Israel mở đường bay thẳng tới Argentina: Công cụ địa chính trị hay cứu cánh ngoại giao?

Israel và Argentina chính thức khởi động đường bay thẳng đầu tiên giữa Tel Aviv và Buenos Aires từ tháng 11, đánh dấu bước tiến mới trong quan hệ song phương dưới thời Tổng thống Argentina Javier Milei và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Chuyến bay được khai thác hai lần mỗi tuần, với chiều dài 12.000 km, trở thành đường bay dài nhất trong lịch sử hãng hàng không quốc gia Israel.

Theo các chuyên gia, động thái này mang đậm tính chính trị hơn là thương mại. Sự kiện ra mắt đường bay diễn ra tại Đông Jerusalem, với sự tham dự của Thủ tướng Netanyahu và Tổng thống Milei. Đại sứ Mỹ Mike Huckabee cũng có mặt và hài hước hứa sẽ mua chiếc vé đầu tiên, đồng thời gọi hai nhà lãnh đạo là “những người bạn lớn nhất của Tổng thống Donald Trump”.

Giới phân tích cho rằng đường bay này là công cụ hiện thực hóa “Hiệp ước Isaac” – khuôn khổ hợp tác Mỹ Latinh lấy cảm hứng từ “Hiệp định Abraham”. Theo đó, Israel muốn thiết lập hợp tác chiến lược về an ninh, chống khủng bố và trí tuệ nhân tạo với các nước như Ecuador, Costa Rica và Paraguay.

Đánh đổi công nghệ lấy sự công nhận

Israel đang tận dụng lợi thế về công nghệ quân sự và giám sát để xây dựng ảnh hưởng, bù đắp cho hình ảnh suy giảm sau cuộc chiến ở Gaza. Chuyên gia phân tích Ihab Jabarin nhận định: “Hình ảnh đạo đức của Israel đã hoàn toàn bị xói mòn. Lý luận bây giờ là: ‘các bạn có thể không thích chúng tôi, nhưng các bạn cần chúng tôi’.” Israel cung cấp chuyên môn về an ninh mạng, hệ thống AI, quản lý biên giới và máy bay không người lái cho các quốc gia đang đối mặt với xung đột nội bộ và tội phạm có tổ chức. “Đường bay này không chỉ để chuyên chở hành khách, mà là một hành lang thường trực cho các doanh nhân an ninh và công nghệ”, ông Jabarin nói.

Chiến lược này tương tự như cách Israel tiếp cận châu Phi, nơi nước này đã thiết lập quan hệ chặt chẽ với Ethiopia, Kenya và Chad. Israel cũng sử dụng các đảo quốc nhỏ như Micronesia để có được các lá phiếu thuận lợi tại Liên Hợp Quốc.

Cặp bài trùng Milei-Netanyahu

Tổng thống Milei là một trong số ít nhà lãnh đạo Mỹ Latinh ủng hộ Israel vô điều kiện. Trong khi các nước cánh tả trong khu vực như Brazil cắt đứt quan hệ hoặc lên án mạnh mẽ Israel, thì Milei tự tuyên bố mình là “tổng thống theo chủ nghĩa Phục quốc Do Thái nhất thế giới”. Với Netanyahu, Milei là biểu tượng cho thấy Israel vẫn có thể xây dựng các liên minh tư tưởng, không chỉ đơn thuần là thực dụng.

Lối thoát khỏi án lệnh quốc tế?

Đường bay thẳng cũng mang mục đích an ninh thực tế. Khi nhiều quan chức và binh sĩ Israel đối mặt với nguy cơ bị bắt giữ tại châu Âu vì cáo buộc tội ác chiến tranh ở Gaza, tuyến bay mới cho phép họ tránh quá cảnh tại các sân bay châu Âu. Các chặng bay trung chuyển hiện tại qua Madrid hoặc Paris có thể kéo dài 21-33 giờ và tiềm ẩn rủi ro pháp lý.

Chuyên gia Diego Ruzzarin cho rằng dự án nhằm đảm bảo hành trình thuận lợi cho người Israel, đặc biệt là quân nhân, giúp họ tránh khỏi việc bị thẩm vấn hay nguy cơ bị bắt giữ tại châu Âu. Ông Jabarin cũng xác nhận: “Mỹ Latinh đang nổi lên trong tính toán của Israel như một không gian linh hoạt hơn về mặt chính trị so với châu Âu vốn coi trọng nhân quyền”.

Khó khăn kinh tế và phản đối trong nước

Máy bay Israel bị cấm bay qua không phận một số nước châu Phi như Libya, buộc phải bay vòng qua Địa Trung Hải và Đại Tây Dương, làm tăng chi phí. Chính phủ Israel đã phải trợ cấp 20 triệu shekel (5,4 triệu USD) trong ba năm cho El Al.

Sự thành công của đường bay phụ thuộc nhiều vào cộng đồng Do Thái tại Argentina – lớn nhất Mỹ Latinh với khoảng 300.000 người. Tuy nhiên, dự án này cũng vấp phải chỉ trích. Israel lo ngại việc điều máy bay Boeing 787 Dreamliner từ các tuyến Mỹ sinh lợi cao sang Buenos Aires có thể đẩy giá vé đi Bắc Mỹ tăng. Ở Argentina, nghị sĩ cánh tả Myriam Bregman cáo buộc chính phủ Milei kéo nước này vào “cuộc chiến đế quốc” mà không có sự chấp thuận của quốc hội. Gần đây, du khách Israel bị đổ lỗi gây ra vụ cháy rừng nghiêm trọng tại Patagonia vào tháng 1/2026, thiêu rụi 77.000 ha.