Lạm phát thực phẩm lên tới 115%, người dân Iran lao đao vì chiến tranh

Tehran, Iran – Lạm phát tăng vọt đang đe dọa an ninh lương thực của các hộ gia đình tại Iran trong bối cảnh chiến sự leo thang, theo số liệu mới công bố. Những nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt cuộc chiến do Mỹ và Israel phát động cũng đang được đẩy mạnh.

Ngày 4/5, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian phát biểu trước một nhóm quan chức rằng: “Người dân phải hiểu thực tế điều kiện và các hạn chế của đất nước”. Ông cho rằng thông qua sự hợp tác và đoàn kết dân tộc, những khó khăn có thể được giải quyết.

Phát biểu trên được đưa ra một ngày sau khi Trung tâm Thống kê Iran (SCI) công bố dữ liệu cho tháng Farvardin (kết thúc ngày 20/4), tỷ lệ lạm phát so với cùng kỳ năm trước lên tới 73,5%. So với tháng trước đó, lạm phát tăng thêm 5%. Ngân hàng Trung ương Iran, với phương pháp thống kê khác, công bố tỷ lệ lạm phát ở mức 67% so với một năm trước và tăng 7% so với tháng trước.

Cả hai con số này đều cho thấy lạm phát tại Iran đang tăng tốc mạnh, thuộc hàng cao nhất thế giới trong những năm gần đây, khiến người dân ngày càng nghèo đi.

Đặc biệt, lạm phát thực phẩm còn cao hơn nhiều so với lạm phát chung. Theo SCI, lạm phát thực phẩm trong tháng đầu năm lên tới 115% so với cùng kỳ, với nhiều mặt hàng thiết yếu tăng gấp ba lần. Dầu thực vật rắn tăng cao nhất (375%), tiếp theo là dầu ăn lỏng (308%), gạo nhập khẩu (209%), gạo nội địa (173%), thịt gà (191%). Các mặt hàng tăng thấp hơn là bơ (48%), sữa bột trẻ em (71%) và mì ống (75%).

Chia sẻ với Al Jazeera, một cư dân Tehran cho biết chị không còn đủ khả năng mua nhiều thứ so với tháng trước. Majid, một nhân viên cửa hàng thịt nướng ở thủ đô, cho hay giá gan đã tăng gấp đôi và cửa hàng đã ba lần tăng giá trong thời gian gần đây. Theo anh, nguyên nhân là do nguồn cung khan hiếm hoặc cừu bị xuất khẩu.

Đồng rial của Iran cũng liên tục lập đáy mới trong hai tuần qua. Cuối ngày 4/5, tỷ giá trên thị trường tự do ở Tehran là khoảng 1,77 triệu rial đổi một USD, so với mức 830.000 rial một năm trước.

Đáp lại, chính phủ Iran đã triển khai trợ cấp và phiếu mua hàng, đồng thời cố gắng xử lý hành vi đầu cơ. Tuy nhiên, các biện pháp này không đi kèm gói ổn định kinh tế vĩ mô rõ ràng khi Mỹ siết chặt phong tỏa hải quân các cảng của Iran. Trợ cấp hằng tháng theo đầu người hiện dưới 10 USD, và chính quyền đang cân nhắc tăng nhưng gặp khủng hoảng ngân sách.

Chính quyền Pezeshkian và Thống đốc Ngân hàng Trung ương Abdolnasser Hemmati đổ lỗi cho cuộc chiến bắt đầu vào cuối tháng 2, đồng thời phối hợp với cơ quan tư pháp để chống tăng giá và đầu cơ. Trong khi đó, một số nghị sĩ và các kênh truyền thông liên quan đến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) cho rằng giá leo thang là đáng ngờ và là một phần chiến dịch “trả thù kinh tế” của kẻ thù.

Một vị khách mời trên kênh truyền hình Ofogh phát biểu: “Tôi muốn người dân Iran không bị lừa bởi đợt tăng giá do kẻ thù gây ra. Những thành tựu kinh tế của cuộc chiến này là vô song”.

Tuy nhiên, gánh nặng kinh tế càng trầm trọng hơn do chính quyền áp đặt lệnh cắt gần như toàn bộ internet trong 72 ngày qua. Nhiều quan chức chính phủ và doanh nghiệp viễn thông phản đối việc này nhưng tuyên bố không chịu trách nhiệm vì lệnh cắt do Hội đồng An ninh Quốc gia tối cao ban hành, dự kiến kéo dài đến khi chiến tranh kết thúc.

Hiệp hội Doanh nghiệp Internet Iran ra tuyên bố ngày 3/5: “Hệ sinh thái khởi nghiệp của đất nước đã chết, chúng tôi đang tìm bia mộ cho nó”.