Itamar Ben-Gvir: Gương mặt cực hữu Israel hay chính là bộ mặt của Israel?

Những tuần gần đây, Bộ trưởng An ninh Quốc gia Israel Itamar Ben-Gvir đã phơi bày một phiên bản "Israel hiện đại" mà thế giới từng muốn tránh nhìn thấy. Từ tuyên bố sẽ "không cho phép" thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Iran nếu gây hại cho Israel, đến màn quấy rối có chủ đích các nhà hoạt động của đội tàu Global Sumud Flotilla trên sóng truyền hình, các hành động của Ben-Gvir đã vấp phải sự phẫn nộ toàn cầu.

Đã có một xu hướng xem lãnh đạo đảng Quyền lực Do Thái cực hữu này như một kẻ ngoài lề chính trị trong liên minh cầm quyền của Thủ tướng Benjamin Netanyahu, nhằm bảo vệ hình ảnh chính phủ và duy trì hợp tác quốc tế dù các chỉ trích ngày càng gia tăng. Tuy nhiên, sau khi Anh, Pháp, Italy, Canada và cả các đồng minh hàng đầu của Israel tại Mỹ lên án công khai hành vi của Ben-Gvir, Netanyahu buộc phải thừa nhận thiệt hại về mặt hình ảnh, gọi sự việc là "không phù hợp với các giá trị và chuẩn mực của Israel".

Ngoại trưởng Gideon Sa'ar còn đi xa hơn, cáo buộc đồng nghiệp trong nội các cố ý gây hại cho nhà nước và khẳng định "Ben-Gvir không phải là bộ mặt của Israel". Nhiều hãng truyền thông Israel cũng nhanh chóng tách biệt ông ta khỏi hình ảnh quốc gia, nhưng theo các nhà phân tích, điều ngược lại mới đúng: Ben-Gvir chính là bộ mặt của một thành phần xã hội Israel ngày càng thống trị.

"Ông ta ngu ngốc, điều đó cho thấy ông ta không hành động một mình", Nghị sĩ Aida Touma-Sliman (đảng Hadash, cánh tả) nói với Al Jazeera. "Mọi thứ hắn làm đều có sự giúp sức của các chính trị gia và công chức khác cùng chia sẻ niềm tin. Hắn không thể làm được nếu không có họ".

Kẻ cực hữu, kẻ khiêu khích và từng bị kết tội kích động bạo lực này đã giành được quyền kiểm soát gần như tuyệt đối đối với lực lượng cảnh sát và nhà tù kể từ khi giữ chức Bộ trưởng An ninh Quốc gia (một chức vụ mới được thành lập) vào năm 2022. "Nếu chỉ một cảnh sát nói không, nếu người đứng đầu cơ quan quản ngục nói không với việc bỏ đói, tra tấn và lạm dụng tình dục tù nhân, thì mọi chuyện đã khác", Touma-Sliman nhấn mạnh.

Rèn luyện trong chia rẽ

Ben-Gvir không phải là cái tên xa lạ khi gia nhập chính phủ năm 2022. Lần đầu nổi tiếng toàn quốc là vào năm 1995, sau khi Thủ tướng Yitzhak Rabin ký kết Hiệp định Oslo. Khi đó, chàng thanh niên 19 tuổi Ben-Gvir cầm tay nắm cửa xe Cadillac của Rabin trước ống kính, tuyên bố: "Chúng tôi đã tới được xe của ông ta, chúng tôi sẽ tới được ông ta". Rabin bị ám sát vài tuần sau đó bởi một tên cực đoan cực hữu.

Sinh năm 1976, Ben-Gvir tuyên bố trở nên sùng đạo từ năm 12 và cực đoan hóa từ năm 14 vì cuộc Intifada thứ nhất. Giáo viên cũ nhớ lại ông ta từng công khai ủng hộ đảng Kach cực đoan của giáo sĩ Meir Kahane. Đảng này bị cấm năm 1988 và bị coi là tổ chức khủng bố năm 1994 sau vụ thảm sát hàng chục tín đồ Hồi giáo tại Hebron. Ben-Gvir từng đưa vợ tương lai đến mộ kẻ sát nhân Baruch Goldstein trong buổi hẹn hò đầu tiên, hóa trang thành hắn trong lễ Purim và treo ảnh hắn trong nhà cho đến năm 2021.

Bị khởi tố 53 lần, Ben-Gvir sau đó khoe với tờ Haaretz rằng nhờ thành công bác bỏ hầu hết các cáo buộc, các thẩm phán đã khuyên ông ta học luật. Tuy nhiên, năm 2007, ông ta bị kết tội kích động phân biệt chủng tộc và ủng hộ tổ chức khủng bố vì mang biểu ngữ "Trục xuất kẻ thù Arab" và "Giáo sĩ Kahane đã đúng: Các nghị sĩ Arab là đội quân thứ năm".

Dù bị Hiệp hội Luật sư Israel ngăn cản, Ben-Gvir vẫn trở thành luật sư vào năm 2012 và nổi tiếng bảo vệ những người định cư cực đoan. Năm 2015, ông ta bị chụp ảnh tại đám cưới của Amiram Ben-Uliel, kẻ bị kết tội sát hại một em bé và cha mẹ bằng bom xăng. Trong đám cưới, khách mời nhảy múa với dao, súng trường và bom xăng, một người liên tục đâm vào hình nạn nhân. Ben-Gvir bảo vệ buổi tụ tập với lý do "không ai nhận ra đó là ảnh của gia đình Dawabsheh".

Nghị sĩ Ofer Cassif mô tả Ben-Gvir là "kẻ bắt nạt" nhưng lại "im thin thít như giáo viên lên tiếng" và "là kẻ bạo lực, với tiền án ủng hộ khủng bố và ảnh Baruch Goldstein trên tường".

Lòng căm thù chính trị hóa

Năm 2022, Netanyahu giúp thúc đẩy liên minh giữa Ben-Gvir và Bezalel Smotrich, lãnh đạo đảng Tôn giáo Zionist cực hữu. Họ trở thành phe lớn thứ ba tại Knesset, duy trì liên minh của Netanyahu và được xem là gương mặt công khai cho các khía cạnh cực đoan nhất của hệ tư tưởng cánh hữu.

Kể từ đó, Ben-Gvir bị cáo buộc định hình lực lượng cảnh sát theo hình ảnh cực hữu của mình. Ông ta khoe trên mạng xã hội về việc làm tồi tệ hơn điều kiện giam giữ tù nhân Palestine, nhiều người bị giam giữ không qua xét xử, đồng thời bảo vệ hành vi hiếp dâm và bỏ đói có chủ đích. Ông ta đe dọa sụp đổ liên minh nếu chiến dịch ở Gaza giảm quy mô và dẫn đầu nhiều cuộc đột nhập vào đền thờ Hồi giáo Al-Aqsa, bất chấp các chính sách của chính phủ.

Sau vụ tấn công ngày 7/10/2023, Ben-Gvir giám sát việc cấp phép súng hàng loạt cho người định cư ở Bờ Tây, kéo theo sự gia tăng bạo lực chết người đối với người Palestine. Tháng 4, ông ta ăn mừng việc thông qua luật tử hình nhắm vào người Palestine, gây phẫn nộ quốc tế.

Cựu cố vấn chính phủ Israel Daniel Levy lưu ý rằng chỉ trích chủ yếu nhắm vào phong cách trình diễn, chứ không phải bản chất lạm dụng: "Họ không thay đổi chính sách nào cả. Không ai đặt câu hỏi về những gì họ làm ở Gaza, Bờ Tây, đội tàu, Lebanon... Thay vào đó, họ chỉ hỏi về phong cách của một bộ trưởng".

Dù vấp phải chỉ trích quốc tế, lượng ủng hộ của Ben-Gvir vẫn vững chắc, thậm chí còn tăng khi đối thủ Smotrich suy yếu. Nhà thăm dò dư luận Dahlia Scheindlin cho rằng các chính sách của Ben-Gvir không thực sự cực đoan hơn nhiều người trong đảng Likud cầm quyền. "Ông ta đại diện cho chính trị dân túy cực hữu theo chủ nghĩa thượng tôn Do Thái, với phong cách sân khấu, khiêu khích quen thuộc với các chính trị gia dân túy dân tộc chủ nghĩa trên thế giới. Những người ủng hộ có thể là những người cánh hữu thế tục, truyền thống hay tôn giáo tin rằng các mối đe dọa từ Palestine chỉ có thể giải quyết bằng vũ lực và sự sỉ nhục".

Ben-Gvir đã được mời phản hồi các điểm nêu trong bài viết nhưng chưa có phản hồi.