Iran tuyên bố đàm phán với Oman về eo biển Hormuz ở giai đoạn cuối

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 2/8 cho biết các cuộc đàm phán giữa Tehran và Muscat về eo biển Hormuz đang ở "giai đoạn cuối", đồng thời nhấn mạnh tuyến đường thủy chiến lược này sẽ không bao giờ trở lại trạng thái trước chiến tranh.

Trong một bài đăng trên Telegram, ông Araghchi cho biết báo cáo trình lên nội các Iran mô tả các cuộc đàm phán với Oman đang "trên đà hoàn tất". Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmail Baghaei nói Tehran và Muscat đã tiến gần tới một thỏa thuận về tuyến hàng hải mới qua Hormuz, tách biệt với các hành lang hiện có.

"Chúng tôi đang tiến tới hiểu biết chung về một tuyến đường được cả hai bên chấp nhận – không phải tuyến phía bắc hay phía nam – mà là tuyến tôn trọng chủ quyền của cả hai bên, bảo vệ lợi ích quốc gia và an ninh của chúng tôi", ông Baghaei nói trong cuộc phỏng vấn với truyền hình nhà nước.

Phía Oman chưa đưa ra bình luận ngay lập tức về vấn đề này. Cả Iran và Oman đều có vùng biển tiếp giáp eo biển Hormuz, tuyến đường thủy quan trọng thường vận chuyển khoảng 20% lượng tiêu thụ dầu toàn cầu.

Chi tiết về tuyến đường mới chưa được công bố, nhưng Iran đã duy trì kiểm soát thực tế eo biển này kể từ khi chiến tranh bùng phát. Ngày 28/2, Mỹ và Israel đã phát động các cuộc tấn công nhằm phá hủy chương trình tên lửa của Iran, ngăn chặn vũ khí hạt nhân và cắt đứt hỗ trợ cho các nhóm vũ trang liên kết. Lệnh ngừng bắn hồi tháng 6 đã sụp đổ trong vòng vài tuần do tranh chấp về tuyến vận chuyển qua Hormuz, và giao tranh lại bùng phát từ tháng 7.

Ông Baghaei trước đó cho biết "sự hiểu biết giữa Iran và Oman về tuyến đường mới không liên quan đến việc eo biển Hormuz được mở lại hay vẫn đóng cửa". Ông đổ lỗi cho Mỹ về việc đóng cửa eo biển và cáo buộc Washington vi phạm cam kết, theo hãng tin Fars của Iran.

"Eo biển bị đóng cửa do Mỹ vi phạm cam kết, phong tỏa hải quân chống Iran và mọi hành động thù địch mà Mỹ thực hiện chống Cộng hòa Hồi giáo Iran trong giai đoạn này", ông nói.

Hassam Ghashghavi, người phát ngôn Ủy ban an ninh quốc gia của quốc hội Iran, cho biết các trung gian đang cố gắng hồi sinh biên bản ghi nhớ hồi tháng 6 với Mỹ và nhận thức rõ Hormuz vẫn là vấn đề trung tâm. Ông nói một phái đoàn Iran có thể tới Muscat lần nữa như một phần của nỗ lực ngoại giao.

Tuyên bố này được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump sớm ngày 2/8 cho biết Mỹ và Israel đã đồng ý ngừng các cuộc tấn công mới vào Iran với điều kiện một thỏa thuận chấm dứt cuộc xung đột kéo dài nhiều tháng được đạt được "nhanh chóng".

Trump viết trên Truth Social rằng Mỹ đã "sẵn sàng hành động chống Cộng hòa Hồi giáo Iran", nhưng Tehran và các nước Trung Đông khác đề nghị hoãn các cuộc tấn công mới. "Theo yêu cầu này, tôi đã đồng ý, vì lợi ích tương lai của THẾ GIỚI và sự tồn tại của một Iran thành công và thịnh vượng, hủy bỏ cuộc tấn công, với điều kiện có thể nhanh chóng đạt được THỎA THUẬN."

Thỏa thuận theo ông Trump "sẽ bao gồm việc MỞ HOÀN TOÀN, NGAY LẬP TỨC EO BIỂN HORMUZ và chấm dứt mối đe dọa hạt nhân của Iran". "Israel tham gia cam kết này với tôi. Tất cả hãy làm việc và HOÀN THÀNH nó", ông viết.

Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman đã điện đàm với Trump hôm 1/8, kêu gọi "ưu tiên đối thoại" và "giảm leo thang", theo Hãng thông tấn Saudi. Trang tin Axios của Mỹ đưa tin MBS bày tỏ lo ngại về kế hoạch tấn công quy mô lớn mới chống Iran và đề nghị ông Trump kiềm chế.

Phóng viên Al Jazeera Tohid Asadi đưa tin từ Tehran cho biết Iran đang nhận "thông điệp hai chiều" từ Mỹ khi Tổng thống Trump vừa đề cập khả năng đối đầu vừa nói các cuộc đàm phán tiến triển tốt và thỏa thuận có thể đạt được. "Về phía Iran, họ cũng đáp lại bằng thông điệp hai chiều tương tự, nói rằng con đường ngoại giao đang rộng mở, đồng thời duy trì sự chuẩn bị đầy đủ cho một vòng đối đầu khác", ông nói thêm.