Trong khi hàng triệu người Hồi giáo đổ về Mecca, người Palestine tại Gaza lại đối mặt với nỗi đau năm thứ ba khi Israel đóng cửa biên giới, ngăn cản họ thực hiện Hajj - một trong năm trụ cột của đạo Hồi.
Hanan al-Hams, 65 tuổi, nằm trong số 3.000 người Palestine tại Gaza được lên lịch thực hiện cuộc hành hương năm 2024. Giấc mơ cả đời của bà đã tan vỡ khi cuộc chiến Israel phát động ngày 7/10/2024. “Tôi mất con trai, nhà cửa tan hoang, và giờ đây tôi không thể thực hiện chuyến đi tôi chờ đợi hàng thập kỷ”, al-Hams, sống trong một lều tạm dựng trên đống đổ nát ở phía bắc Gaza, chia sẻ.
Theo Bộ Awqaf và Tôn giáo Gaza, hơn 10.000 công dân đã bị ngăn cản hành hương trong ba năm vì Israel đóng cửa cửa khẩu Rafah giáp Ai Cập. Ít nhất 71 người đã trúng thăm trong các năm trước đã thiệt mạng trong cuộc chiến trước khi kịp thực hiện nghi lễ.
Việc đi lại từ Gaza do Israel kiểm soát, ngay cả trước chiến tranh. Việc mở cửa một phần cửa khẩu Rafah hồi tháng 2/2025 chỉ cho phép bệnh nhân cần điều trị y tế ở nước ngoài. Mọi mục đích khác như hành hương, du học, làm việc gần như bất khả thi giữa phong tỏa Israel từ năm 2007.
Phần lớn 2,3 triệu người Gaza hiện sống trong lều hoặc nhà bị phá hủy. Cuộc chiến do Israel phát động đã khiến ít nhất 72.775 người thiệt mạng và bị lên án khắp thế giới. Ngừng bắn tháng 10/2025 chấm dứt chiến tranh, nhưng Israel tiếp tục chiếm hơn 60% lãnh thổ Gaza, vi phạm thỏa thuận.
Adnan Abu Foul và vợ, Um Ibrahim, khóc khi xem người hành hương quay quanh Kaaba qua màn hình điện thoại. “Chiến tranh kết thúc, chúng tôi hy vọng làm Hajj, nhưng ba năm rồi tôi không thể rời đi”, Abu Foul nói.
Một nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu Chính trị Palestine tháng 5/2026 mô tả chiến dịch Israel nhắm vào ngành hành hương của Gaza là “diệt chủng kinh tế có cấu trúc”. Tất cả 78 công ty du lịch trong lĩnh vực này sụp đổ; nhiều văn phòng bị hư hại hoặc phá hủy, thiệt hại vốn hơn 4 triệu USD và khoảng 2-3 triệu USD bị đóng băng tại các đại lý nước ngoài. Ngành này từng bơm ít nhất 12 triệu USD mỗi năm vào nền kinh tế địa phương, ảnh hưởng hơn 1.500 lao động.
Báo cáo cho rằng việc nhắm mục tiêu lặp đi lặp lại là chính sách cố ý và cấu thành “trừng phạt tập thể”, vi phạm Công ước Geneva thứ tư, cũng như quyền tự do tôn giáo và đi lại. Do phong tỏa, hạn ngạch Hajj khoảng 3.000 người được lấp đầy bởi người Palestine có ID Gaza sống ở Ai Cập và các nước khác, trong khi hàng nghìn suất chuyển tạm thời cho Bờ Tây và Đông Jerusalem.
“Chúng tôi không thể tổ chức mùa hành hương vì không được đảm bảo cửa khẩu mở”, Rami Abu Staitah, Tổng giám đốc Hajj và Umrah tại Bộ Waqf, cho biết. Bộ đã kêu gọi cộng đồng quốc tế, Saudi Arabia và Ai Cập can thiệp, tách biệt hành hương tôn giáo khỏi tính toán chính trị.
