Israel không tiến tới nội chiến, bất chấp chia rẽ chính trị

Ngày 24/8, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đứng bên ngoài Bảo tàng Etzel bên bờ biển Tel Aviv sau khi xác tàu Altalena được phát hiện. Con tàu thuộc tổ chức bán quân sự theo chủ nghĩa Phục quốc Do Thái cánh hữu Etzel, bị quân đội Israel mới thành lập bắn chìm vào năm 1948. Netanyahu hứa sẽ trục vớt nó lên và biến nó thành biểu tượng cho các thế hệ tương lai, với thông điệp trọng tâm: “Không bao giờ nội chiến nữa”.

Etzel, hay còn gọi là Irgun trong tiếng Anh, cổ vũ tầm nhìn dân tộc chủ nghĩa cực đoan về đời sống chính trị Do Thái và chủ trương quyền tối thượng quân sự của người Do Thái. Tổ chức này hoạt động như một lực lượng vũ trang độc lập trước khi Israel thành lập, và từ chối giao nộp vũ khí cùng quyền tự chủ cho nhà nước mới. Tháng 6/1948, khi đang được sáp nhập vào lực lượng quân đội Israel mới thành lập, tàu Altalena cập bến chở hơn 900 người nhập cư, vật tư y tế và một lượng lớn vũ khí. Irgun và chính phủ không thống nhất được về quyền kiểm soát số vũ khí này, và tranh chấp leo thang thành giao tranh. Sau cuộc đối đầu ban đầu ở phía bắc Tel Aviv, con tàu di chuyển xuống phía nam. Thủ tướng cánh tả David Ben-Gurion ra lệnh cho lực lượng Israel bắn chìm nó ngoài khơi Tel Aviv. Lãnh đạo Etzel, Menachem Begin, khi đó trên tàu, kêu gọi những người ủng hộ không trả đũa và cảnh báo về nội chiến.

Với phe cánh hữu Israel, Altalena trở thành biểu tượng cho việc phe cánh tả sẵn sàng dùng vũ lực chống lại người Do Thái để áp đặt quyền lực chính trị. Sự kiện này tồn tại như một mối bất bình lịch sử, nhưng không bao giờ trở thành một đặc điểm thường trực của đời sống chính trị Israel. Trong nhiều thập kỷ, nó chủ yếu là một câu chuyện mang tính biểu tượng, thỉnh thoảng được nhắc đến trước khi dần lùi vào ký ức lịch sử. Việc con tàu được tìm thấy giữa chiến dịch bầu cử đã đột ngột hồi sinh biểu tượng này. Bằng việc nhắc lại lời cảnh báo của Begin về nội chiến trong khi khơi lại một trong những mối bất bình lâu đời nhất của phe cánh hữu đối với phe cánh tả, Netanyahu không chỉ đơn thuần kêu gọi đoàn kết. Ông còn đưa ra một lời đe dọa ngầm: Chúng tôi nhớ những gì các người đã làm. Nếu cần, chúng tôi sẽ đến tìm các người như các người đã tìm chúng tôi.

Tuy nhiên, liệu Israel có thực sự tiến tới nội chiến? Điều này có vẻ rất khó xảy ra. Lý do rất đơn giản: Người Israel cuối cùng đều đồng tình với nhau. Không có sự chia rẽ tư tưởng sâu sắc trong dư luận Israel. Thay vào đó, có một sự đồng thuận rộng rãi và sâu sắc. An ninh là nền tảng của đời sống và bản sắc công cộng Israel, vượt lên trên mọi cân nhắc khác. Mục đích chính của nhà nước Israel là giữ cho người Do Thái sống sót, tốt nhất là bằng cách thiết lập quyền tối thượng của họ đối với các nước láng giềng, trước hết là người Palestine, những người đang cạnh tranh với họ để kiểm soát các nguồn lực tương tự. An ninh được coi là “phi chính trị”. Cuộc tấn công ngày 7/10/2023 đã thay đổi học thuyết an ninh của Israel gần như chỉ sau một đêm. Các khái niệm như hòa bình hay bình thường hóa không còn tương thích với một học thuyết an ninh lấy việc đảm bảo an toàn cho người Do Thái làm trọng tâm.

Israel cần có khả năng chiến đấu khi nào, ở đâu và theo cách mà họ thấy phù hợp. Israel cần gia tăng sự miễn trừ vốn đã chưa từng có và đảm bảo quyền tự do quyết định trong việc theo đuổi các chính sách hung hăng của mình. Tất cả các đảng phái chính trị Do Thái – với việc “Phục quốc” giờ thực chất là mã từ cho “Do Thái” – đều đồng ý về điều này, ngay cả khi họ có bất đồng về phạm vi. Nói cách khác, đây là một thỏa thuận để đảm bảo quyền tối thượng của người Do Thái ở Israel, không xem xét việc chấm dứt chiếm đóng – mà Tòa án Công lý Quốc tế đã phán là bất hợp pháp – và tiếp tục một cuộc chiến tranh vô tận cung cấp cho Israel lý do để “mang cuộc chiến đến kẻ thù”, dù ở bất cứ đâu.

Xét về mặt chính trị cụ thể, điều này có nghĩa là công chúng Israel có thể ghê tởm đạo đức và chuẩn mực hành vi cá nhân của Netanyahu, nhưng đại đa số vẫn đồng tình với các chính sách của ông. Đọc báo chí và mạng xã hội tiếng Do Thái, không khó để thấy rằng, ngoại trừ nhiều nhất vài nghìn người, người Do Thái Israel sẵn sàng sống chung với sự căng thẳng này và ủng hộ các chính sách diệt chủng của Israel mà không có hồi kết.

Sự đồng thuận này sâu sắc và mạnh mẽ hơn những trò chơi biểu tượng với những di vật lỗi thời. Quân đội Israel sẽ không bao giờ nổ súng vào những người định cư đang cố đuổi người Palestine khỏi nhà của họ. Quân đội Israel vẫn là Israel: nó là lò lửa nung đúc chủ nghĩa dân tộc Israel. Chừng nào quyền tối thượng của người Do Thái còn là nền tảng của quân đội và nhà nước Israel, sẽ không có nội chiến.

Quan điểm trong bài viết là của tác giả và không nhất thiết phản ánh quan điểm biên tập của Al Jazeera.