ISW: Ukraine có thể đã xoay chuyển cục diện trong tháng 4

Viện Nghiên cứu Chiến tranh (ISW), một tổ chức tư vấn có trụ sở tại Washington, cho biết Ukraine có thể đã xoay chuyển tình thế trên chiến trường khi giành lại nhiều lãnh thổ hơn so với mất đi trong tháng 4. Phân tích về các vị trí trên chiến trường cho thấy Nga đã chịu tổn thất ròng 116 km vuông (45 dặm vuông) trong tháng này.

Theo ISW, con số này chỉ tính đến lãnh thổ do mỗi bên nắm giữ vững chắc, không bao gồm "vùng xám" nơi cả hai bên đều có vị trí quân sự. "Lực lượng Nga đã sử dụng chiến thuật thâm nhập một phần nhằm tạo ra nhận thức về các cuộc tiến công liên tục của Nga trên toàn mặt trận và hỗ trợ các nỗ lực chiến tranh nhận thức của Điện Kremlin nhằm phóng đại những thành công của Nga", ISW nhận định, đồng thời cho biết Nga không kiểm soát các khu vực thâm nhập này.

ISW đã ghi nhận tốc độ tiến quân của Nga chậm lại ít nhất hai phần ba trong 18 tháng qua. Trong một phần ba đầu năm 2026, Nga chỉ chiếm trung bình 2,9 km vuông mỗi ngày, so với mức 9,76 km vuông cùng kỳ năm 2025.

Tổng thống Nga Vladimir Putin ưu tiên chiếm phần còn lại của Donetsk, miền đông Ukraine, nơi có "vành đai pháo đài" với các thành phố kiên cố như Sloviansk, Kramatorsk, Konstiantynivka và Druzhkivka. Tổng tư lệnh Ukraine Oleksandr Syrskii cho biết các cuộc tấn công của Nga tại đây đã "gia tăng rõ rệt" trong tháng 4. Moskva tuyên bố đang dần chiếm được Konstiantynivka, nhưng ISW ghi nhận họ "thâm nhập được 10,14% thành phố Kostiantynivka và chỉ tiến được 0,7% ở vùng ngoại ô phía đông".

Ukraine cũng cho biết tổn thất của Nga trong tháng 4 vượt quá khả năng tuyển quân trong tháng thứ năm liên tiếp. Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov tuyên bố: "Trong tháng 4, 35.203 binh sĩ Nga đã bị loại khỏi vòng chiến hoặc bị thương nặng". Tổng thống Volodymyr Zelenskyy trước đó cho biết tình báo Ukraine thu thập được tài liệu Nga báo cáo 62% thương vong là tử vong. Fedorov cũng cho biết số liệu về các cuộc tấn công tầm xa của Ukraine tăng mạnh, với các cuộc tấn công vượt quá 20 km trong tháng 4 cao gấp đôi tháng 3 và gấp bốn lần tháng 2.

Ukraine đã tấn công nhiều nhà máy lọc dầu và cơ sở dầu mỏ trong tuần qua, nhằm tước đoạt nguồn thu xuất khẩu của Nga. Cụ thể, Ukraine tập kích nhà máy lọc dầu Tuapse trên Biển Đen lần thứ tư trong hai tuần vào ngày 1/5, cùng đêm đó tấn công nhà máy Perm cách biên giới 1.000 km. Ngày 2/5, Ukraine dùng tàu không người lái tấn công hai tàu chở dầu Nga gần cảng Novorossiysk. Cũng trong đêm đó, Tổng thống Zelenskyy cho biết Cơ quan An ninh Ukraine (SBU) đã tấn công một tàu sân bay tên lửa, một tàu tuần tra và một tàu chở dầu tại cảng Primorsk trên biển Baltic, làm hư hại cả bến dầu. Ngày 5/5, Ukraine tấn công nhà máy Kirishinefteorgsintez tại vùng Leningrad, khiến nhà máy ngừng hoạt động sau khi ba trong bốn tháp chưng cất bị hư hại.

Ukraine cũng nhắm mục tiêu vào các thiết bị quân sự. Zelenskyy cho biết máy bay không người lái Flamingo đã bay xa 1.500 km để tấn công một nhà máy sản xuất mô-đun dẫn đường cho hải quân, không quân và lực lượng tên lửa Nga tại Cheboksary vào ngày 5/5. Gần đây, Ukraine cũng tấn công nhiều máy bay chiến đấu Su-57 và máy bay ném bom Su-34 tại sân bay Shagol ở Chelyabinsk, cách biên giới hơn 1.600 km.

Về tác động đến doanh thu dầu mỏ, hai bên đưa ra các số liệu trái ngược. Zelenskyy tuyên bố Nga đã mất ít nhất 7 tỷ USD từ đầu năm do các cuộc tấn công vào ngành dầu mỏ và lọc dầu. Bloomberg đưa tin sản lượng trung bình mỗi nhà máy lọc dầu của Nga giảm xuống 4,69 triệu thùng/ngày, thấp nhất kể từ năm 2009. Tuy nhiên, Bộ Tài chính Nga ngày 6/5 cho biết doanh thu từ khai thác khoáng sản tăng gấp đôi lên 12 tỷ USD trong tháng 4 so với tháng 3, trong đó 10 tỷ USD từ dầu mỏ, nhờ giá dầu tăng cao. Bộ trưởng Tài chính Anton Siluanov dự báo doanh thu dầu mỏ tháng 5 tăng thêm 2,7 tỷ USD. Fedorov cảnh báo Nga có thể thu thêm 150 triệu USD mỗi ngày nhờ giá dầu cao, tương đương 40 tỷ USD trong năm 2026. Trang Meduza độc lập của Nga viết rằng Moskva sẽ chi một nửa doanh thu dầu tháng 4 để trợ cấp cho các công ty dầu khí nhằm giữ giá xăng thấp và hiện đại hóa nhà máy lọc dầu, cho thấy Ukraine vẫn gây thiệt hại.

Ukraine cũng ghi nhận những tiến triển ngoại giao với Slovakia và Hungary. Zelenskyy cho biết ngày 2/5, ông mời Thủ tướng Slovakia Robert Fico thăm Kyiv và nhận được lời mời tới Bratislava. Fico trước đó từng phủ quyết đàm phán gia nhập EU của Ukraine vào tháng 6/2025 nhưng đã nhượng bộ vào tháng 9. Cựu Thủ tướng Hungary Viktor Orban cũng từng phủ quyết các cuộc đàm phán đó, và người kế nhiệm Peter Magyar chưa dỡ bỏ lệnh phủ quyết, tuyên bố sẽ tổ chức trưng cầu dân ý về vấn đề này. Trong khi đó, Magyar đã trả lại cho Ngân hàng Oschadbank của Ukraine 82 triệu USD tiền mặt và đồ có giá trị mà Orban tịch thu vào tháng 3 nghi ngờ rửa tiền. Zelenskyy hoan nghênh đây là "bước đi mang tính xây dựng và văn minh". Tuy nhiên, một cuộc thăm dò của Hội đồng Quan hệ Đối ngoại châu Âu (ECFR) cho thấy 54% người Hungary vẫn phản đối việc Ukraine gia nhập EU, và đa số phản đối Hungary tham gia viện trợ tài chính hoặc vận chuyển vũ khí cho Ukraine qua lãnh thổ Hungary.