Israel đang gieo rắc mầm mống chia rẽ ở Lebanon, chuyên gia cảnh báo

Beirut, Lebanon – Các cuộc tấn công của Israel nhằm vào Lebanon và áp lực buộc chính phủ nước này giải giáp lực lượng Hezbollah thân Iran đang làm gia tăng căng thẳng nội bộ, các nhà phân tích cho biết.

Israel đang dựa vào sự chia rẽ này như một chiến lược để kích động xung đột giữa các cộng đồng. Theo các chuyên gia, chiến lược này đang phát huy tác dụng, thể hiện qua hàng loạt hành động khiêu khích mang tính giáo phái và chính trị gần đây.

“Đây không phải là hệ quả phụ (của chiến tranh). Họ biết rất rõ mình đang làm gì,” Michael Young, chuyên gia về Lebanon tại Trung tâm Carnegie Middle East, nói với Al Jazeera. “Khi họ tản cư dân khỏi vùng ngoại ô phía nam, họ biết rõ rằng hầu hết những người này sẽ đổ vào nội đô Beirut và các khu vực không phải đa số người Hồi giáo Shia. Và chắc chắn, tôi nghĩ đây là nỗ lực của họ nhằm tạo ra căng thẳng giáo phái và gây thêm áp lực lên nhà nước Lebanon.”

Phá hủy làng mạc để gây sức ép lên Lebanon

Ngày 2/3, Israel tăng cường chiến dịch quân sự chống Lebanon. Đây là lần leo thang thứ hai trong hai năm qua, sau thỏa thuận ngừng bắn tháng 11/2024 mà Israel đã vi phạm hơn 10.000 lần, theo lực lượng gìn giữ hòa bình Liên Hợp Quốc.

Dù Israel liên tục ném bom miền nam Lebanon trong thời gian ngừng bắn, các cuộc tấn công đã mở rộng ra Beirut và các khu vực khác sau khi Hezbollah đáp trả vụ sát hại Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei vào ngày 28/2.

Israel đã giết hơn 5.000 người tại Lebanon kể từ tháng 10/2023. Tháng 3, quân đội Israel xâm nhập Lebanon lần thứ hai kể từ năm 2024, và đang phá hủy có hệ thống các thị trấn, làng mạc phía nam. Israel đã cưỡng bức di dời 1,2 triệu người, ra lệnh cho dân thường rời khỏi nhà ở miền nam Lebanon và vùng ngoại ô phía nam Beirut.

Khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran bắt đầu vào ngày 8/4, nhiều người Lebanon tự hỏi liệu họ có được bao gồm hay không. Israel đã trả lời dứt khoát khi giết hơn 350 người trong một ngày, với 100 cuộc tấn công trong vòng chưa đầy 10 phút trên khắp Lebanon.

Lệnh ngừng bắn được Donald Trump gia hạn, nhưng Israel tiếp tục tấn công miền nam Lebanon, và Hezbollah đáp trả bằng cách giao chiến với quân đội Israel. Lebanon đã đồng ý đàm phán trực tiếp với Israel nhằm chấm dứt chiến tranh và sự chiếm đóng miền nam Lebanon.

Về nội bộ, người dân và giới chính trị Lebanon bị chia rẽ sâu sắc về vấn đề đàm phán với Israel. Hezbollah và những người ủng hộ phản đối đàm phán trực tiếp, ưa chuộng đàm phán gián tiếp, trong khi chính phủ Lebanon chịu áp lực từ Mỹ và Israel phải tham gia đàm phán trực tiếp, thậm chí có thể là cuộc gặp giữa lãnh đạo Israel và Lebanon.

“Người Israel đang cố gắng gây sức ép lên nhà nước Lebanon,” Young nói. “Họ phá hủy làng mạc, đẩy cộng đồng Shia vào các khu vực không phải đa số Shia, và điều này chắc chắn được thiết kế để gia tăng căng thẳng giáo phái.”

Angry Birds

Mục tiêu công khai của Israel là giải giáp Hezbollah, nhưng các nhà phân tích cho rằng Israel nhận thức rõ điều này không thể thực hiện chỉ bằng vũ lực.

“Mục tiêu vẫn còn là một ẩn số vì người Israel biết rất rõ rằng quân đội Lebanon không thể giải giáp Hezbollah, và (quân đội Israel) tự thừa nhận họ không thể làm việc này vì nó đòi hỏi phải chiếm toàn bộ Lebanon, điều mà họ không có ý định làm,” Young nói.

Đây là lý do các nhà phân tích cho rằng mục tiêu của Israel là thúc đẩy các cộng đồng ở Lebanon đối đầu, nhằm gây áp lực buộc nhà nước Lebanon nhượng bộ. Chiến lược này dường như đã phần nào làm gia tăng căng thẳng nội bộ.

Những tuyên bố khiêu khích từ cả các quan chức ủng hộ và chống Hezbollah đã lan truyền trên truyền thông trong hai tháng qua. Wafiq Safa và Mahmoud Qamati của Hezbollah đều cảnh báo chính phủ Lebanon rằng quyết định cấm các hoạt động quân sự của nhóm sẽ bị đảo ngược.

Một số nghị sĩ Cơ đốc giáo cánh hữu đã đưa ra tuyên bố khiêu khích ca ngợi quân đội Israel.

LBCI, một kênh truyền hình Lebanon do Lực lượng Lebanon chống Hezbollah thành lập những năm 1980 nhưng nay hoạt động độc lập, đã gây xôn xao khi đăng một bức biếm họa mô tả lãnh đạo Hezbollah Naim Qassem và một số thành viên như các nhân vật trong trò chơi điện tử ‘Angry Birds’. Một số người ủng hộ Hezbollah đáp trả bằng cách đăng ảnh khiêu khích Thượng phụ Maronite Bechara Rai trên mạng xã hội.

“Những hành động khiêu khích truyền thông này không may là một phần trong kế hoạch bóp méo hình ảnh của kháng chiến (Hezbollah) và phục vụ kẻ thù Israel và Mỹ thông qua chiến dịch truyền thông nhắm vào kháng chiến và nhắm vào Sheikh Naim Qassem,” Qassem Kassir, một nhà báo thân Hezbollah, nói với Al Jazeera.

“Tất nhiên, đã có phản ứng từ những người ủng hộ kháng chiến liên quan đến Thượng phụ Rai, mặc dù lãnh đạo Hezbollah, Hội đồng Hồi giáo Shia Tối cao và Dar al-Ifta al-Jaafari đã ra tuyên bố lên án điều này,” Kassir nói thêm, đề cập đến các cơ quan tôn giáo Shia ở Lebanon.

Thế khó xử

Theo Young, những cuộc cãi vã nội bộ là hệ quả của chiến tranh Israel, điều đã phần nào kích động các bên và xã hội Lebanon chia rẽ xung quanh cuộc chiến. Đặc biệt, Hezbollah đang cố gắng giành lại ảnh hưởng đã mất từ tháng 11/2024, sau một chiến dịch khiến Israel gây thiệt hại nặng nề và sát hại lãnh đạo biểu tượng Hassan Nasrallah.

Nhưng có một sự chia rẽ thực sự về cuộc chiến, điều này được phản ánh qua nhiều bình luận công khai ở Lebanon.

“Không ai có thể kiểm soát mọi người hoặc phản ứng của họ,” Kassir nói. “Tất nhiên, điều này làm dấy lên lo ngại về một bầu không khí xung đột, nhưng không ai hôm nay có lợi ích trong việc kích động xung đột.”

Miễn là chiến tranh còn tiếp diễn, những tuyên bố và sự cố như vậy sẽ càng gia tăng. Các nhà phân tích cho rằng Israel trông chờ vào điều đó để buộc chính phủ Lebanon chấp nhận các điều khoản hòa bình của mình.

“Những gì người Israel thực sự làm chỉ là cố gắng xây dựng tín nhiệm chính trị và có thể áp đặt những gì họ muốn lên Lebanon và biện minh điều này với người Mỹ,” Young nói. “Họ muốn tạo ra những tình huống khó xử cho nhà nước Lebanon. Và khi nhà nước Lebanon không thể phản ứng, Israel có thể bắt đầu áp đặt các giải pháp của riêng mình.”