Israel thừa nhận nổ súng vào xe chở bé Hind Rajab và mở cuộc điều tra hình sự

Hơn hai năm sau vụ sát hại bé gái Palestine 5 tuổi Hind Rajab gây chấn động thế giới, quân đội Israel đã chính thức thừa nhận đã nổ súng vào chiếc xe dân sự mà bé mắc kẹt và thông báo mở cuộc điều tra hình sự về vụ việc, sau nhiều năm phủ nhận và chịu sức ép quốc tế dữ dội.

Chuyện gì đã xảy ra với Hind Rajab?

Ngày 29/1/2024, Hind Rajab cùng gia đình cố gắng làm theo lệnh sơ tán của Israel, rời khỏi khu phố ở thành phố Gaza trên một chiếc xe Kia màu đen do chú của bé cầm lái. Mẹ bé, Wissam Hamada, đã bị tách khỏi con gái sau khi rời khu vực bằng đường bộ trước đó trong ngày định mệnh.

Khi di chuyển qua những con đường nguy hiểm, lực lượng Israel đã bắn hơn 300 viên đạn vào xe, khiến 6 người thân của bé thiệt mạng ngay lập tức, trong đó có người chị họ 15 tuổi Layan, người đã kịp liên lạc với tổng đài cứu hộ trước khi trúng đạn.

Bị thương và bao quanh bởi thi thể của người thân, Hind Rajab sống sót trong nhiều giờ, thì thầm lời cầu cứu tuyệt vọng qua điện thoại với nhân viên Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Palestine (PRCS): “Cháu sợ lắm… Xin hãy đến cứu cháu”. Trong những giây phút cuối cùng, bé cũng van xin mẹ qua điện thoại: “Đừng bỏ con một mình, mẹ ơi. Con mệt, con khát và con bị thương”.

Cuộc tấn công kép

Các nhân viên cứu thương Palestine đã điều một xe cứu thương được đánh dấu rõ ràng đến cứu đứa trẻ sống sót duy nhất, sau khi nhận được sự cho phép rõ ràng từ COGAT, một bộ phận của quân đội Israel. Bất chấp sự phối hợp này, xe cứu thương đã bị trúng đạn pháo 120mm, giết chết hai nhân viên cứu thương ngay tại chỗ.

Một phân tích của nhóm chiến dịch toàn cầu Avaaz cho thấy khoảng ba giờ đã trôi qua giữa vụ nổ súng đầu tiên và cuộc tấn công vào xe cứu thương, cho thấy lực lượng Israel có đủ thời gian để nhận thức tình hình và ra quyết định. Avaaz kết luận có bằng chứng đáng kể về chiến thuật “tấn công kép” có chủ đích – phát bắn đầu tiên sau đó là cuộc tấn công thứ hai nhắm vào nhân viên cứu hộ – và lưu ý Israel không đưa ra cảnh báo nào trước khi nổ súng vào nhân viên y tế.

Sarah Andrew, giám đốc pháp lý của Avaaz, nhấn mạnh thời điểm và vũ khí chứng minh đây là một cuộc tấn công có tính toán: “Tôi hoàn toàn tin rằng đây là một trường hợp tấn công kép khác”. Khoảng 19h30 tối hôm đó, Hind Rajab chết vì vết thương, vẫn mắc kẹt trong xe giữa thi thể của người thân.

Lộ diện thủ phạm

Israel ban đầu đổ lỗi, tuyên bố quân đội không có mặt trong khu vực, sau đó cho rằng 335 lỗ đạn trên xe là kết quả của hỏa lực đan chéo với các tay súng Palestine. Tuy nhiên, một bộ phim tài liệu đặc biệt của Al Jazeera có tựa đề Ma Khafiya Aatham (Phần nổi của tảng băng), sản xuất hợp tác với Quỹ Hind Rajab, đã phá vỡ thế bế tắc khi công bố bằng chứng mới.

Sử dụng hình ảnh vệ tinh và phân tích âm thanh cùng nhóm đa ngành Forensic Architecture, cuộc điều tra xác định nhiều xe tăng Merkava của Israel đậu ngay cạnh xe của gia đình Hind, và không tìm thấy bằng chứng nào về một cuộc đấu súng vũ trang. Cuộc điều tra đã chỉ ra đơn vị “Vampire Empire” do Thiếu tá Sean Glass chỉ huy, thuộc Tiểu đoàn Thiết giáp 52 do Đại tá Daniel Ella đứng đầu, trực tiếp gây ra vụ giết người và làm giả hiện trường. Chỉ huy chung của các xe tăng có mặt là Trung tá Beni Aharon thuộc Lữ đoàn Thiết giáp 401.

Sự thừa nhận muộn màng

Ngày 3/5/2025, trùng với sinh nhật lần thứ bảy của Hind, Quỹ Hind Rajab đã đệ đơn khiếu nại tội ác chiến tranh lên Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) tại The Hague. Đơn khiếu nại nhắm vào Trung tá Aharon và mở đường cho các vụ kiện bổ sung chống lại các sĩ quan tiểu đoàn tại các tòa án quốc gia.

Sau áp lực quốc tế dữ dội và xem xét 150 vụ việc về hành vi của binh sĩ, quân đội Israel đã công bố cuộc điều tra hình sự về vụ giết người, đánh dấu lần đầu tiên Israel chính thức thừa nhận đã nổ súng vào xe gia đình. Quân đội tuyên bố binh sĩ đã nổ súng vào một chiếc xe đang lao tới và viện dẫn những sai sót trong việc điều phối di chuyển của xe cứu thương PRCS.

Công lý chưa trọn vẹn

Các tổ chức nhân quyền và gia đình nạn nhân đã bác bỏ cuộc điều tra nội bộ của Israel chỉ mang lại ảo ảnh về trách nhiệm giải trình. Bà Hind Hamada Rajab, bà của bé, cho biết bà không tin tưởng vào các cuộc điều tra cũng như hệ thống tư pháp Israel, yêu cầu một cuộc điều tra quốc tế độc lập về vụ sát hại cháu gái và gia đình.

Bà cũng nói với hãng tin AP rằng yêu cầu của họ không chỉ dừng lại ở Hind Rajab mà còn là công lý cho tất cả trẻ em Palestine thiệt mạng trong cuộc chiến diệt chủng của Israel ở Gaza, khẳng định vụ tấn công vào xe dân sự này là cố ý. Trong khi đó, mẹ của bé, Wissam Hamada, tiếp tục đến nhiều thành phố trên thế giới để lên tiếng về tác động không thể tưởng tượng được của cuộc chiến Israel đối với trẻ em, dù bà không thể xem bộ phim tài liệu được đề cử Oscar về cái chết của con gái vì nghe giọng bé vẫn quá đau đớn.

Dyab Abou Jahjah, chủ tịch Quỹ Hind Rajab, cũng bày tỏ quan điểm rằng toàn bộ hệ thống luôn đồng lõa với tội ác của Israel: “Chúng tôi không tin tưởng hệ thống tư pháp Israel, không phải vì lập trường ý thức hệ, mà vì thành tích trong quá khứ”. Ủng hộ sự hoài nghi này, Dan Owen, nhà nghiên cứu tại tổ chức nhân quyền Yesh Din của Israel, lưu ý chỉ có “một tỷ lệ rất nhỏ” các cuộc điều tra dẫn đến cáo trạng trong thập kỷ qua, đồng thời cho biết áp lực chính trị ngày càng tăng làm tăng sự miễn cưỡng của cơ quan thực thi pháp luật Israel trong việc buộc thủ phạm phải chịu trách nhiệm, ngay cả khi có bằng chứng rõ ràng.