh hưởng đến tất cả người Hồi giáo. Nó bắt đầu sau vụ tấn công Barcelona năm 2017."

Trớ trêu thay, bà nói, các con gái của Orriols từng là bạn của anh chị em họ bà, nhưng điều này đã thay đổi sau khi lãnh đạo Liên minh Catalonia bước vào chính trường.

Đảng hiện chỉ có hai ghế trong quốc hội Catalonia, nhưng các cuộc thăm dò dự đoán đảng này sẽ cạnh tranh với đảng Xã hội để điều hành vùng đóng góp 20% nền kinh tế Tây Ban Nha. Một cuộc thăm dò cho báo El Mundo công bố hồi tháng 9 cho thấy Liên minh Catalonia sẽ giành 25-28 ghế, với 16,7% số phiếu nếu bầu cử diễn ra. Đảng Xã hội sẽ là đảng lớn nhất nhưng mất 10 ghế, chỉ còn 23,3% ủng hộ và 19-22 ghế. Tất cả các đảng ly khai khác đều sẽ thua thiệt.

Juan Ignacio Castien Maestro, chuyên gia về các vấn đề Hồi giáo tại Đại học Complutense ở Madrid, cho biết tâm lý bài Hồi giáo đang gia tăng ở Tây Ban Nha. "Mọi người đang tập trung vào chứng sợ Hồi giáo, vốn đã tồn tại hàng thế kỷ nhưng đã gia tăng ở Tây Ban Nha trong những năm gần đây. Người nhập cư Hồi giáo được coi là biểu tượng của nhiều tệ nạn như khủng hoảng nhà ở, thất nghiệp và các vấn đề khác. Nó lợi dụng cảm giác bất an", ông nói với Al Jazeera. "Catalonia là một trường hợp đặc biệt ở chỗ một số đảng [dân tộc chủ nghĩa] Catalan vốn đã bài Hồi giáo."

Jose Pablo Martínez, chuyên gia về di cư tại Viện Real Elcano, một tổ chức tư vấn ở Madrid, cho biết chính phủ cánh tả Tây Ban Nha, không giống nhiều nước châu Âu khác, đang áp dụng chính sách thân thiện hơn với người nhập cư. Tuy nhiên, "một số bộ phận dân chúng coi người nhập cư là đối thủ cạnh tranh việc làm và nhà ở", ông nói.