Kỹ sư OpenAI bị buộc tội gắn thiết bị nghe lén tại phòng họp ở San Francisco

Một công dân Saudi Arabia đang làm kỹ sư tại OpenAI đã bị giới chức liên bang Mỹ bắt giữ và buộc tội gắn thiết bị ghi âm giấu kín trong một phòng họp tại trụ sở công ty ở California, theo thông báo của Bộ Tư pháp Mỹ.

Theo Cục Điều tra Liên bang (FBI), Abdulrahman Alfozan, 35 tuổi, làm việc tại OpenAI từ tháng 7/2025. Ngày 30/9, công ty phát hiện một thiết bị được cắm vào cổng USB phía sau một chiếc tivi trong phòng họp ban điều hành tại một tòa nhà ở San Francisco.

Sau khi phát hiện sự việc, OpenAI đặt một camera trong phòng. Theo cáo trạng của FBI, camera ghi lại cảnh Alfozan bước vào phòng vào tuần trước và kiểm tra phía sau tivi — nơi thiết bị nghe lén từng được gắn.

Vụ việc diễn ra trong bối cảnh các công ty và chính phủ đang cạnh tranh gay gắt về nhân tài và công nghệ AI có khả năng thay đổi cục diện kinh tế, chiến lược của các khu vực, làm gia tăng lo ngại về an ninh trong nghiên cứu AI nhạy cảm.

Alfozan là ai và bị buộc tội gì?

Theo hồ sơ, Alfozan là thường trú nhân hợp pháp của Mỹ từ tháng 9/2020. Một trang LinkedIn mang tên anh cho biết anh từng học tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) và Đại học California, Berkeley, đồng thời từng làm việc tại Meta và Microsoft. Al Jazeera cho biết chưa thể kiểm chứng độc lập các thông tin trên trang LinkedIn này.

Trước khi gia nhập OpenAI, Alfozan là đối tác đầu tư tại Raed Ventures, có trụ sở tại Riyadh, Saudi Arabia — quỹ đầu tư vào các startup giai đoạn hạt giống và giai đoạn đầu tại Saudi Arabia và khu vực Trung Đông - Bắc Phi.

Ngày 13/10, Alfozan ra tòa lần đầu với cáo buộc "sử dụng hoặc tìm cách sử dụng thiết bị điện tử, cơ khí hoặc thiết bị khác để ngăn chặn liên lạc bằng lời nói". Hiện chưa rõ anh có luật sư bào chữa hay không. Dự kiến anh trở lại tòa vào ngày 19/10. Nếu bị kết tội, Alfozan có thể đối mặt mức án tù tới 5 năm, phạt tiền tới 250.000 USD và 3 năm quản chế sau khi mãn hạn tù.

Điều gì xảy ra tại OpenAI?

Theo FBI, thiết bị bị giấu có kích thước cỡ đầu ngón tay, gắn micro và có thể kết nối với camera. Thiết bị được bọc trong giấy vệ sinh và đặt sau một chiếc tivi trong phòng họp. Theo điều tra, thiết bị được gắn vào khoảng ngày 28/9, dữ liệu lưu trữ đã được mã hóa và không thể truy cập. Các điều tra viên sau đó tìm thấy một thiết bị tương tự trong túi cá nhân của Alfozan.

Trong một bài đăng trên X, OpenAI cho biết có bằng chứng nhân viên này có ý định đặt thêm thiết bị nghe lén tại các khu vực nhạy cảm khác trong văn phòng để bí mật ghi âm các cuộc họp. Công ty khẳng định hiện chưa có dấu hiệu cho thấy cá nhân này truy cập hoặc đánh cắp trái phép trọng số mô hình, mã nguồn hay dữ liệu khách hàng, đồng thời cho biết đã chấm dứt hợp đồng với nhân viên này.

Cáo trạng của FBI cũng cáo buộc Alfozan đã dùng một công cụ năng suất AI để hỏi nhiều lần về địa chỉ tòa nhà, phòng họp, sức chứa phòng họp và lịch họp của công ty, dù không có quyền truy cập những khu vực này hoặc tham gia các cuộc họp tại đó.

Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche nói trong một tuyên bố trên X rằng vụ việc "bị coi là cực kỳ nghiêm trọng" và hành vi đánh cắp tài sản trí tuệ liên quan đến công nghệ siêu trí tuệ tiên tiến là mối đe dọa nghiêm trọng đối với an ninh quốc gia.

OpenAI từng bị cáo buộc liên quan đến hoạt động do thám?

Trong bài đăng trên X giải thích cách hệ thống của mình được dùng để phát hiện Alfozan, OpenAI cho biết chương trình an ninh của công ty được thiết kế để chống lại nhiều nhóm đe dọa, từ rủi ro nội bộ đến tội phạm mạng và các quốc gia, và vụ việc này là ví dụ cho thấy AI có thể giúp xử lý các mối đe dọa an ninh tinh vi.

Tuy nhiên, công nghệ AI không chỉ được dùng để phát hiện do thám mà còn có thể bị sử dụng để do thám. Tháng 2/2025, một điều tra của hãng tin AP cho thấy các công ty công nghệ lớn của Mỹ đã tạo điều kiện để Israel theo dõi và tiêu diệt người tại Gaza và Lebanon thông qua AI và dịch vụ máy tính. AP đưa tin quân đội Israel đã mua các công cụ AI tiên tiến từ các công ty công nghệ, trong đó có OpenAI, qua nền tảng đám mây Azure của Microsoft, để hỗ trợ giám sát. OpenAI phủ nhận có quan hệ với quân đội Israel.

OpenAI cũng từng bị chỉ trích khi ký thỏa thuận với Bộ Quốc phòng Mỹ vào tháng 2 năm nay để cung cấp công nghệ cho quân đội Mỹ sử dụng trong môi trường mật, bao gồm thu thập thông tin tình báo. Đối thủ của OpenAI là Anthropic từ chối ký thỏa thuận tương tự trừ khi Lầu Năm Góc cấm giám sát hàng loạt công dân Mỹ.

Đã có một số sự việc các mô hình của OpenAI được cho là "vượt kiểm soát", tự thoát khỏi môi trường thử nghiệm rồi xâm nhập vào các tổ chức khác và cả trang web chính phủ, làm dấy lên yêu cầu siết chặt quy định đối với hoạt động giám sát bằng AI không được kiểm soát.