Israel chở đống đổ nát khỏi Gaza nhằm xóa dấu vết tội ác?

Các nhóm nhân quyền và giám sát viên cho biết Israel đang thực hiện một chiến dịch quy mô lớn nhằm nghiền nát, trộn lẫn và vận chuyển hàng triệu tấn đổ nát khỏi Dải Gaza.

Theo Tổ chức Giám sát Nhân quyền Euro-Med, chiến dịch này có thể là một nỗ lực nhằm tái thiết kế nhân khẩu học và xóa bằng chứng về cuộc chiến tranh. Báo cáo “Đánh giá nhanh về thiệt hại và nhu cầu Gaza” nêu rõ có khoảng 68 triệu tấn đổ nát khắp Dải Gaza, phần lớn là hậu quả từ chiến dịch quân sự của Israel kể từ tháng 10/2023.

Xóa sạch sự thật

Báo cáo ước tính ít nhất 10 triệu tấn đổ nát đã được di dời khỏi vị trí ban đầu trong các khu vực Israel kiểm soát, chiếm khoảng 2/3 lãnh thổ Gaza. Khoảng 400 máy móc hạng nặng đang được sử dụng để phá dỡ các công trình còn lại, với gần 100 xe tải Israel mỗi ngày chở đổ nát đến các địa điểm không được tiết lộ bên trong lãnh thổ Israel và Bờ Tây.

Budour Hassan, nhà nghiên cứu tại Tổ chức Ân xá Quốc tế, nói với Al Jazeera rằng đây có thể là một nỗ lực có tính toán nhằm phá hủy bằng chứng về tội ác của Israel. “Việc ủi đất là một phần không thể thiếu trong mọi nỗ lực phá hủy đất đai ở thành phố Gaza và toàn Dải Gaza”, Hassan nói.

“Mối lo thực sự là các hoạt động này đang diễn ra với mục đích xóa sạch và che giấu bằng chứng”, bà nói thêm. Việc ngăn cản tiếp cận bằng chứng là thách thức trực tiếp đối với Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ), nơi đang xử lý vụ kiện diệt chủng do Nam Phi đệ trình chống lại Israel.

Mohammed Salha, giám đốc Mạng lưới các tổ chức phi chính phủ tại Dải Gaza, cho rằng đống đổ nát được di dời có chứa mảnh đạn, đạn dược và đồ dùng cá nhân – những vật quan trọng cho việc truy cứu trách nhiệm trong tương lai.

“Nghề nghiệp đang di chuyển đống đổ nát, phân mảnh nó và đưa vào Đường Xanh để xóa bằng chứng và sự thật”, Salha nói với Al Jazeera. “Đương nhiên, có hàng nghìn người tử vì đạo dưới đống đổ nát này, và việc di dời họ cùng với hài cốt có nghĩa là cố ý phá hủy hiện trường tội ác nơi chứa đựng bằng chứng cơ bản vạch trần việc phạm tội ác chiến tranh, tội ác chống loài người và diệt chủng”.

Kỹ thuật đô thị

Việc di dời đổ nát hàng loạt có thể phục vụ một mục đích quân sự và thuộc địa riêng biệt. Euro-Med Monitor báo cáo rằng việc nghiền nát và di dời đổ nát quy mô lớn phá hủy ranh giới đất đai, nền móng nhà cửa và mạng lưới đường phố, tước đoạt quyền sở hữu của người Palestine và làm sâu sắc thêm chiến dịch thanh lọc sắc tộc, tạo điều kiện cho việc tái lập khu định cư Israel.

Ông Elias Hanna, chuẩn tướng về hưu, chuyên gia quân sự và chiến lược, giải thích với Al Jazeera rằng địa lý đang được sử dụng như một hình thức trừng phạt tập thể cực đoan. “Khi kẻ thù Israel phá hủy và ủi đất, việc này nằm trong chính sách trừng phạt tập thể; tức là bạn tạo ra một kỹ thuật đô thị mới và một hình dạng khác cho môi trường xã hội và an ninh để trừng phạt những người kháng cự và trừng phạt môi trường dân sự cùng lúc”. Chiến lược này nhằm thay đổi vĩnh viễn hệ sinh thái của vùng đất, ngăn cản người Palestine trở về nhà và khiến các khu vực bị phá hủy trở nên không thể sống hoặc không thể xây dựng.

Thảm kịch hàng ngày

Việc di dời đống đổ nát cũng khiến hài cốt của khoảng 8.500 người mất tích, theo ước tính của Lực lượng Phòng vệ Dân sự Gaza vào tháng 7/2026, có thể biến mất vĩnh viễn. Việc sử dụng máy móc hạng nặng mà không có khảo sát pháp y trước đó có nguy cơ nghiền nát hoặc phân tán hài cốt, vi phạm nghiêm trọng quyền của gia đình được biết số phận người thân.

Abu Asim, một công dân Palestine có người thân vẫn còn bị chôn vùi ở khu vực phía đông Gaza, nay nằm sau “Đường Vàng” quân sự, chia sẻ nỗi đau với Al Jazeera: “Câu chuyện của gia đình tôi là thi thể của họ nằm rải rác trên đường phố, và một số vẫn còn dưới đống đổ nát của ngôi nhà, chưa được đưa ra”.

Samir al-Mana’ama, luật sư tại Trung tâm Nhân quyền Al Mezan, cho biết trong chiến tranh, chính quyền Israel đã chiếm giữ khoảng 70% khu vực phía đông Gaza. “Họ ngăn cản lực lượng cứu hộ tiếp cận để khai quật thi thể các tử sĩ, và họ đang can thiệp vào các khu vực đổ nát, di chuyển chúng từ nơi này sang nơi khác, gây ra vi phạm rõ ràng và công khai các quy định của luật nhân đạo quốc tế và luật nhân quyền quốc tế”.

Raed al-Dahshan, giám đốc lực lượng phòng vệ dân sự ở Gaza, nhấn mạnh sự bất khả thi của nhiệm vụ cứu hộ: “Trong các khu vực chúng tôi đang di chuyển, mọi thứ rất khó khăn và phức tạp. Vậy thì điều gì sẽ xảy ra nếu phải phối hợp để vào các khu vực nằm bên trong Đường Vàng, nơi đòi hỏi thiết bị đặc biệt, sự phối hợp và bảo đảm an ninh?”

Ngay cả những nơi an nghỉ của người chết cũng không được tha. Salha cho biết các nghĩa trang lịch sử nằm trong chiến dịch xóa sổ này. “Các báo cáo và tài liệu nhân quyền cho biết Israel đã phá hủy hoàn toàn hoặc một phần hơn 93% nghĩa trang ở Dải Gaza. Không đá, không con người, kể cả người chết trong mộ, đều không thoát khỏi sự chiếm đóng”.