Israel cắt đứt quan hệ với quan chức ngoại giao hàng đầu EU vì bình luận 'phân biệt chủng tộc'

Ngoại trưởng Israel Gideon Saar ngày 4/9 tuyên bố đình chỉ liên lạc với người đứng đầu chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), Kaja Kallas, sau khi có báo cáo rằng bà đã so sánh cách đối xử của Israel với người Palestine với chế độ phân biệt chủng tộc (apartheid) từng tồn tại ở Nam Phi.

Cuộc khủng hoảng ngoại giao bùng phát sau khi hãng tin châu Âu Euractiv đưa tin tuần trước rằng bà Kallas đã đưa ra nhận xét này trong các cuộc đàm phán cấp cao với các quan chức Mexico vào tháng 5. Theo các nhà ngoại giao và quan chức giấu tên, bà Kallas đã so sánh các chính sách của Israel ở Gaza và Bờ Tây bị chiếm đóng với chế độ phân biệt chủng tộc từng cai trị Nam Phi cho đến đầu những năm 1990.

Trong một bài đăng trên X ngày 4/9, ông Saar cáo buộc bà Kallas thể hiện sự thiên vị lâu nay đối với Israel. “Kaja Kallas từ lâu đã hành động một cách ám ảnh và thiếu công bằng rõ ràng đối với Nhà nước Israel”, ông viết. Ông Saar nói rằng bà Kallas đã không phủ nhận hay làm rõ những bình luận được báo cáo, khiến ông “không còn lựa chọn nào khác ngoài việc cắt đứt mọi liên lạc” cho đến khi bà rút lại những gì ông mô tả là “lời vu khống đẫm máu” chống lại Israel.

Bà Kallas đã phản hồi công khai, nhấn mạnh rằng EU vẫn cam kết duy trì quan hệ với Israel, nhưng không trực tiếp đề cập đến cáo buộc phân biệt chủng tộc. “Gideon thân mến, như bạn biết, EU và Israel có nhiều điểm gắn kết với nhau”, bà viết trên X. “Đối thoại là nền tảng của ngoại giao, đặc biệt khi có sự khác biệt”. Bà Kallas nhắc lại sự ủng hộ của EU đối với giải pháp hai nhà nước và lập trường phản đối các khu định cư bất hợp pháp của Israel ở Bờ Tây bị chiếm đóng, vốn bị Brussels coi là vi phạm luật pháp quốc tế.

Chưa đầy một giờ sau, ông Saar cho biết các bình luận của bà Kallas không làm thay đổi quyết định cắt đứt quan hệ của ông, đồng thời lưu ý rằng trong bài đăng trên X, bà đã không phủ nhận hay lên án bình luận về apartheid được gán cho mình.

Cuộc tranh cãi diễn ra trong bối cảnh cộng đồng quốc tế ngày càng giám sát chặt chẽ cách đối xử của Israel với người Palestine, khi các cuộc không kích tiếp diễn ở Gaza và các cuộc tấn công thường xuyên vào các làng mạc ở Bờ Tây bị chiếm đóng. Vào tháng 1, Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc (OHCHR) đã kết luận rằng Israel đang “vi phạm luật pháp quốc tế” yêu cầu các quốc gia phải ngăn chặn và xóa bỏ sự phân biệt chủng tộc và apartheid. “Các nhà chức trách Israel đối xử với những người định cư Israel và người Palestine sống ở Bờ Tây theo hai hệ thống luật và chính sách riêng biệt, dẫn đến sự đối xử bất bình đẳng trong một loạt các vấn đề quan trọng, bao gồm di chuyển và tiếp cận các nguồn tài nguyên như đất đai và nước uống”, báo cáo của OHCHR nêu rõ. “Người Palestine tiếp tục bị tịch thu đất quy mô lớn và bị tước quyền tiếp cận tài nguyên”.

Các phát hiện này lặp lại kết luận của Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) trong phán quyết tư vấn mang tính bước ngoặt hồi tháng 7/2024, trong đó ICJ tuyên bố việc Israel chiếm đóng lãnh thổ Palestine là bất hợp pháp và nêu ra những lo ngại về sự phân biệt chủng tộc và chế độ apartheid tại lãnh thổ Palestine bị chiếm đóng.