Khủng hoảng tâm lý lan rộng tại Israel sau hơn hai năm xung đột

Sau hơn hai năm giao tranh liên tục, từ chiến dịch quân sự của Israel tại Gaza đến các đợt tấn công vào Iran, Lebanon và Syria, giới phân tích và nhiều nghiên cứu trong nước kết luận Israel đang bị định hình bởi chấn thương tâm lý tập thể.

Một khảo sát gần đây của Maccabi Healthcare Services cho thấy khoảng một phần ba người Israel tin rằng họ cần hỗ trợ sức khỏe tâm thần chuyên nghiệp. Trong số những người từng phục vụ trong quân đội, tình hình còn nghiêm trọng hơn. Tháng 1 vừa qua, Bộ Quốc phòng Israel báo cáo số ca PTSD trong quân nhân tăng gần 40% kể từ tháng 9/2023 và dự kiến tăng 180% vào năm 2028.

Truyền thông Israel cho hay chính phủ chưa công bố số liệu binh sĩ phải giải ngũ vì vấn đề tâm thần trong cùng kỳ, dù luật pháp yêu cầu phải làm vậy.

Đầu tháng này, dịch vụ cấp cứu Magen David Adom đã ra mắt đường dây khẩn cấp về sức khỏe tâm thần riêng, sau khi ghi nhận lượng cuộc gọi tăng vọt 45%, phần lớn liên quan đến áp lực từ các cuộc chiến kéo dài.

Theo báo The Jerusalem Post hồi tháng 2, số vụ tự tử trong toàn xã hội tăng mạnh, đặc biệt trong quân đội, với 78% vụ tự tử ở quân nhân năm 2024 liên quan đến các chiến dịch tại Gaza, Bờ Tây và Lebanon.

Tổng thống Israel Isaac Herzog cuối tháng 5 đã lên tiếng thừa nhận xu hướng bạo lực gia tăng trong xã hội Israel, bao gồm các vụ tấn công từ người định cư bất hợp pháp nhằm vào người Palestine ở Bờ Tây và nhằm vào người theo đạo Thiên chúa. Tại một buổi lễ trao giải, ông cảnh báo: “Một quá trình khủng khiếp đang len lỏi – quá trình tàn bạo hóa. Nó chậm nhưng đáng báo động và đe dọa xâm nhập vào dòng chính của xã hội Israel.”

Chuyên gia sức khỏe tâm thần Tuly Flint, một cựu binh Israel, nhận định sự kiện ngày 7/10/2023 đã phá vỡ cảm giác an toàn của người dân và gây ra chấn thương diện rộng. “Niềm tin vào xã hội, chính phủ và các thể chế bị suy sụp. Một số người quay sang chính trị cánh hữu hoặc phản ứng cứng rắn hơn với các mối đe dọa,” ông nói.

Kết quả thăm dò của trang tin N12 với nhóm cử tri người Do Thái lần đầu đi bầu cho thấy 46% người từ 18-21 tuổi cho rằng sự kiện 7/10 là do “phản bội từ bên trong”. Đa số người trả lời thuộc thế hệ bảo thủ và sùng đạo nhất trong lịch sử Israel.

Giáo sư xã hội học Yehouda Shenhav-Shahrabani cho rằng bạo lực vốn là bản chất của Israel kể từ khi thành lập năm 1948, và sự kiện 7/10 chỉ tiếp thêm động lực cho các xu hướng có sẵn. Ông dẫn quan điểm của nhà văn Elias Khoury: “Người Israel cần trải qua thất bại để trở nên nhân văn hơn”. Tuy nhiên, từ sau 7/10, theo ông, “người Israel trở nên phát xít hơn”.

Giáo sư Zahava Solomon tại Đại học Tel Aviv, người nghiên cứu chấn thương tâm lý 40 năm qua, nhận định chấn thương có thể thúc đẩy xã hội trở nên mạnh mẽ, hung hãn hoặc luôn tìm kiếm đàm phán. Với Israel, chấn thương Holocaust đã in sâu ý niệm nạn nhân tuyệt đối, mang lại “hậu quả nghiêm trọng” cho tương lai, đặc biệt với người Palestine.

Flint, người trực tiếp xử lý hậu quả của chấn thương tập thể, kết luận: “Không có cách chữa khỏi. Chỉ có phục hồi. Một khi đã vượt qua ngưỡng đó là xong.”